II SA/Gl 39/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień instruktora nauki jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] w częściach dotyczących uprawnień do szkolenia kandydatów na kierowców prawa jazdy kat. E, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja w uchylonym zakresie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2010 r. M. W. zwrócił się do Prezydenta Miasta K. o wpisanie do ewidencji instruktorów nauki jazdy. Podał, że posiada uzyskane w dniu 3 lipca 2000 r. uprawnienia instruktora w zakresie prawa jazdy kategorii A,B,C,D,E. Do wniosku dołączył orzeczenie lekarskie, orzeczenie psychologiczne, zaświadczenie o wpisach w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz kopię legitymacji nr 1 wydanej przez Prezydenta Miasta M. w dniu [...] r., zaświadczającej że posiada uprawnienia nr [...] do szkolenia w zakresie prawa jazdy kategorii A,B,C,D,E. Jak wynika z okoliczności sprawy, wniosek został złożony w związku ze zmianą miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Prezydent Miasta K. wystąpił do Prezydenta Miasta M. o przekazanie akt instruktora oraz o skreślenie go z ewidencji prowadzonej przez Prezydenta Miasta M. Prezydent Miasta M. poinformował o skreśleniu strony z prowadzonej przez ten organ listy instruktorów z dniem [...] r. Z nadesłanych akt wynika, że wpisanie wnioskodawcy na listę instruktorów prowadzoną przez Prezydenta Miasta M. nastąpiło na podstawie wniosku z [...] r. We wniosku tym strona podała, że posiada nadane w dniu [...] r. uprawnienia instruktora w zakresie prawa jazdy kat. A,B,C,D,E. Z informacji o egzaminie wynika, że w dniu [...] r. strona zdała z wynikiem pozytywnym egzamin teoretyczny w zakresie kategorii prawa jazdy A,B,C,D (nr protokołu 1). Na tej podstawie stwierdzono, że strona w dniu [...] r. uzyskała uprawnienia do szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A,B,C.D i zarządzono w dniu [...] r. wpisanie M.W. do ewidencji instruktorów i wydanie legitymacji nr 1. Rozstrzygnięcie to zostało podpisane z upoważnienia Prezydenta Miasta M. Jednocześnie w aktach znajduje się kopia decyzji Prezydenta Miasta M. z dnia [...] r. o nieczytelnym numerze, którą orzeczono o wpisaniu strony do ewidencji instruktorów prowadzonej przez ten organ, potwierdzająca uprawnienie do szkolenia kandydatów w zakresie prawa jazdy kategorii A,B,C,D,E. Akta sprawy zawierają kopie dokumentów pochodzących z akt instruktora. Potwierdzają one, że M. W. nabył uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, C, D+E (zaświadczenie Prezydenta Miasta M. z [...] r.). Kopia świadectwa kwalifikacji potwierdza posiadanie prawa jazdy nr 1 w zakresie kategorii ABCDE. Organ rozpoznający wniosek strony powziął wątpliwości co do zakresu posiadanych przez stronę uprawnień i wystąpił do Prezydenta Miasta M. o wyjaśnienie niezgodności numeru druku legitymacji instruktora oraz niezgodności dotyczącej posiadanych uprawnień. W notatce służbowej z dnia [...] r., spisanej po przeprowadzeniu rozmowy telefonicznej z Naczelnikiem Wydziału Spraw Obywatelskich UM w M. zapisano, że uprawnienie w zakresie kategorii E zostało wnioskodawcy przypisane w oparciu o uprawnienie posiadane przed egzaminem weryfikacyjnym. Decyzją z [...]r. nr [...] Prezydent Miasta K. wpisał M. W. do prowadzonej przez siebie ewidencji instruktorów nauki jazdy i wydał mu legitymację nr 1 uprawniającą do szkolenia w zakresie prawa jazdy kategorii A,B,C,D. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...]r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Kolegium w szczególności wskazało, że wydane rozstrzygnięcie nie orzeka o żądaniu strony w zakresie prawa jazdy kategorii E. Decyzją z [...]r. Prezydent Miasta K. wpisał M. W. do ewidencji instruktorów nauki jazdy pod numerem [...] w zakresie prawa jazdy kategorii A,B,C,D i odmówił wpisania go do tej ewidencji w zakresie uprawnień do szkolenia kandydatów w zakresie prawa jazdy kategorii E. Równocześnie organ orzekł o wydaniu stronie legitymacji instruktora nr 2 uprawniającej do szkolenia w zakresie prawa jazdy kategorii A,B,C,D i odmówił wydania legitymacji w zakresie prawa jazdy kategorii E. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania i podał, że brak jest dokumentacji potwierdzającej zdanie egzaminu weryfikacyjnego, o którym mowa w art. 145 ust. 2 ustawy o ruchu drogowym w zakresie prawa jazdy kategorii E. Brak jest także podstaw do uznania, że egzamin ten, składający się wyłącznie z części teoretycznej, nie dotyczy uprawnień do szkolenia w zakresie kategorii E prawa jazdy. W konsekwencji strona spełnia wszystkie warunki określone w art. 105 ust. 2 ustawy prawo o ruchu drogowym dla uzyskania uprawnień do szkolenia w zakresie kategorii A,B,C,D prawa jazdy i nie spełnia warunków z art. 105 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 145 ust. 2 tej ustawy dla uzyskania uprawnień do szkolenia w zakresie kategorii E prawa jazdy. W odwołaniu od decyzji M.W. zarzucił, że nie wyjaśniono powodu ograniczenia przysługujących mu do tej pory uprawnień. Podniósł, że posiada prawo jazdy kategorii A,B,C,D,E, a [...] r. otrzymał także uprawnienia do szkolenia w tym zakresie. Dla ich uzyskania zdał wymagane wówczas egzaminy teoretyczne w zakresie kategorii A,B,C,D. Kategorię E, jako czysto praktyczną, przypisywano automatycznie do uprawnień tym, którzy posiadali ją w zakresie własnego prawa jazdy. Pozbawienie go uprawnień do szkolenia w zakresie kategorii E, jako niczym nie uzasadnione, ocenił jako szykanę i zwrócił uwagę, że gdyby nie zmiana adresu, nadal posługiwał by się dotychczasową legitymacją. Zaskarżoną decyzją z [...] r. SKO w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczono motywy podane przez organ I instancji oraz zarzuty odwołania. Zrelacjonowano brzmienie przepisów regulujących wpis do ewidencji instruktorów, art. 105 ust. 2 i art. 145 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 65 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. nr 217, poz. 1834). Następnie stwierdzono, że w ślad za organem I instancji, Kolegium stwierdza brak spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki z art. 105 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 145 ust. 2 ustawy dla uzyskania uprawnień do szkolenia w zakresie kategorii E prawa jazdy. W skardze do sądu administracyjnego M. W. zaskarżył wydaną decyzję w części, w jakiej odmawia wpisania go do ewidencji instruktorów w zakresie prawa jazdy kategorii E i wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w częściach orzekających o odmowie. Zarzucił wadliwą interpretację przepisów regulujących nabycie przez niego uprawnień instruktora w przedmiotowym zakresie. W uzasadnieniu zarzucił, że w dwóch wydanych w sprawie decyzjach Kolegium zajęło odmienne stanowisko, co jest dla niego niezrozumiałe. Podał, że w aktualnie obowiązującej treści ustawy, powołane w decyzjach przepisy są opisane jako "pominięte" lub "uchylone". Podkreślił, że nie zaszły żadne okoliczności uzasadniające ograniczenie posiadanych przez niego uprawnień, odmowa jest skutkiem odmiennej interpretacji tych samych przepisów przez różne organy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, że art. 88 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.) nie zna prawa jazdy kategorii E. Symbol ten występuje w połączeniu z oznaczeniami określonych kategorii prawa jazdy (B,C,D,C1,D1) i oznacza uprawnienie do kierowania pojazdem właściwym dla danej kategorii prawa jazdy wraz z przyczepą. Nie istnieje natomiast jako samoistna kategoria prawa jazdy, w odróżnieniu od poprzednio obowiązującego stanu prawnego. Wniosek skarżącego został zatem wadliwie sformułowany i zadaniem organów było ustalenie, w odniesieniu do jakich kategorii uprawnień ubiega się on o wpisanie na listę instruktorów. Już z tego powodu rozstrzygnięcia organów o odmowie w "zakresie prawa jazdy kategorii E" nie mogły pozostać w obrocie prawnym, orzekały bowiem o wadliwe określonym przedmiocie rozstrzygnięcia. Nadto wadliwość ta nie sprowadza się jedynie do kwestii terminologicznej, albowiem rzutuje na ustalenia dotyczące wymagań, jakie winny zostać spełnione w niniejszym przypadku przez skarżącego na etapie składania przez niego egzaminu weryfikacyjnego, o jakim mowa w art. 145 ust. 2 ustawy. Kwestii tej organy w ogóle nie rozważyły, przez co wydane decyzje pozbawione są zarówno ustaleń faktycznych, jaki i analizy prawnej. Jedynym argumentem zawartym w decyzji organu I instancji, mającym uzasadniać udzieloną odmowę, jest stwierdzenie, że brak jest dokumentacji potwierdzającej zdanie egzaminu weryfikacyjnego, o którym mowa w art. 145 ust. 2 ustawy o ruchu drogowym w zakresie prawa jazdy kategorii E, brak jest także podstaw do uznania, że egzamin ten, składający się wyłącznie z części teoretycznej, nie dotyczy uprawnień do szkolenia w zakresie kategorii E prawa jazdy. Wobec wskazanych wyżej zastrzeżeń co do prawidłowości takiego oznaczenia przedmiotu rozstrzygnięcia (kategoria prawa jazdy E), nie jest w ogóle wiadome, jakie wymagania i standardy wnioskodawca winien spełnić. Nie jest także wystarczające stwierdzenie, że "brak podstaw do uznania, iż egzamin, składający się wyłącznie z części teoretycznej, nie dotyczy uprawnień do szkolenia w zakresie kategorii E prawa jazdy". Dla uzasadnienia odmowy organy winny nie tyle postawić tezę negatywną, co wskazać istniejącą podstawę normatywną dla formułowania wymogu, że konieczny do złożenia egzamin, aby potwierdzać uprawnienia dotychczasowych instruktorów i wykładowców do szkolenia w jakimś zakresie, winien obejmować określone treści, w szczególności obejmujące problematykę prowadzenia pojazdów z przyczepą. W niniejszej sprawie kwestia ta wymagała po pierwsze ustalenia, w stosunku do jakich kategorii praw jazdy skarżący ubiega się o wpis do ewidencji instruktorów, następnie zaś zbadania, czy istotnie uprawnienie do szkolenia w zakresie kierowania określonymi pojazdami z przyczepą mogło być poddane weryfikacji w drodze egzaminu weryfikacyjnego, o jakim mowa w art. 145 ust. 2 ustawy. Dodatkowo należy zastrzec, że stan prawny obowiązujący w tym zakresie winien być przez organy ustalony na datę złożenia przez skarżącego tego egzaminu. Brak jest w uzasadnieniach wydanych decyzji koniecznych ustaleń zarówno faktycznych, jak i prawnych, zaś Sąd nie może organów zastąpić i na etapie postępowania sądowego czynić ustaleń faktycznych i dokonywać ich kwalifikacji prawnej. Mając na uwadze podane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.