II SA/Gl 373/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2011 r. sprawy ze skarg K. C. i A. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargi. Działając na wniosek I.W. i S. W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu K. C. z pobytu stałego w S. przy ul. [...]. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że z przesłuchania stron wynika, iż K. C. nie mieszka w spornym lokalu, bowiem została z niego eksmitowana w dniu [...] r. na mocy wyroku Sądu Rejonowego w S. sygn. akt [...]. Mimo przyznania tego faktu, odmówiła jednak dopełnienia obowiązku wymeldowania, składając pozew o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu. Wobec wykonanej eksmisji organ administracji uznał ten fakt za nieistotny w sprawie, dopatrując się przesłanek do wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania z uwagi na porządkowy charakter ewidencji ludności jako służący rejestracji stanu faktycznego. W odwołaniu od decyzji K. C. podniosła, że nie opuściła lokalu dobrowolnie i świadomie, lecz na skutek nagannego działania wnioskodawców, których przygarnęła pod swój dach, a którzy następnie zawłaszczyli cały jej dorobek życiowy. Jej zdaniem decyzja o wymeldowaniu potwierdza zatem bezkarne działanie tych osób. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody [...], odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, zaś w przypadku gdy jest to wynikiem wykonania przez organ egzekucyjny wyroku nakazującego eksmisję, nie ma znaczenia brak dobrowolności działania (wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999 r. sygn. akt II SA/Ka 230/98). W niniejszej sprawie eksmisja została zaś wykonana przez Komornika Sądowego przy SR w S., co potwierdza protokół z dnia [...] r. Za nieistotne organ administracji uznał też zarzuty odwołującej się co do wadliwości orzeczenia sądowego o eksmisji i fakt wytoczenia powództwa o ochronę naruszonego posiadania. Skargi na decyzję ostateczną wniosły K. C. i A. C.. Skarżąca K. C. domagając się rzetelnego rozpatrzenia sprawy, zarzuciła że wyrok eksmisyjny oparto na fałszywych dowodach i wniosła od niego odwołanie do Sądu Okręgowego w K., które nie zostało jeszcze rozpoznane. Stąd też jej zdaniem błędnie organy administracji powołały się na fakt związania tym wyrokiem. Bezskutecznie poszukiwała też ochrony na Policji i w Prokuraturze, a wydana decyzja o wymeldowaniu jej i córki A.C., po raz kolejny sankcjonuje bezprawne działania wnioskodawców. W odpowiedzi na skargę K. C. organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w motywach zaskarżonej decyzji. Z kolei skarżąca A. C. domagając się wydania postanowienia o podtrzymaniu zameldowania w spornym lokalu, podała że jako córka K. C. jest zobowiązana do jej opieki nad nią, zaś w niniejszej sprawie decyzja jest konsekwencją działań osób, które matka przyjęła pod swój dach. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie jako wniesioną przez osobę nie legitymującą się przymiotem strony. W toku rozprawy sądowej skarżąca K. C. oświadczyła, że jej odwołanie od wyroku orzekającego eksmisję nie zostało przyjęte do rozpoznania z powodu wniesienia po terminie. Rozpoznając obie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z mocy art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uprawnionym do wniesienia skargi jest m. in. każdy, kto ma w tym interes prawny. Skarżąca A. C. nie legitymuje się jednak interesem prawnym w sprawie dotyczącej wymeldowania K. C. Interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji nie można wszak wywodzić z faktu pokrewieństwa, zaś zaskarżona decyzja nie dotyczy ani praw, ani obowiązków tej skarżącej. W szczególności wyjaśnić przyjdzie, że wobec A. C. toczyło się odrębne postępowanie o jej wymeldowanie z tego samego lokalu (vide: akta tut. Sądu sygn. II SA/GL 360/10). Stąd też skarga A. C. podlegała oddaleniu jako wniesiona przez nieuprawniony podmiot na podstawie art. 151 powołanej ustawy. Merytorycznemu rozpoznaniu podlegała natomiast skarga K. C., której dotyczy zaskarżona decyzja o wymeldowaniu. Jednak skarga ta nie mogła odnieść skutku, bowiem kwestionowany akt nie narusza prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź skutkującym wznowieniem postępowania. Tymczasem w świetle art. 145 § 1 cyt. ustawy, dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnieniem skargi. Zdaniem sądu administracyjnego, w niniejszej sprawie prawidłowo organy administracji dopatrzyły się przesłanek do wymeldowania K. C. z pobytu stałego w spornym lokalu. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, powołanej w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu (vide: protokół jej przesłuchania z dnia [...] r. i z dnia [...] r.). Nie jest kwestionowany fakt, że skarżąca nie opuściła tego lokalu z własnej woli. Zasadnie jednak organy administracji przyjęły, że brak dobrowolności działania strony nie stanowi przeszkody do wymeldowania w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu było wynikiem przymusowego wykonania orzeczenia sądu powszechnego o eksmisji przez organ egzekucyjny. Prawomocny wyrok sądu ma zaś walor powszechnie obowiązujący z mocy art. 365 § 1 kpc. Oznacza to, że ani organy administracji, ani sąd administracyjny nie są władni do podważania orzeczenia o eksmisji. Wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...]r. sygn.akt [...], nakazujący K. C. opuszczenie i opróżnienie z rzeczy lokalu nr [...] przy ul. [...] w S. (bez prawa do lokalu socjalnego) jako zaopatrzony w klauzulę wykonalności ze stwierdzeniem jego prawomocności (k. 10-11 akt adm.), który został wykonany przez komornika sądowego, co potwierdza protokół z dnia [...] r. (k. 20-23 akt adm.), potwierdza fakt opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Z wyjaśnień skarżącej wyłożonych w toku rozprawy sądowej wynika też, że bezskuteczne okazały się próby podważenia tego wyroku. Nie mogły też odnieść skutku zarzuty skarżącej, że decyzja o wymeldowaniu godzi w zasady współżycia społecznego. Tego rodzaju klauzuli generalnej nie są władne brać pod rozwagę organy administracji w sytuacji, gdy prawo materialne nie przewiduje działania na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, co dotyczy decyzji o wymeldowaniu. Stwierdzając opuszczenie miejsca pobytu stałego, właściwy organ zobligowany jest bowiem do wydania decyzji w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności... Ewidencja ludności służy bowiem jedynie rejestracji stanu faktycznego i jest dokonywana w interesie publicznym. Z mocy art. 6 ust. 1 tej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Ewidencja ludności polega zaś na rejestracji danych o miejscu pobytu osób (art. 1 ust. 2 powołanej ustawy). W aktualnym stanie prawnym wydanie decyzji o wymeldowaniu nie jest uzależnione od utraty uprawnień do przebywania w danym lokalu. Jak bowiem wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34), obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Stąd też nie odniósł skutku zarzut skarżącej co do nienależytego rozpatrzenia sprawy w sytuacji, gdy organy administracji i sąd administracyjny nie są władni do oceny prawidłowości prawomocnych wyroków sądów powszechnych, ani też działań organów ścigania. Decyzja o wymeldowaniu jest bez wątpienia konsekwencją działania organów Państwa, lecz z uwagi na cel ewidencji ludności, nie jest możliwe poszukiwanie ochrony prawnej i odwrócenie skutków tych działań przed organem gminy, zobligowanym do utrzymania ewidencji ludności w aktualności, czyli zgodności z rzeczywistym stanem. W tym stanie rzeczy skarga K. C. nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.