II SA/Gl 383/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. B. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 8 maja 2012 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opróżnienia obiektu budowlanego postanawia: 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 marca 2012 r. K. B. została wezwana do uiszczenia należnego wpisu sądowego w kwocie 500 (pięćset) złotych w związku ze złożoną przez nią skargą na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opróżnienia obiektu budowlanego. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego składając wniosek o przyznanie prawa pomocy sporządzony na urzędowym formularzu PPF, do którego załączono kopie dokumentów potwierdzających w części wysokość wydatków tam wskazanych. We wniosku podano, że dochód prowadzonego przez skarżącą wspólnie z małżonkiem gospodarstwa domowego jest stały i wynosi [...] złotych miesięcznie, natomiast wydatki przeznaczone na utrzymanie lokalu mieszkalnego kształtują się na poziomie około 660 (sześćset sześćdziesiąt) złotych, w tym czynsz: 410 (czterysta dziesięć) złotych, energia elektryczna: 85 (osiemdziesiąt pięć) złotych, gaz: 100 (sto) złotych, usługi telekomunikacyjne 65 (sześćdziesiąt pięć) złotych. Dodatkowo skarżąca wskazała, że ponosi inne wydatki w wysokości: na zakup lekarstw 100 (sto) złotych, na zakup ubrań i środków czystości 200 (dwieście) złotych, na zakup żywności 1 500 (jeden tysiąc pięćset) złotych. Ponadto skarżąca jest właścicielem dwóch nieruchomości o powierzchni 25a i 13a oraz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego o powierzchni 54 m2. Ani wnioskodawczyni ani jej małżonek nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych, jak również przedmiotów, których wartość przekraczałaby trzy tysiące euro. W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego skarżąca nadesłała dokument poświadczający, że nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, a w związku z powyższym nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych. Postanowieniem z dnia 8 maja 2012 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w całości. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji wykluczającej możliwość poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, w szczególności nie wyjaśniła ona powodu pozostawania bez pracy, a jej stan majątkowy umożliwia ewentualne zdobycie dodatkowego dochodu. W piśmie z dnia 17 maja 2012 r. K. B. zaskarżyła powyższe postanowienie w części dotyczącej oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych. W uzasadnieniu podniosła, że brak zwolnienia od kosztów sądowych nastąpi z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, gdyż wysokość wydatków - zgodnie z przedstawionym przez nią we wniosku zestawieniem – przekracza 2/3 miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego. Nadto wyjaśniono, że skarżąca przez całe życie pozostawała na utrzymaniu męża, stąd brak aktywności w poszukiwaniu pracy przez osobę będącą obecnie w starszym wieku. Dalej podkreślono, że osobliwym jest rozwiązanie polegające na zbyciu posiadanego przez skarżącą majątku w celu ochrony prawa do sądu, również ze względu na fakt, że ewentualne zbycie nieruchomości wymaga czasu, a wpis należy uiścić w terminie wyznaczonym przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz.270 - zwana dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W dniu 18 maja 2012 r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 maja 2012 r., który nie został przez Sąd odrzucony, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc. Podkreślenia w tym miejscu wymaga również, że skarżąca zmodyfikowała pierwotny wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc obecnie jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia wniosku K. B. wskazać należy, że intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Ubiegający się o taką pomoc winien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby to okazało się niewystarczające może zwrócić się o pomoc, która - co należy podkreślić - jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinna sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Na podstawie art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o co wnosi skarżąca, może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zaznaczyć również trzeba, że ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy jest dokonywana zarówno pod względem wysokości i struktury uzyskiwanych dochodów i stałych wydatków, jak i stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie wspomniane wyżej kryteria uznano, że wniosek K. B. zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej zwolnienia od wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych. Skarżąca wraz z małżonkiem uzyskują dochód w stałej wysokości około 3 600 (trzy tysiące sześćset) złotych, a dodatkowo skarżąca jest w posiadaniu znacznego majątku składającego się z dwóch nieruchomości oraz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Nie wykazała ona także żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które powodowałyby obciążenie budżetu domowego, a które w jednoznaczny sposób wpływałyby na pogorszenie sytuacji bytowej jej rodziny. Jeśli zdaniem skarżącej wydatki przeznaczane dla zaspokojenia potrzeb życiowych jej i małżonka stanowią 2/3 wartości uzyskiwanego dochodu, to do dyspozycji pozostaje kwota, która mogłaby zostać przeznaczona właśnie na pokrycie kosztów sądowych, tym bardziej, że zamierzając wytoczyć sprawę sądową należy liczyć się z koniecznością poniesienia dodatkowych wydatków. Oceniając wniosek Sąd wziął pod uwagę nie tylko wysokość należnej opłaty sądowej, której jednorazowe uiszczenie mogłoby stanowić nadmierne obciążenie dla gospodarstwa domowego skarżącej, ale również fakt, że wyłożenie kosztów przez stronę jest tylko czasowe. W przypadku bowiem uwzględnienia skargi będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 16 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.