II SA/Gl 38/24

WyrokWSA w Gliwicach2024-05-24

Skład orzekający: Wojciech Gapiński, Grzegorz Dobrowolski, Artur Żurawik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, nie rozpatrując wniosku strony o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres, który nie został objęty decyzją organu pierwszej instancji, mimo że organ pierwszej instancji również nie rozstrzygnął tej kwestii?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy nie naruszył zasady dwuinstancyjności, nie rozpatrując wniosku strony o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2022 r. Sąd wskazał, że rozpatrzenie tej kwestii przez organ odwoławczy mogłoby naruszyć zasadę dwuinstancyjności, a także negatywnie wpłynąć na sytuację prawną skarżącego poprzez utratę ostateczności decyzji. Organ pierwszej instancji został zobowiązany do rozpatrzenia tego wniosku bez zbędnej zwłoki.
Stan faktyczny
Strona A. M. złożyła wniosek o zmianę decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, wskazując na wadliwe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, które zostało zmienione wyrokiem sądu. Organ pierwszej instancji przyznał świadczenie za okres od 1 marca 2022 r. do 28 lutego 2023 r. oraz od 1 marca 2023 r. do 29 lutego 2024 r. Strona odwołała się, wskazując, że jej sprawa za okres od 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2022 r. nie została rozpatrzona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, zwracając uwagę na konieczność rozpatrzenia wniosku za okres od 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2022 r. Strona złożyła skargę do WSA, zarzucając organowi odwoławczemu m.in. błędne przyjęcie zakresu odwołania i brak rozpatrzenia sprawy w części dotyczącej okresu od 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2022 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 listopada 2023 r. nr SKO-PSŚ/41.5/3225/2023/22866/ w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Pismem z dnia 3 marca 2023 roku A. M. wystąpił do Wójta Gminy T. o zmianę decyzji 2 marca 2020 roku, nr [...] o przyznaniu mu zasiłku pielęgnacyjnego. Wskazał, że rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które okazało się wadliwie i zostało zmienione wyrokiem Sądu z dnia [...] roku. Ustaleń w tym zakresie dokonano na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...], który zmienił orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim. W związku z tym, iż w/w wyrok uprawomocnił się z dniem [...] r. świadczenie przyznano (w wysokości 215,84 zł miesięcznie) decyzją z dnia 4 października 2023 r. nr [...] na okres od 1 marca 2022 r. do 28 marca 2023 r. z uwagi na to iż, decyzją nr [...] z dnia 5 maja 2023 r. przyznano zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 marca 2023 do 29 lutego 2024 r. (zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności). Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. Wskazał, że sprawa jego świadczenia za okres od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 28 lutego 2022 r. nie została rozpatrzona. Wskazał, że "jeśli nie ma decyzji odmowie za nierozpatrzony okres oraz brak informacji o tym w uzasadnieniu, należy domniemać iż za sprawą milczącej zgody organu świadczenie pielęgnacyjne za okres od 01.02.2020 roku do 28.02.2022 roku zostało przyznane i jeśli organ I instancji twierdzi inaczej to powinien ponad wszelką wątpliwość to udowodnić, zgodnie Konstytucją RP z art. 7 Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Uznało, że świadczenie za okres wskazany w decyzji organu I instancji zostało ustalone prawidłowo (zgodnie z orzeczeniem). Zwróciło również organowi I instancji uwagę, że o konieczności rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2022 r. w związku z decyzją z dnia 2 marca 2020 r. Nr [...]. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat. Zaskarżając decyzję organu II instancji "w części" zarzucił SKO w Katowicach: - błędne przyjęcie, iż odwołanie dotyczyło przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od 1 marca 2022 r. do 28 lutego 2023 r., - brak uwzględnienia otrzymanego odwołania w części, dotyczącego terminu od 1 lutego 2020 r do 28 lutego 2022r, - brak odpowiedniego rozpatrzenia sprawy zgodnie z treścią odwołania i wyjście poza ramy odwołania, - brak wskazania podstaw prawnych wydania decyzji z dnia 24 listopada 2023 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, o takiej treści oraz formie, - brak podania podstawy faktycznej i prawnej w uzasadnieniu decyzji z dnia 24 listopada 2023 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, - brak przeprowadzenia zgodnie z treścią odwołania rozprawy, dodatkowego postępowania i postępowania wyjaśniającego przez organ II instancji. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 16 ust.2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323) zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Osobie, która ukończyła 75 lat. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życie legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. W świetle akt sprawy obecnie skarżący został zaliczony do osób niepełnosprawnych od 15 października 1998 r. na mocy wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...], który zmienił orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Woj. Śl. . Wyrok stal się prawomocny z dniem [...] r. W związku z powyższym zaskarżoną decyzją organ I instancji przyznał stronie świadczenie od 1 marca 2022 r. do 28 lutego 2023 r. , natomiast decyzją z dnia 15 maja 2023 r. Nr [...] przyznano stronie świadczenie od dnia złożenia wniosku od 1 marca 2023 r. do 29 lutego 2024 r. (zgodnie z orzeczeniem). Okoliczności powyższe są niesporne i nie są ani przez organ ani przez stronę kwestionowane. Jednocześnie Sądu uznaje, że przyznanie świadczenia za wspomniany okres nastąpiło zgodnie z prawem. Pozostaje do rozważenia zarzut skargi dotyczący przyznania skarżącemu świadczenia za okres od dnia 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2022 r. Organ I instancji nie rozstrzygnął w tym zakresie. Nie jest to jednak uchybienie uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim było by to orzeczenie negatywnie wpływające na sytuację prawną skarżącego. Decyzja o przyznaniu świadczenia utraciłaby bowiem przymiot ostateczności. Niezależnie od tego wydanie rozstrzygnięcia w tym zakresie przez organ odwoławczy mogłoby stanowić naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Sąd, w ślad za stanowiskiem organu odwoławczego, podkreśla, że organ I instancji jest zobowiązany do rozstrzygnięcia w zakresie wniosku strony o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2022 r. Powinno nastąpić to bez zbędnej zwłoki. Uchybienia w tym zakresie mogą skutkować konsekwencjami wynikającymi z bezczynności organu (przewlekłości postępowania) przewidzianego przepisami k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło