II SA/Gl 395/25
WyrokWSA w Gliwicach2025-05-23
Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Grzegorz Dobrowolski, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest prawidłowa, gdy inwestycja stanowi inwestycję celu publicznego, jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz przeprowadzono rokowania z użytkownikiem wieczystym nieruchomości?Ratio decidendi
Decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości jest prawidłowa, jeśli spełnione są trzy przesłanki: inwestycja stanowi cel publiczny, jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz przeprowadzono rokowania z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, które zakończyły się niepowodzeniem. W niniejszej sprawie wszystkie te przesłanki zostały spełnione, a zarzuty skargi zostały oddalone.Stan faktyczny
Spółka T. S.A. wystąpiła do Starosty P. o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Sieci [...], celem lokalizacji linii kablowej elektroenergetycznej na działce w P. Starosta wydał decyzję ograniczającą korzystanie z nieruchomości, którą Wojewoda Śląski utrzymał w mocy. Instytut, użytkownik wieczysty nieruchomości, zaskarżył decyzję, kwestionując m.in. kwalifikację inwestycji jako celu publicznego, brak przeprowadzenia rokowań oraz zgodność z planem miejscowym.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2025 r. sprawy ze skargi Sieci [...] w W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 20 stycznia 2025 r. nr NWXIV.7581.4.34.2024 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
Wnioskiem z 9 grudnia 2022 r., T. S.A. z siedzibą w K. (dalej "spółka"), wystąpiła do Starosty P. o wydanie, w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej "u.g.n."), decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości położonej w P., obrębie S., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o powierzchni 17,5507 ha ([...]), stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Sieci [...] z siedzibą w W. (dalej "Instytut"). Przedmiotem zamierza jest "lokalizację oraz pozostawienie nowych elektroenergetycznych urządzeń dystrybucyjnych - linii kablowej [...]" na długości 65 m, natomiast obszar niezbędny do realizacji robót budowalnych związanych z planowaną inwestycją 32,5 m2 (65 m x 0,5 m), stanowiąc pas technologiczny. Odległość kabla od granicy działki - w zależności od miejsca - wynosi od 0,1 m do 0,55 m.
Decyzją z 23 września 2024 r., nr [...] Starosta P. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej uznając, że spełnione zostały wszystkie przesłanki ustawowe, orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z ww. nieruchomości, zgodnie z załącznikiem mapowym stanowiącym integralną część jego decyzji. W ocenie organu zamierzenie mieści się w katalogu wyznaczonym przez art. 6 u.g.n., jest zgodne z planem miejscowym oraz, że w sprawie były przeprowadzone rokowania.
Odwołanie od tej decyzji wniósł Instytut. Wskazał, że od początku negocjacji wyrażał zgodę na realizację inwestycji, zastrzegając jednocześnie konieczność spełnienia przez inwestora określonych warunków, które w jej ocenie nie były niemożliwe do przyjęcia. Ponadto Instytut zakwestionował kwalifikację inwestycji jako inwestycji celu publicznego wskazując, że jej realizacja ma na celu dostarczenie energii elektrycznej wyłącznie do jednej nieruchomości i nie służy ogółowi.
Zaskarżoną obecnie decyzją Wojewoda Śląski utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazał, że zgodnie z art. 124 u.g.n. starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń służących do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeśli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (ust. 1). Zezwolenie wydaje się z urzędu lub na wniosek podmiotu, który będzie realizował na nieruchomości cel publiczny, przy czym jego udzielenie powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości (ust. 3).
W kontrolowanej sprawie uznano, iż warunki powyższe zostały spełnione. Przede wszystkim zamierzenie jest zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w granicach miasta P. - etap II - zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta w P. z [...] r., nr [...], zmienioną uchwałą z [..] r., nr [...] Z analizy części graficznej obowiązującego planu wynika, że planowane przedsięwzięcie przebiega przez teren działki nr [...] oznaczony symbolami: KD-D (drogi publiczne klasy dojazdowej), MN (tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej) oraz RU (tereny obsługi produkcji w gospodarstwach rolnych, hodowlanych ogrodniczych oraz gospodarstwach leśnych i rybackich). Zgodnie z częścią tekstową ww. planu wszystkie wskazane oznaczenia dopuszczają lokalizację infrastruktury technicznej.
Zamierzenie mieści się również w katalogu wskazanym w art. 6 pkt 2 u.g.n., który stanowi, że do celów publicznych w rozumieniu tej ustawy należy budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
Według organu odwoławczego w stanie kontrolowanej sprawy został również spełniony warunek przeprowadzenia rokowań z użytkownikiem wieczystym nieruchomości (określony w art. 124 ust. 3 u.g.n.) i w tym zakresie podzielić należy ocenę Starosty zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że wnioskodawczyni podjęła działania mające na celu uzyskanie zgody użytkownika wieczystego nieruchomości na realizację planowanego przedsięwzięcia. Rokowania były prowadzone przez okres ponad roku, w trakcie którego spółka wystosowała ponad 20 pism regularnie nawiązując kontakt z użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Negocjacje były prowadzone zarówno w formie pisemnej, za pośrednictwem korespondencji e-mail oraz telefonicznej. Rokowania w przedmiotowej sprawie rozpoczęto pismem z 10 września 2021 r., zwracając się do Instytutu z wnioskiem o wyrażenie zgody na lokalizację kabla niskiego napięcia na działce nr [...], do pisma dołączona została mapa obrazująca przebieg inwestycji. W odpowiedzi odwołująca wyraziła zgodę na realizację inwestycji, jednocześnie wskazując na konieczność sporządzenia w tym zakresie stosownego aktu notarialnego oraz operatu szacunkowego określającego wartość stosownego wynagrodzenia. Pomimo początkowych ustaleń strony nie osiągnęły ostatecznie porozumienia w tej kwestii. Inwestor zaakceptował ww. ustalenia, a także sporządził wymagany operat szacunkowy, jednakże warunki przedstawione w korespondencji mailowej przed szóstym z kolei projektem aktu notarialnego znacząco odbiegały od dotychczasowych ustaleń i nie mogły zostać zaakceptowane przez inwestora, wobec czego rokowania zakończono korespondencją mailową z 24 października 2022 r.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalną pełnomocnik. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucił Wojewodzie Śląskiemu naruszenie:
1) art. 28 k.p.a., w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uznanie, iż prawidłowo zostały ustalenie strony postępowania prowadzonego przed organem I instancji, podczas gdy Skarb Państwa jako właściciel nieruchomości gruntowej, został pominięty jako strona postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z jego nieruchomości, w sytuacji gdy postępowanie to dotyczyło interesu prawnego Skarbu Państwa, gdyż decyzja ta ogranicza sposób korzystania z nieruchomości gruntowej, a nie wyłącznie sposób korzystania z ustanowionego na niej prawa użytkowania wieczystego,
2) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak odniesienia się przez Wojewodę Śląskiego, do przedstawionych przez skarżącego okoliczności i dowodów wskazujących na brak spełnienia przesłanek do wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, w szczególności okoliczności i dowodów wskazujących na brak przeprowadzenia rokowań z Instytutem jako użytkownikiem wieczystym, brak zgodności planowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także wskazujących na potrzebę wyważenia sprzecznych interesów, a w konsekwencji brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 20 stycznia 2025 r. elementów wymienionych w ww. przepisach, co uniemożliwia realizację zasady pogłębionego zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli tej decyzji, oraz powoduje brak wydania decyzji o przekonującej treści,
3) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji., w tym brak wyczerpującego wskazania dowodów, na których organ II instancji się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności w odniesieniu do dokumentów załączonych do pisma pełnomocnika Skarżącego z dnia 13 marca 2023 r., co w konsekwencji uniemożliwia poznanie motywów jakimi kierował się Wojewoda Śląski wydając zaskarżoną decyzję,
4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji Starosty P., w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie tej decyzji w całości oraz rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez wydanie decyzji odmawiającej ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ewentualnie uchylenie tej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.
