II SA/Gl 379/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. i K. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżące, każda z osobna zostały wezwane do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W odpowiedzi, w pismach procesowych z dnia [...] r. zawarły wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację materialną. Na wezwanie Sądu, wnioski zostały złożone w formie przewidzianej przez przepisy prawa - tj. na drukach urzędowych formularzy. Z ich treści wynika, że skarżące zamieszkują razem utrzymując się wyłącznie ze świadczenia alimentacyjnego w kwocie [...] zł. Nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też składników majątku, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Nie korzystają ze świadczeń pomocy społecznej, jak również nie pobierają świadczeń dla bezrobotnych. Wezwaniami z dnia 30 czerwca 2009 r. obydwie wnioskodawczynie zostały wezwane do: - udokumentowanie kosztów utrzymania lokalu, w którym zamieszkują, - nadesłanie kserokopii orzeczenia sądu powszechnego, na mocy którego przyznane zostało świadczenie alimentacyjne, - przedłożenie zaświadczeń wystawionych przez właściwy miejscowo urząd pracy, z którego wynikałoby, iż skarżące nie są zarejestrowane jako osoba bezrobotna i nie pobiera z tego tytułu żadnych świadczeń. W odpowiedzi nadesłane zostały wymienione wyżej dokumenty. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Kierując się powyższym należało stwierdzić, że nie wykazano, iż sytuacja materialna skarżących jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było zwolnienie ich od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że zachodzą poważne wątpliwości co do rzeczywistych dochodów wnioskodawczyń. Twierdzą one bowiem, że jedynym źródłem ich utrzymania się są alimenty w wysokości [...] zł. Tymczasem z nadesłanej umowy najmu lokalu mieszkalnego, w którym przebywają wynika, że miesięczny czynsz z tego tytułu wynosi [...] zł plus dodatkowe opłaty miesięczne (czynsz płacony spółdzielni mieszkaniowej, opłaty za energię elektryczną i gaz). W związku z tym nasuwają się wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego M. i K. M., skoro z żadnego z przedstawionych dokumentów nie wynika, aby istniało jakiekolwiek zadłużenie w opisanych wyżej należnościach. Dalszą kwestią jest to, iż żadna ze skarżących nie korzysta z pomocy społecznej, nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i nie pobiera z tego tytułu żadnych należności. Od osób, które powołują się na ciężką sytuację materialna należałoby oczekiwać, że podejmą wszelkie kroki zmierzające do polepszenia swoich warunków bytowych. Tymczasem, w odniesieniu do wnioskodawczyń tego rodzaju starań nie widać. Reasumując poczynione wyżej spostrzeżenia wskazać wypada, że nie znaleziono dostatecznych podstaw do przyjęcia, że M. i K. M. są osobami, które zasługują na zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazane wcześniej wątpliwości dotyczące ich stanu majątkowego nie pozwalają przyjąć, że w ich sytuacji zachodzą okoliczności wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia