II SA/Gl 376/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 30 grudnia 2024 r. nr SKO.4117.1111.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu oddala skargę. Decyzją z dnia 8 listopada 2023 r. Burmistrz Miasta M. nałożył na P. sp. z o.o. w M . (dalej jako skarżąca) karę pieniężną w wysokości 37 614,00 zł za nieosiągnięcie w 2020 roku, w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, o którym mowa w art. 3aa ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącą, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia 30 grudnia 2024 r. utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. sprawozdania rocznego P. sp. z o.o. z siedzibą w M . oraz ze stanowiska skarżącej, która nie kwestionowała nieosiągnięcia poziomu recyklingu w wysokości 50 % w roku 2020, wynika, iż zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 399, dalej jako u.c.p.g.). Doszło bowiem do niewykonania przez wymieniony podmiot obowiązku określonego w art. 9g wymienionej ustawy. Wobec tego zaistniała przesłanka obligująca organ do nałożenia kary pieniężnej, obliczonej zgodnie z art. 9x ust. 3 cyt. ustawy jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. W zakresie możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., organ wskazał, że waga naruszenia prawa przez skarżącą nie jest znikoma, zwłaszcza przy uwzględnieniu różnicy między osiągniętym poziomem recyklingu: 2,5 %, a wymaganym do osiągnięcia: 50 %. Ponadto w kolejnych latach skarżąca również nie osiągnęła wymaganych poziomów recyklingu. Mając na względzie ilość obsługiwanych nieruchomości (671 umów zawartych z właścicielami nieruchomości), organ ocenił jako rażąco niski, poziom recyklingu osiągnięty przez skarżącą. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ podniósł, że ustawodawca postanowił w art. 9g u.c.p.g., iż to podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania oraz nieprzekraczających poziomów składowania określonych w rozporządzeniu. Wobec tego to ten podmiot, który prowadzi działalność w sposób dobrowolny, nieprzymuszony przez nikogo, jest zobowiązany tak tę działalność zorganizować, zastosować takie procedury i rozwiązania organizacyjne, aby wywiązać się z obowiązku nałożonego ustawą. Nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu przez przedsiębiorcę jest deliktem administracyjnym zagrożonym karą, o której stanowi art. 9x ust. 2 u.c.p.g. Kara ma charakter obligatoryjny i w żaden sposób nie jest uzależniona od stopnia winy przedsiębiorcy. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła zarzut naruszenia przez organ art. 9x ust 2 i 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez ich zastosowanie i nałożenie na nią kary pieniężnej w sytuacji, gdy brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła wynikał wyłącznie z przyczyn niezależnych od skarżącej i przez nią niezawinionych, a przez to nałożenie kary było bezpodstawne. Ponadto zarzuciła naruszenie przez organ art. 6 K.p.a. i art. 7 K.p.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie pomimo tego, że w sprawie zachodziły okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary, a także art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 8, art. 10 i art. 11 ustawy prawo przedsiębiorców poprzez naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy przez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na: - niepodjęciu wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności, czy strona miała jakikolwiek wpływ na wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz czy podjęła działania w celu osiągnięcia poziomu recyklingu, o którym mowa we wskazanym przepisie oraz, czy podjęcie jakichkolwiek działań dawałoby możliwość osiągnięcia tego poziomu; - przyjęciu na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, że strona miała jakikolwiek wpływ na osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia, a jego nieosiągnięcie nastąpiło z przyczyn zależnych od strony podczas, gdy podjęła ona wszelkie dostępne jej działania w celu realizacji zadań wskazanych w art. 9 g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w szczególności przekazała wszystkie odebrane przez siebie odpady do właściwych instalacji. Skarżąca podniosła również zarzut, że organ dowolnie przyjął, jakoby nie podejmowała działań zmierzających do osiągnięcia ustawowych poziomów odzysku podczas, gdy strona nie ma żadnego wpływu na to, czy jej kontrahenci skorzystają z przedstawionych przez nią rozwiązań ani, czy wywiązują się należycie z obowiązków nakładanych przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego i prawa miejscowego, a także zarzuciła brak oceny przez organy obu instancji, czy ma jakiekolwiek narzędzia do efektywnego realizowania nałożonych na nią obowiązków przez art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ponadto zarzuciła niezastosowanie przez organ I instancji oraz organ odwoławczy zasady przyjaznego stosowania przepisów prawa i rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść strony zgodnie z art. 7a K.p.a. oraz art. 10 i art. 11 ustawy Prawo przedsiębiorców wobec tego, że strona nie ma wpływu na dane, przekazywane jej przez instalacje odbierające odpady, które to dane stanowią podstawę do wypełnienia rocznych sprawozdań zawierających informacje o masie odpadów i ich rodzajach. Podniosła również, że przerzucanie całej odpowiedzialności za nieosiągnięcie poziomów ponownego użycia i recyklingu na stronę, nie jest zasadne wobec braku - także na poziomie aktu prawa miejscowego, jakim jest regulamin utrzymania czystości i porządku w gminie – mechanizmów skłaniających właścicieli nieruchomości do oddawania odpadów selektywnych. W oparciu o powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. określa, jakie naruszenia prawa stanowią podstawę uwzględnienia skargi. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o wymierzeniu stronie skarżącej kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku osiągnięcia w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 9g pkt 1 u.c.p.g., podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1 tej ustawy. Natomiast według art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g – podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Sposób obliczenia wysokości wyżej wymienionej kary został określony w art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Zgodnie z tym przepisem organ wskazał, że przedmiotową karę pieniężną obliczył jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Zgodnie z Załącznikiem Nr 2 do Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 30 sierpnia 2019 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2020 (M. P. z 2019 r. poz. 866), wydanego na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396) - jednostkowe stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, wynoszą 270,00 zł/Mg (kod odpadów: 15 01 01, 15 01 04, 19 12 01, 15 01 07, 15 01 02, 19 12 02). Poziomy recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła oblicza się na podstawie § 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2167). Poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła oblicza się łącznie dla wszystkich podanych frakcji odpadów komunalnych. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należało, że – zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami - warunkiem nałożenia przedmiotowej kary jest zaistnienie okoliczności obiektywnej, jaką jest niewykonanie obowiązków określonych w art. 9g u.c.p.g. W konsekwencji tego, organ administracji nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia takich okoliczności, jak wskazany w skardze brak zawinienia zobowiązanego i nie prowadzi ustaleń w zakresie tego, czy do naruszenia obowiązków doszło z przyczyn niezależnych od podmiotu zobowiązanego, w szczególności, czy jego kontrahenci wywiązywali się z obowiązków nakładanych przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego i prawa miejscowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, przesłanką wymierzenia kary jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z art. 9g u.c.p.g. (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2023 r., sygn. akt III OSK 2849/21). Skarżąca nie została obciążona konsekwencjami działań lub zaniechań innych podmiotów, gdyż kara jest konsekwencją niewykonania jej własnego obowiązku. Bezpodstawne były również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy – w ocenie skarżącej - w okolicznościach niniejszej sprawy przepis ten powinien mieć zastosowanie. Podkreślenia bowiem wymagało, że zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Cytowany przepis ma zastosowanie do kar nakładanych na podstawie u.c.p.g, zgodnie bowiem z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21, do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stosuje się art. 189f k.p.a. W kwestii odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary pieniężnej w niniejszej sprawie, zasadnie organy obydwu instancji podniosły, że brakujący w przypadku skarżącej, poziom przeznaczenia do ponownego użycia i recyklingu, nie jest znikomy, a o skali naruszenia prawa świadczy porównanie wielkości wymaganych do wielkości uzyskanych. Wymagany poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia za 2020 rok wynosił 50%, natomiast skarżąca osiągnęła poziom 2,5 %. Prawidłowa była zatem ocena organów orzekających, że wartości powyższe przemawiają przeciwko przyjęciu, iż waga naruszenia prawa była znikoma. Natomiast brak spełnienia przesłanki pierwszej powoduje, że zbędne jest rozpatrywanie przesłanki drugiej – dotyczącej zaprzestania naruszania prawa przez skarżącą. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 10 oraz art. 11 ustawy Prawo przedsiębiorców, nie powstały bowiem wątpliwości, o których mowa w tych przepisach - obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym wymaganego poziomu recyklingu został wprost przewidziany w art. 9g ust. 1 u.c.p.g. Ponadto w sprawie niniejszej nie doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów K.p.a. - decyzje organów obydwu instancji zostały bowiem wydane w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, w szczególności spełniającego warunki określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a także w art. 6 i art. 8 K.p.a. Rozstrzygnięcia organów obydwu instancji, zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu, jak tego wymaga art. 107 § 3 K.p.a. Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a wobec tego, została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.