5) art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w zw. z art. 6 pkt 2 tego aktu., poprzez błędne przyjęcie, że zaplanowane przez inwestora posadowienie linii kablowej dystrybucyjnej niskiego napięcia nN, jako przyłączenie pojedynczej nieruchomości należącej do jednego podmiotu, stanowi inwestycję celu publicznego, podczas gdy inwestycja ta służyć ma wyłącznie indywidualnemu interesowi, a nie ogółowi przynajmniej na poziomie społeczności lokalnej,
6) art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez brak wyważenia sprzecznych interesów w odniesieniu do ustanowionego ograniczenia sposobu korzystania z Nieruchomości związanego z lokalizacją oraz pozostawieniem nowych elektroenergetycznych urządzeń dystrybucyjnych - linii kablowej [...] na długości 65 m i powierzchni zajętości 32,5 m2, stanowiącej pas technologiczny o szerokości 0,5m, zwanej dalej także jako "Inwestycja",
7) art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 6 ust. 6 oraz § 14 ust. 2 uchwały Rady Miejskiej w P. z dnia [...]r Nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w granicach administracyjnych Miasta P. - Etap II, zwanej dalej "planem miejscowym", poprzez błędne przyjęcie, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nastąpiło zgodnie z obowiązującym na tym obszarze miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy zgodnie z zapisami planu miejscowego na działce [...], w szczególności na terenie [...], nie ustalono przebiegu inwestycji celu publicznego służącego obsłudze obiektu budowlanego, do którego ma być posadowiona sporna linia kablowa,
8) art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, iż przeprowadzone zostały rokowania o uzyskanie zgody na wykonanie inwestycji, podczas gdy rokowania te uznać należy za pozorne z uwagi, iż: Instytut odpowiedział na zaproszenie do rokowań, nie sprzeciwił się wyrażeniu zgody i nie postawił takich warunków, które można byłoby uznać za niemożliwe do przyjęcia, a działania instytutu wynikały z nałożonych na niego przepisów art. 33 ustawy z dnia [...] r. o Sieci [...],
9) art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie przez Wojewodę Śląskiego, iż nie doszło do naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby zmianę decyzji Starosty P. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, podczas gdy doszło do braku jednoznacznego określenia zarówno przebiegu linii, jak i pasa technologicznego, na działce nr [...], z uwagi, iż oznaczenia na mapie w skali 1:500, stanowiącej integralną część decyzji organu I instancji z 23 września 2024 r. (załącznik nr 1), są nieczytelne i nieprecyzyjne.
W ocenie skarżącego Wojewoda Śląski nie dokonał, uzasadniając zaskarżoną decyzję, rozróżnienia sieci przesyłowej od sieci dystrybucyjnych, tj. linii niskiego napięcia stanowiąca w niniejszej sprawie przyłącze do pojedynczego budynku mieszkalnego. Sieć przesyłowa, zwana również siecią wysokiego napięcia, ma na celu przekazywanie dużej ilości energii na znaczne odległości, łącząc elektrownie z punktami dystrybucyjnymi. Natomiast sieć dystrybucyjna to fragment systemu elektroenergetycznego, który jest bezpośrednio związany z dostarczaniem energii elektrycznej do odbiorców końcowych, takich jak gospodarstwa domowe. Jest to ostatni etap podróży elektryczności przed dotarciem do urządzeń i sprzętów użytkowników. Zadaniem sieci dystrybucyjnej jest między innymi dostarczanie energii do konkretnego miejsca - sieć dystrybucyjna przesyła energię elektryczną z punktu dostarczania (najczęściej podstacji dystrybucyjnej) bezpośrednio do miejsc, gdzie jest ona zużywana. Lokalizacja linii kablowej niskiego napięcia jako przyłączenia pojedynczej nieruchomości inwestycji celu publicznego już nie stanowi.
Przebieg planowanej inwestycji może odbyć się zgodnie z zapisami planu miejscowego w liniach rozgraniczających drogi publicznej ul. [...], a nie na nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym Instytutu. Przyznano, że Burmistrz P. decyzja z dnia 4 listopada 2021 r. nie wyraził zgody na lokalizację kabla ziemnego w drodze publicznej ul. [...], ale wynika z niej zasadniczo jedynie, iż położenie w ww. drodze przedmiotowego kabla spowodowałoby znaczne trudności związane z realizacją przebudowy drogi publicznej ul. [...], w tym podwyższyło koszty jei przebudowy. W decyzji ten nie wykazano jednak, iż położenie tego kabla jest niemożliwe.
Dla działki ew. [...], położonej w S., będącej w użytkowaniu wieczystym skarżącego obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w granicach administracyjnych Miasta P. - Etap II (uchwała Rady Miejskiej w P. z dnia [...] r. Nr [...]). Przedmiotowa działka znajduje się w planie miejscowym w kilku jednostkach terenowych. Zgodnie z twierdzeniem organów obu instancji służebność w części przebiegać ma między innymi w terenie o przeznaczeniu [...], tj. terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna nie stanowi zgodnie z art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami inwestycji celu publicznego. Zatem planowany przebieg inwestycji jest niezgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na nieruchomości, będącej w użytkowaniu wieczystym skarżącego, można lokalizować infrastrukturę techniczną służącą obsłudze jego terenu, natomiast uzbrojenie terenu służące obsłudze zabudowy zlokalizowanej poza tym terenem należy lokalizować w pierwszej kolejności na terenie na którym znajduje się ten obiekt, a następnie w liniach rozgraniczającej drogi publicznej [...], o ustalonej w planie miejscowym minimalnej szerokości 10 metrów. Ponadto, działka [...] nie została objęta granicami inwestycji celu publicznego.
Odnosząc się do kwestii braku przeprowadzenia rokowań podkreślono, że ustanowienie służebności przesyłu obciążającej prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości wymagało uzyskania szeregu zgód, a także podjęcia innych czynności, w tym uzyskania opinii i rekomendacji od różnych instytucji i organów. Ustawa z dnia [...] r. o Sieci [...] (Dz. U. z [...]r poz. [...]) nakłada na poszczególne Instytuty Sieci konkretne obowiązki i ograniczenia w zakresie rozporządzania ich mieniem. Jest to procedura długotrwała, wymaga uzyskania szeregu opinii, rekomendacji, przy występowaniu których należy dołączyć wypracowane z drugą stroną projekty umów, które mają być następnie dołączone do wniosków o wyrażenie danej zgody.
Nie można zatem, w kontekście niniejszej sprawy pominąć faktu, iż Instytut jako państwowa osoba prawna, był zobligowany do przeprowadzenia powyższych czynności, zwłaszcza iż czynność prawna dokonana z naruszeniem obowiązku uzyskania odpowiedniej zgody byłaby nieważna.
Co również istotne, zgodnie z opiniami i rekomendacjami Ministerstwa Edukacji i Nauki oraz [...], uzyskanymi w sprawie ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego, Instytut był zobowiązany do wprowadzenia do umowy ustanawiającej ww. służebność przesyłu odpowiednich warunków wskazanych tych opiniach i rekomendacjach. Warunki te, których nie zaakceptował inwestor, dotyczyły obowiązku prowadzenia Inwestycji w sposób zapewniający nieprzerwaną działalność Instytutu oraz obowiązek przywrócenia terenu do stanu pierwotnego, wprowadzenie kary umownej za złamanie tych zobowiązań oraz wprowadzenie zapisu o dobrowolnym poddaniu się przez Spółkę egzekucji w trybie art. 777 kodeksu postępowania cywilnego w przypadku płatności wynagrodzenia po ustanowieniu służebności.
Skarżący nie sprzeciwił się zatem wyrażeniu zgody na ustanowieniu ograniczonego prawa rzeczowego. Procedura ustanowienia tego prawa była w toku i była prowadzona zgodnie z obowiązkami nałożonymi przez ustawę o Sieci [...], a nałożone warunki wynikały z opinii i rekomendacji oraz nie naruszały przepisów prawa.
Wskazano wreszcie, że mapa w skali 1:500, stanowiącej integralną część decyzji organu I instancji z 23 września 2024 r (załącznik nr 1), jest nieczytelna i nieprecyzyjna. Zostało tam naniesione kilkoma kolorami kilkanaście przebiegów różnych sieci i przyłączy. Legenda z kolei, jeżeli tak można w ogóle mówić o tym elemencie załącznika, stanowi tylko jedną pozycję o symbolu "proj. e." Zatem, w ogóle nie wiadomo czy oznaczenie "proj. e" odnosi się do przebiegu linii czy pasa technologicznego. Ponadto, oznaczenie to często pokrywa się z innymi elementami mapy co powoduje, iż nie do końca wiadomo jaki jest przebieg tego oznaczenia.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Podstawę kontrolowanej decyzji stanowi art. 124 ust. 1 z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 – dalej "u.g.n."). Zgodnie z nim, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Co istotne - w myśl art. 124 ust. 3 u.g.n. - udzielenie wspomnianego zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
Z materialnego punktu widzenia instytucja ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości stanowi instrument administracyjnoprawnej, władczej ingerencji w prawo własności (użytkowania wieczystego) nieruchomości, wywołujący skutki w sferze prawa cywilnego, polegające na przeniesieniu uprawnienia do korzystania z nieruchomości, w precyzyjnie określonym w decyzji zakresie, z podmiotu, któremu przysługują względem nieruchomości wzmiankowane prawa rzeczowe, na podmiot wnioskujący o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.
Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. uzależnione jest od kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek materialnoprawnych:
1) planowana inwestycja stanowi inwestycję celu publicznego,
2) planowana inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku, z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego,
3) rokowania z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac na nieruchomości zakończyły się niepowodzeniem.
Brak spełniania chociażby jednej ze wskazanych przesłanek obliguje organ orzekający w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości do wydania decyzji odmownej. I taka sytuacja występuje w rozpatrywanej sprawie. Wojewoda Śląski uznał, że skarżąca nie przeprowadziła rokowań ze współwłaścicielami nieruchomości.
Przechodząc do materii rokowań stwierdzić należy, że art. 124 ust. 3 u.g.n., nie precyzuje okoliczności, jakie winny w tym przypadku wystąpić. Niemniej jednak przyjmuje się, że przez rokowania należy rozumieć wszelkie legalne czynności i działania prowadzące do zawarcia umowy. Rokowania nie oznaczają jednak składania oświadczeń woli, mają jedynie charakter przygotowawczy. Winny polegać c na tym, że strony przedstawiają własne stanowiska w sprawie zgodnie z własną wiedzą i wolą. Rokowania nie oznaczają oczywiście konieczności osiągnięcia zgodnego stanowiska.
Konstruując akceptowalny model rokowań należy przyjąć dwa założenia. Pierwsze, dotyczy treści art. 124 ust. 3 u.g.n. Wprowadza on pojęcie rokowań. Zakładając racjonalność ustawodawcy nie może pojęcie to obejmować jedynie sekwencji działań polegających na złożeniu oferty przez operatora urządzeń przesyłowych oraz reakcji (bądź braku reakcji) właściciela nieruchomości. Gdyby tak miało być, prawodawca wyraziłby to w treści wspomnianego przepisu. A jednak wprowadził do owego procesu pojęcie rokowań.
Drugie założenie dotyczy charakteru decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Jej istotą jest szczególny tryb ograniczenia prawa własności. W istocie na rzecz osoby trzeciej, której przedmiotem działalności jest między innymi zakładanie systemów przesyłowych. W pełni akceptując wprowadzenie takich uregulowań, ze względu na niewątpliwie występujący tu interes publiczny należy mieć jednak świadomość, że chodzi tu o przymusowe ograniczenie prawa własności. Zarówno na operatorze, jaki i organie wydającym decyzję spoczywa tu szczególny obowiązek. Operator, mając świadomość swojej silniejszej pozycji w negocjacjach powinien dołożyć wszelkich starań aby doprowadzić do ugodowego załatwienia sprawy, czyli uzyskania zgody właściciela nieruchomości na realizację przedsięwzięcia. Nie może ograniczać się wyłącznie do przesłania oferty, jako etapu niezbędnego przed wystąpieniem o wydanie decyzji ograniczającej prawo własności. Operator powinien wykazać odpowiednią aktywność w prowadzonych rokowaniach, wyjaśniając przesłanki swoich działań, odpowiadając na pojawiające się pytania czy wreszcie, o ile to jest możliwe, uwzględniając oczekiwania i propozycje właściciela nieruchomości. A obowiązek stwierdzenia, czy taka aktywność miała miejsce, w istocie, czy były przeprowadzone rokowania, spoczywa na organie wydającym decyzję, o której mowa w art. 124 u.g.n.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że rozstrzygnięcia organów administracji są prawidłowe.
Przede wszystkim należy podkreślić, wbrew twierdzeniom skargi, że planowane przedsięwzięcie stanowi realizacje celu publicznego, w rozumieniu art. 6 u.g.n. Jego przedmiotem jest "lokalizacja oraz pozostawienie nowych elektroenergetycznych urządzeń dystrybucyjnych". Sąd nie dostrzega tu możliwości różnicowania tego rodzaju przedsięwzięć służących dystrybucji energii elektrycznej na "przesyłowe" i "dystrybucyjne". Wszystkie one służą zapewnieniu usług publicznych w zakresie dostarczenia określonych "mediów". Są realizowane przez szczególne podmioty posiadające odpowiednie kompetencje. Brak przesłanek do oceny, czy zaopatrzenie określonej grupy odbiorców stanowi już "cel publiczny", czy też nie. Każda inna wykładnia spowodowałaby, że budowa nowoczesnej sieci elektroenergetycznej w terenie kraju napotykałaby poważne trudności.
Nie można również zgodzić się z zarzutem skargi, że budowa sieci energetycznej (infrastruktury technicznej) nie jest zgodna z ustaleniami planu miejscowego. Nieruchomość skarżącego znajduje się w jednostce MN (tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej). Jednakże miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w granicach miasta P., zatwierdzony uchwałą Rady Miasta w P. z [...] r., nr [...], zmienioną uchwałą z [...] r., nr [...] dopuszcza w tej jednostce planu (jak i w pozostałych) lokalizację infrastruktury technicznej.
W sprawie zostały wreszcie przeprowadzone rokowania, które trwały ponad rok. Rozpoczęły się one we wrześniu 2021 r. Instytut domagał się zawarcia stosownej umowy w formie aktu notarialnego. Łącznie przygotowano sześć wersji tego aktu. We wrześniu 2022 r. instytut zażądał wprowadzenia do umowy kolejnych warunków (dotyczących między innymi zagwarantowania nieprzerwanej działalności Instytutu, przywrócenia terenu do stanu pierwotnego, czy poddania się spółki egzekucji w trybie art. 777 k.p.c.). Te ostatnie warunki nie zostały przez wnioskodawcę zaakceptowane, co przyznaje sam skarżący. Zatem w sprawie toczyły się rokowania, tylko że nie zakończyły się one sukcesem.
Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że w sprawie zaistniały wszystkie trzy przesłanki wydania decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi skład orzekający stwierdza, co następuje.
W sprawie nie doszło do naruszenia art. 28 k.p.a. Brak podstaw, by stroną postępowania był tu Skarb Państwa. Nieruchomość, której dotyczy postępowanie została oddana w użytkowanie wieczyste. Jest to prawo szczególne. Użytkownik wieczysty włada nieruchomością "jak właściciel". Może swoje prawo zbywać, czy też obciążać. Warto tu przytoczyć treść art. 124 ust. 1 u.g.n. Przepis ten stanowi wyraźnie o możliwości graniczenia prawa jeżeli "właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości" (alternatywa rozłączna) nie wyraża zgody na ustanowienie stosownej służebności. Co więcej, w ust. 3 tego artykułu (in principio) wskazane jest wyraźnie, że udzielenie zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 "powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości".
W ocenie Sądu nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów zawartych w ustawie z dnia [...] r. o Sieci [...] (Dz. U. z [...]r poz. [...]). Uregulowania tego aktu odnoszą się do sytuacji, gdy dochodzi do rozporządzenia mieniem oddanym do użytkowania wieczystego. Nie dotyczą jednak sytuacji, gdy ograniczenie prawa własności następuje w drodze aktu administracyjnego.
Nie można uznać za uzasadnione zarzuty dotyczące niewyraźnego przebiegu planowanej inwestycji. Linia energetyczna ma biec w odległości od 10 cm do 55 cm od granicy nieruchomości. Faktycznie wykreślenie takiego odcinka na mapie w skali 1:500 może faktycznie powodować jej słabą czytelność, ale w ocenie Sądu przebieg instalacji jest możliwy do odczytania i prawidłowego zaplanowania.
W ocenie składu orzekającego organy administracji przeprowadziły w wystarczającym stopniu postępowanie wyjaśniające. Dotyczyło ono występowania trzech, wyżej wskazanych, przesłanek przewidzianych w art. 124 ust. 1 u.g.n. I w tym zakresie prawidłowo uzasadniły swoje rozstrzygnięcia.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło