II SA/Gl 378/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia NSA Szczepan Prax, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego oddala skargę Wnioskiem z dnia 13 marca 2018 r. (data wpływu do organu 16 kwietnia 2018 r/) R. C. (dalej "strona", "skarżący") wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej także "Szef UdSKiOR"), o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 690 – dalej "ustawa"). Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Szef UdSKiOR przyznał stronie bezterminowo świadczenie pieniężne w wysokości 414,72 zł miesięcznie począwszy od maja 2018 r. Za miesiąc kwiecień 2018 r. świadczenie zostało przyznane proporcjonalnie w kwocie 13,82 zł. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wyrażając niezadowolenie z rozstrzygnięcia i wnosząc o wypłatę świadczenia pieniężnego od sierpnia 2017 roku lub od września 2017 r. W dniu piśmie z dnia 8 czerwca 2018 r. nr [...] powiadomiono stronę między innymi o możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej praw. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Szef UdSKiOR utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. W uzasadnieniu przedstawił przebieg podstępowania oraz przepisy prawa znajdujące zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ustawy prawo do świadczenia pieniężnego przysługuje działaczowi opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej i/lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Natomiast, zgodnie z art. 8. ustawy świadczenie pieniężne przyznawane jest przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na wniosek osoby uprawnionej. Podkreślił, że status działacza opozycji antykomunistycznej i/lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza - w trybie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy w drodze decyzji administracyjnej Szef UdSKiOR po uprzednim stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, również w drodze decyzji administracyjnej, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie wyżej wskazanego statusu spełnia warunki, o których mowa w art. 4, lub przedłożeniu przez wnioskodawcę tejże decyzji, albo dokumentu potwierdzającego nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. Potwierdzenie wskazanego statusu następuje na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej i/lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wraz z uzyskaniem pozytywnej decyzji Szefa UdSKiOR, potwierdzające tenże status. Ponadto wskazał, że wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej i/lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (odrębny od wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego przyznawanego na podst. art. 7 i 8 ustawy) strona złożyła w dniu 16 kwietnia 2018 roku. Decyzją nr [...] doręczoną w dniu 30 kwietnia 2018 roku potwierdzono stronie status osoby represjonowanej z powodów politycznych. Złożony przez stronę w dniu 16 kwietnia 2018 roku wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego, został również pozytywnie rozpatrzony decyzją z dnia [...] r. nr [...]. Dalej zaakcentował, że wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego przyznawanego na podst. art. 7 i 8 ustawy jest odrębnym wnioskiem od wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej i/lub osoby represjonowanej z powodów politycznych rozpatrywanego w trybie art. 5 ustawy. Szef UdSKiOR wyjaśnił, że świadczenie pieniężne może być przyznane tylko osobie o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej i/lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Taki status został stronie potwierdzony decyzją nr [...] doręczoną w dniu 30 kwietnia 2018 roku. Stwierdził dalej, że za okres między sierpniem 2017 r. lub wrześniem 2017 r., a wydaniem i doręczeniem decyzji potwierdzającej status osoby represjonowanej z powodów politycznych świadczenie pieniężne nie może być przyznane, jako że przysługuje ono dopiero osobie o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej i/lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Z kolei art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769) - w trybie art. 11 ust. 1 ustawy stosowany odpowiednio do świadczenia pieniężnego - przewiduje, iż świadczenie przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, a w przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Mając na uwadze, iż wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego strona złożyła w dniu 16 kwietnia 2018 r., zaś status działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych został mu potwierdzony decyzją doręczoną w dniu 30 kwietnia 2018 r. - a w konsekwencji zgodnie z art. 7 ustawy z tą datą przysługiwać zaczęło mu prawo do świadczenia pieniężnego - świadczenie to za miesiąc kwiecień przyznane zostało proporcjonalnie począwszy od daty doręczenia decyzji potwierdzającej status działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych do końca miesiąca. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. skarżący żądał zmiany decyzji i wypłacenia mu świadczenia pieniężnego od sierpnia, września, a w ostateczności od października 2017 r. oraz wniósł o zwolnienie od opłat sądowych i przyznanie prawa pomocy - pełnomocnika z urzędu. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił sprzeczność z prawem i sprawiedliwością. W uzasadnieniu podkreślił, że świadczenie pieniężne jest dodatkiem do jego bardzo niskiej emerytury. Nie zgodził się z argumentacją zawartą w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. Stwierdził, że świadczenia pieniężne są przyznawane wbrew intencjom obecnego Rządu i Parlamentu. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. W piśmie z dnia 15 stycznia 2019 r. skarżący wniósł o informowanie go o terminie rozprawy niezależnie od zawiadomień adresowanych do jego pełnomocnika. W piśmie z dnia 26 marca 2019 r. skarżący wyraził niezadowolenie z powodu braku odpowiedzi na jego pismo z dnia 15 stycznia 2019 r. i nie udzielenie mu informacji o terminie rozprawy. W piśmie z dnia 28 marca 2019 r. skarżący wniósł o powołanie na świadków B. S. i M. M. celem potwierdzenia słuszności jego żądań, które w przeświadczeniu skarżącego są zgodne z intencjami ustawodawcy. Pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. podtrzymał stanowisko zawarte w osobistej skardze. Wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu (w tym zakresie złożył oświadczenie), a nadto wniósł o zwrot kosztów podróży służbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Szefa UdSKiOR, utrzymująca w mocy decyzję własną o przyznaniu skarżącemu bezterminowo świadczenia pieniężnego w wysokości 414,72 zł miesięcznie począwszy od maja 2018 r. Za miesiąc kwiecień 2018 r. świadczenie zostało przyznane proporcjonalnie w kwocie 13,82 zł. Skarżący nie zgadza się z datą, od jakiej przyznano przedmiotowe świadczenie. W tym zakresie wskazuje, że w jego przeświadczeniu świadczenie pieniężne winno być mu przyznane od sierpnia, września, a ostatecznie od października 2017 r. W ocenie skarżącego decyzja o przyznaniu mu świadczenia pieniężnego jest sprzeczna z prawem, niesprawiedliwa, a także nie uwzględnia intencji ustawodawcy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o działaczach opozycji oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 690 – dalej "ustawa"). Odnosząc się do wniosku skarżącego o przesłuchanie świadków na okoliczność intencji ustawodawcy, który ostatecznie uchwalił ustawę wyjaśnić należy, że sąd administracyjny, jako sąd prawa a nie faktu, sam nie przeprowadza postępowania dowodowego, poza wyjątkiem przedstawionym w art. 106 § 3 p.p.s.a. Jak stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd nie jest również władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Zgodnie z art. 7 ustawy prawo do świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej przysługuje działaczowi opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zwanym dalej "osobą uprawnioną". Z art. 8 ustawy wynika, że świadczenie pieniężne i pomoc pieniężną przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na wniosek osoby uprawnionej. Natomiast tryb uzyskiwania statusu osoby uprawnionej reguluje art. 5 ustawy, zgodnie z którym status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 (ust. 1). Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 2). Z zestawienia treści przepisów ustawy o działaczach opozycji oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych wynika, że prawodawca rozróżnił odrębne tryby postępowań, dotyczących: - potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 5 ust. 1), - przyznania osobie o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych prawo do świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej (art. 7 i 8). Każde z wymienionych wyżej postępowań inicjowane jest w drodze oddzielnego wniosku, o jakim stanowi odpowiednio art. 5 ust. 2 ustawy – w odniesieniu do statusu osoby uprawnionej, jak i art. 8 ustawy – w odniesieniu do wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego. W świetle obowiązujących przepisów nie ulega przy tym wątpliwości, że przyznanie świadczenia pieniężnego możliwe jest dopiero po uzyskaniu statusu uprawnionego i złożeniu kolejnego wniosku, z tym że dotyczącego przyznania przedmiotowego świadczenia (art. 7 w zw. z art. 8 ustawy). Nie jest sporne, że wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej i/lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (odrębny od wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego przyznawanego na podst. art. 7 i 8 ustawy) skarżący złożył w dniu 16 kwietnia 2018 r., a decyzją nr [...] doręczoną w dniu 30 kwietnia 2018 r. potwierdzono mu status osoby represjonowanej z powodów politycznych i od tej daty skarżący uzyskał prawo do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego. W realiach rozpatrywanej sprawy złożony przez skarżącego w dniu 16 kwietnia 2018 r. wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego, został również pozytywnie rozpatrzony decyzją z dnia [...] r. nr [...]. Jak wynika z art. 11 ust. 1 ustawy do świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej stosuje się odpowiednio m.in. przepisy art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 roku poz. 1769 i 1985), zgodnie z którym świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. Skoro decyzję skarżący odebrał decyzję o potwierdzeniu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych, w dniu 30 maja 2018 r. to zaskarżoną decyzją prawidłowo rozstrzygnięto o przyznaniu stronie bezterminowo świadczenia pieniężnego w wysokości w wysokości 414,72 zł miesięcznie począwszy od maja 2018 r. Za miesiąc kwiecień 2018 r. świadczenie zostało przyznane proporcjonalnie w kwocie 13,82 zł. Mając na uwadze, że Szef UdSKiOR prawidłowo ustalił stan faktyczny niniejszej sprawy, a następnie w sposób niewadliwy dokonał jego subsumpcji do ustalonych w ustawie przesłanek przyznania świadczenia pieniężnego i daty, od której ma być wypłacane, brak jest podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa. Wobec powyższego podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.