II SA/Gl 383/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant starszy referent Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] .w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Po rozpatrzeniu wniosku M. L. z dnia [...] 2005 r. o przyznanie płatności bezpośrednich, decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Rolnictwa w B. orzekł o odmowie przyznania płatności ( z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych). Jednakże w wyniku odwołania M. L., powyższa decyzja została uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia na podstawie decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego z dnia [...] r. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, Kierownik Biura Powiatowego Agencji decyzją z dnia [...] r. nr [...], powtórnie odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 w postaci jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej oraz nałożył sankcje w kwotach [...] zł i [...] zł w okresie następnych trzech lat kalendarzowych. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji powołał przepisy art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) oraz art. 138 ust. 1 rozp. Komisji ( WE ) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ( Dz. Urz. WE Nr L 345 z dnia 20 listopada 2004 r. str. 1 ze zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w stosunku do działek nr A i B, zostały złożone dwa wnioski o przyznanie płatności, a mianowicie przez M. L. oraz S. J.. W toku przesłuchania M. L. zeznała, że w roku 2005 zabiegi agrotechniczne na spornych działkach wykonywał na jej zlecenie S. J.. Nie zawierała z nim umowy dzierżawy, najmu lub innej, a zapłatą za wykonane prace miały być zebrane pożytki. Natomiast S. J. podtrzymał wcześniejsze oświadczenia dotyczące użytkowania działek. Przesłuchani jako świadkowie U. K. i R. J. zeznali, że w roku 2005 na spornych działkach wszelkie prace polowe wykonywał S. J.. Dając wiarę wszystkim oświadczeniom, organ I instancji uznał, iż w świetle zgodnych zeznań stron i świadków zostało udowodnione, że w 2005 r. posiadaczem i użytkownikiem działek A i B był S. J., który osobiście wykonywał zabiegi agrotechniczne, decydował o rodzajach i terminach tych zabiegów oraz stosowanych środkach nawożenia i opryskach. Zatem w ocenie organu, płatności bezpośrednie przysługują S. J.. Stąd też wniosku M. L. nie uwzględniono. W odwołaniu od decyzji M. L. zanegowała ustalenia organu I instancji co do faktu posiadania działek przez S. J. oraz stanowisko, iż w tej sprawie zostały złożone zgodne oświadczenia. Odwołująca się podniosła, że jest właścicielką przedmiotowych działek, płaciła podatek rolny oraz pokrywała koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa, zaś S. J. wykonywał jedynie za wynagrodzeniem zlecone prace polowe, nie mogąc decydować o ich zakresie. Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania i omówieniu zebranego materiału dowodowego, organ odwoławczy stwierdził, że strony i świadkowie są zgodni, co do faktu użytkowania działek nr A i B przez S. J.. W szczególności, odwołująca się podała, że w roku 2005 na tych działkach wykonywał on zabiegi agrotechniczne na jej zlecenie. Zatem płatność z tego tytułu przysługuje S. J. jako posiadaczowi w rozumieniu art. 336 kodeksu cywilnego, prowadzącemu działalność rolniczą. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego M. L. podtrzymała dotychczasowe stanowisko, iż jest właścicielką gospodarstwa rolnego, płaci podatek rolny i ponosi koszty związane i prowadzeniem tegoż gospodarstwa, czego nie podważył nawet S. J.. Stąd też jej zdaniem, jest posiadaczem gospodarstwa rolnego i z tego tytułu przysługują jej dopłaty. Skarżąca podkreśliła zaś, że S. J. nie przedstawił żadnej umowy na użytkowanie jej gruntów, bo takiej umowy nie zawarto, zaś S. J. wykonywał jedynie na jej zlecenie usługi rolnicze za wynagrodzeniem. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Skarżąca w związku z treścią odpowiedzi na skargę w kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] 2007 r. zanegowała zgodność z prawem wydanej decyzji. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącej wniósł nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Organy administracji obydwu instancji z naruszeniem zasady należytego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 § 1 i art. 80 kpa ), uznały za udowodnioną okoliczność, iż producentem rolnym, uprawnionym do dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych w 2005 r., był S. J., wadliwie powołując się na zgodność wszystkich oświadczeń i zeznań, złożonych w niniejszej sprawie. Nadto, wbrew wymogowi z art. 107 § 3 kpa, motywy obydwu decyzji nie wskazują dowodów, na których poczyniono ustalenia faktyczne, ani też nie podano przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Powyższe naruszenia procedury administracyjnej mogły zaś mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), warunkiem przyznania płatności producentowi rolnemu jest posiadanie gospodarstwa rolnego o odpowiedniej powierzchni i utrzymywanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Powołana ustawa nie zawiera ustawowej definicji posiadania, stąd też prawidłowo organy uznały, iż przymiot posiadacza na użytek tej regulacji, określa art. 336 kodeksu cywilnego. Zatem posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel ( posiadacz samoistny ), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą ( posiadacz zależny ). Jednakże wbrew stwierdzeniom organów obydwu instancji, fakt użytkowania przedmiotowych działek przez S. J., był przedmiotem sporu. W świetle jego twierdzeń, jak i okoliczności, podniesionych przez skarżącą, można jedynie przyjąć, iż pomiędzy nimi została zawarta ustna umowa, ale jej treść i uzgodnienia są sporne, a w zasadniczych elementach organy administracji nie podjęły próby ustalenia zakresu tej umowy ( praw i obowiązków obydwu stron). W rachubę mogło bowiem zachodzić zarówno zawarcie umowy dzierżawy, bądź użyczenia gruntów rolnych, jak i umowy o dzieło. O ile z faktu zawarcia umowy dzierżawy lub użyczenia, wynikałby przymiot posiadacza dla dzierżawcy, bądź biorącego rzecz w użyczenie, to umowa o dzieło ( zlecenie wykonania określonych zabiegów agrotechnicznych ), nie uprawnia do przyjęcia po stronie wykonawcy takiej umowy statusu posiadacza, z którym musi wszak łączyć się określone władztwo nad rzeczą. W toku niniejszego postępowania żadna ze stron umowy nie podała faktów, które pozwalałoby na ocenę skutków jej zawarcia, a mianowicie praw i obowiązków stron. W szczególności, wydaje się istotne ustalenie, kto w świetle umowy miał decydować o zabiegach agrotechnicznych i kto ponosił wydatki na ten cel ( koszty zakupu środków produkcji rolniczej). Podnieść w tym względzie należy, iż zarówno w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w odwołaniu od decyzji tego organu skarżąca konsekwentnie podnosiła, iż to ona ponosiła wszelkie ciężary, związane z utrzymywaniem gruntów rolnych. Kwestia ta została jednak zupełnie pominięta przez organy administracji, które nawet nie podjęły próby wyjaśnienia tej istotnej okoliczności. Zauważyć też przyjdzie, iż w istocie z zeznań świadków B. H., R. J. i U. K., wynika jedynie to, że S. J. wykonywał prace polowe na spornych działkach, co w żadnym wypadku nie pozwala na stwierdzenie faktu ich posiadania. Organy administracji nie odniosły się też do zeznań świadka K. S. który podał, iż wiadomo mu, że w latach 2004 i 2005 gospodarstwo rolne skarżącej było oferowane do wydzierżawienia. Wyjaśnienia wymagało więc źródło takiej wiedzy świadka. Dopiero należyte wyjaśnienie wyżej naprowadzonych kwestii, a mianowicie treści umowy, z okresu praw i obowiązków stron, w szczególności zaś ustalenie, kto ponosił ciężary związane z utrzymaniem gospodarstwa rolnego w dobrej kulturze rolnej, czyli finansował wydatki w postaci zakupu materiałów oraz koszty zabiegów agrotechnicznych, a w dalszym rzędzie ocena zebranego materiału dowodowego oraz należyte umotywowanie rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa, pozwolą na rozpatrzenie wniosku skarżącej. Dołączenia wymagać też będą akta postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie płatności S. J. oraz wyjaśnienie przyczyn, dla których cofnął on pierwotnie złożony wniosek. Z tych względów decyzje organów obydwu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oparto na przepisie art. 152 cyt. ustawy. O kosztach postępowania sądowego obejmujących wpis sądowy w kwocie [...] zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącej po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy.