II SA/Gl 397/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Protokolant referent Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej A w S. na postanowienie Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...]r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej A w S. usunięcie nieprawidłowości, polegających na wykonaniu ścianki działowej w mieszkaniu nr [...] przy u. [...], która nie spełnia wymogów izolacji akustycznej pomiędzy dwoma lokalami, w terminie do dnia [...]r., w sposób wskazany w ekspertyzie technicznej z [...]r. W uzasadnieniu podano, że we wskazanym mieszkaniu Spółdzielnia wymieniła ściankę działową typu "plaster miodu" na ściankę z bloczków Ytong. Wedle sporządzonej ekspertyzy z [...]r., ścianka ta została wykonana niezgodnie ze sztuką budowlaną i nie posiada właściwej izolacji akustycznej. Ekspertyza techniczna ścianki stanowi załącznik do opisanej decyzji. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Pismem z dnia [...]r. Spółdzielnia zwróciła się do zajmującego mieszkanie S.L. o udostępnienie mieszkania, celem wykonania nakazanych robót. W odpowiedzi S. L. podał, że do czasu usunięcia emisji związków trujących, zagrzybienia i pleśni dochodzących zza ściany, pozbawione są sensu wszelkie prace budowlane. Spółdzielnia zgłosiła odmowę udostępnienia mieszkania przez lokatora organowi nadzoru budowlanego. W następnej kolejności S.L. w dniu [...]r. powiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., że nakazane roboty nie zostały wykonane w obowiązki nałożone przez nadzór budowlany są przez Spółdzielnię ignorowane. Upomnieniem z dnia [...]r., nr [...], doręczonym [...]r. wezwano Spółdzielnię do dobrowolnego wykonania decyzji nr [...] z dnia [...]r., wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. Jednocześnie zagrożono wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jeżeli obowiązek nie zostanie wykonany. Spółdzielnia rozpoczęła negocjacje z lokatorem mieszkania, w celu ustalenia terminu rozpoczęcia prac. W odpowiedzi S.L. podał, że nie sprzeciwia się robotom, ale ich przeprowadzenie w chwili obecnej nie jest możliwe, albowiem ściana stanowi dowód w postępowaniu dochodzeniowym. Z akt sprawy wynika, że nie doszło do uzgodnienia stanowisk i dopuszczenia Spółdzielni do mieszkania przez lokatora. W dniu [...]r. wystawiony został tytuł wykonawczy wraz z klauzulą wykonalności, dotyczący obowiązku wynikającego dla Spółdzielni z decyzji z dnia [...]r., nr [...]. Jednocześnie organ egzekucyjny w dniu [...]r. wydał postanowienie nr [...], którym nałożono na Spółdzielnię Mieszkaniową A w S. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...] zł. Jednocześnie wezwano do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Organ poinformował stronę, że od postanowienia przysługuje zażalenie, pouczono również o prawie do zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, podając jednocześnie okoliczności stanowiące podstawę zarzutów. W złożonym zażaleniu Spółdzielnia wniosła o uchylenie nałożonej grzywny, podając, iż ze względu na postawę lokatorów zajmujących mieszkanie, nie jest w stanie przeprowadzić nakazanych robót. Na potwierdzenie podniesionych argumentów przedłożono pisma ilustrujące zabiegi Spółdzielni o udostępnienie mieszkania i postawę małżonków L. Z akt sprawy wynika, że starania takie były prowadzone również z udziałem Policji, jednakże J.L. odmówiła zgody na wykonanie czynności. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r., nr [...] Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że Spółdzielnię obciąża obowiązek wynikający z ostatecznej decyzji. Po wystosowaniu upomnienia, organ wystawił tytuł wykonawczy i nałożył grzywnę w celu przymuszenia. Podnoszone przez Spółdzielnię okoliczności nie mogą skutkować uchyleniem postanowienia, albowiem samo wystosowanie pism nie może zostać uznane za wyczerpanie możliwości działania w celu wykonania nałożonego obowiązku. Spółdzielnia nie wykonała prób polubownego załatwienia sprawy i nie wykorzystała statutowych środków. W skardze do sądu administracyjnego Spółdzielnia Mieszkaniowa A" w S. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. Zarzucono naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego postanowienia oraz naruszenie art. 138 § 2 k.p.a poprzez uznanie, że w sprawie nie występują okoliczności pozwalające na przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ze względu na wymóg przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. W uzasadnieniu podkreślono, że powodem niewykonania obowiązku jest postawa lokatorów zajmujących mieszkanie, o której organ był poinformowany. Podniesiono, że starania Spółdzielni nie były jednokrotne, lecz nieustannie ponawiała ona próby wykonania nakazanych robót. Zrzucono, ze w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy powołuje się na niewyczerpanie przez Spółdzielnię dostępnych środków, bagatelizując dotychczasowe próby i nie uwzględniając okoliczności sprawy. Wskazano, że nawet wykluczenie S.L. ze Spółdzielni nie będzie okolicznością umożliwiającą załatwienie sprawy, albowiem zgodnie z prawem spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu może przysługiwać też osobom nie będącym członkami Spółdzielni. Spółdzielnia nie może zmusić lokatora do udostępnienia mieszkania, gdy w grę nie wchodzą szczególne okoliczności związane z koniecznością usunięcia awarii wywołującej szkodę lub zagrażające powstaniem szkody. W sprawie może mieć zastosowanie jedynie art. 6 ze znaczkiem 1, ust. 4 prawa spółdzielczego, stanowiący że jeżeli istnieje konieczność wykonania przebudowy lokalu, która obciąża spółdzielnię, może ona żądać od osób korzystających z lokalu jego udostępnienia, po wcześniejszym uzgodnieniu terminu. Zakres czynności podejmowanych w sprawie przez Spółdzielnię był zatem usprawiedliwiony. W tej sytuacji brak jest podstaw do nałożenia grzywny, albowiem nie można żądać od Spółdzielni, aby wykonała prace, gdy w świetle prawa nie ma ona takich możliwości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podzielił zasadniczo opinię Skarżącej, że niewykonanie obowiązku pozostawało w bezpośrednim związku z postawą lokatorów mieszkania, którzy sami domagali się usunięcia przez Spółdzielnie nieprawidłowości w postawionej ściance działowej. Podniesiono jednak, że jakkolwiek Spółdzielnia informowała o trudnościach w wykonaniu obowiązku, to jednak samego obowiązku nie kwestionowała Nie wystąpiono do sądu o nakazanie lokatorom udostępnienia mieszkania. Spółdzielnia nie podjęła kroków w celu wznowienia postępowania w sprawie nakazanych robót budowlanych, co mogło stanowić podstawę zawieszenia lub wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Tytuł wykonawczy i postanowienie w przedmiocie środków egzekucyjnych wystawia się w sytuacji niewykonania skutecznie nałożonego obowiązku. Uczestnicy postępowania w piśmie z dnia [...]r. szeroko opisali przebieg postępowań prowadzonych w związku z przedmiotową ścianą, nie odnosząc się bezpośrednio do przedmiotu postępowania. Skarżąca Spółdzielnia w piśmie procesowym z dnia [...]r. zwróciła uwagę, że organ odwoławczy podziela stanowisko skarżącej co do powodów niewykonania obowiązku. Podano także, że w dniu [...]r. Spółdzielnia złożyła do sądu pozew przeciwko małżonkom L. o nakazanie udostępnienia mieszkania. Zatem Spółdzielnia podejmował szereg działań, łącznie z wytoczeniem powództwa przed sądem, mających na celu udostępnienie mieszkania, co czyni żądanie skargi zasadnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Instytucję grzywny w celu przymuszenia regulują przepisy rozdziału 2 działu III ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., nr 110, poz. 968 ze zm.), dotyczące egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Grzywna ta jest środkiem egzekucyjnym, stosowanym w postępowaniu dotyczącym egzekucji obowiązków niepieniężnych. Regulujący kwestię nakładania grzywny art. 122 § 1 wskazuje, iż organ egzekucyjny, który nakłada grzywnę, doręcza zobowiązanemu postanowienie o nałożeniu grzywny i odpis tytułu wykonawczego, wystawionego zgodnie z art. 32 ustawy. Tytuł ten powinien zawierać treści wskazane w art. 27 ustawy. Tytuł wykonawczy wystawia wierzyciel, a jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 ustawy), jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Tytuł wykonawczy winien być sporządzony wedle ustalonego wzoru (art. 26 § 1 ustawy), który w drodze rozporządzenia określa minister właściwy do spraw finansów. W tym zakresie od dnia 30 listopada 2001 r. obowiązuje Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r., nr 137, poz. 1541 ze zm.), które w § 39a ustala wzór tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy został wystawiony zgodnie ze wzorem i zawiera wszystkie wymagane treści i elementy. Także postanowienie o nałożeniu grzywny zawiera treści, o jakich mowa w art. 122 § 2 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd dostrzegł, że postanowienie o nałożeniu grzywny zostało doręczone zobowiązanej Spółdzielni przed datą doręczenia tytułu wykonawczego ( co nastąpiło [...]r.). Skarżąca Spółdzielnia nie podnosiła jednak zarzutów w tym zakresie. W dacie rozpatrywania zażalenia tytuł ten był już natomiast skutecznie doręczony, Sąd przyjął zatem, że to uchybienie o charakterze proceduralnym, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Wysokość nałożonej grzywny nie narusza także przepisu art. 121 § 1 –3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 122 § 3 powoływanej ustawy, zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34 ustawy) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny, o czym Spółdzielnię prawidłowo pouczono. Spółdzielnia nie wniosła zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, posłużyła się natomiast instytucją zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny. Argumenty skarżącej sprowadzały się, zarówno w zażaleniu jak i w skardze, do podkreślenia, że nie jest w stanie, mimo podejmowanych wysiłków, wykonać nałożonego obowiązku ze względu na postawę lokatorów mieszkania. Należy w związku z tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 29 § 1 powoływanej ustawy, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W konsekwencji poza sferą badania organów egzekucyjnych było, czy obowiązek został prawidłowo nałożony i w konsekwencji może być przez zobowiązanego wykonany. Dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja nakładająca na Spółdzielnię określony obowiązek, dopóty możliwe jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji w celu jego wykonania. Słusznie zwrócił uwagę w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, że Spółdzielnia, po skonstatowaniu trudności z wykonaniem nałożonego obowiązku, nie podjęła żadnych kroków, mających na celu wzruszenie decyzji ostatecznej z dnia [...]r., nr [...]. Istnienie tej decyzji w obrocie prawnym determinuje pozycję Spółdzielni i stanowi dla organów egzekucyjnych wystarczającą przesłankę do prowadzenia egzekucji. Nie można zatem uznać, że postanowienie o nałożeniu grzywny zostało zastosowane z naruszeniem prawa i bez dostatecznej podstawy. Trudności w wykonaniu obowiązku nie spełniają również przesłanki zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym z art. 33 pkt 5 ustawy, polegającej na niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Niewykonalność taka winna bowiem mieć charakter prawny, nie zaś techniczny. Odnosząc się do zarzutu Skarżącej, że organ odwoławczy w swej decyzji bezzasadnie przyjmuje, że Spółdzielnia nie skorzystała z dostępnych środków prawnych umożliwiających spełnienie obowiązku, należy dostrzec, że nie jest on uzasadniony. Stanowisko organu zostało pośrednio potwierdzone zachowaniem samej skarżącej, która już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego złożyła pozew do sądu powszechnego z żądaniem zobowiązania lokatorów mieszkania do jego udostępnienia w celu wykonania nakazanych robót. Wynik tego postępowania będzie miał znaczenie dla zasadności utrzymania w obrocie prawnym decyzji orzekającej o nałożeniu obowiązku, może bowiem dotyczyć kwestii jej niewykonalności. Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.