II SA/Gl 397/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu na skutek wniesienia przez pełnomocnika strony skarżącej sprzeciwu od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 21 grudnia 2007 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczania wpisu od skargi w części przekraczającej [...] zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt II OZ 643/07 oddalił zażalenie skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] przy ul. [...] w C. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 14 maja 2007 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Wobec powyższego strona skarżąca ponownie została zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, tj. w wysokości określonej w § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie zarządca Wspólnoty zwrócił się o zwolnienie z wpisu z uwagi na brak środków pieniężnych na ten cel. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż wymagana kwota jest za wysoka jak na możliwości skarżącej, która utrzymuje się jedynie ze składek jej członków i nie prowadzi żadnej działalności z której mogłaby czerpać dodatkowe dochody. Nadto w oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach zadeklarował brak posiadania przez skarżącą kapitału zakładowego, majątku, jak również środków finansowych i trwałych, zaś ze względu na nie osiąganie przez nią dochodu nie wskazał wartości zysku, ani strat. W uzupełnieniu informacji zawartych w formularzu wniosku, pełnomocnik strony skarżącej nadesłał wyciągi z rachunku bankowego Wspólnoty, prowadzonego przez [...] Bank S.A. Oddział w C., przedstawiające operacje finansowe dokonywane w okresie od 19 września 2007 r. do 29 listopada 2007 r. oraz zestawienie miesięcznych wydatków i dochodów skarżącej. Z przedłożonych dokumentów wynikało, że na dzień [...] r. stan środków zgromadzonych na rachunku bankowym wynosił [...] zł, w dniu [...] r. - [...] zł, zaś w dniu [...] r. - [...] zł. Nadto zarządca oświadczył, iż miesięczne wydatki Wspólnoty, kształtują się na poziomie około [...] zł, podobnie jak wartość środków uzyskiwanych z wpływów, które stanowią zaliczki na utrzymanie oraz opłaty za wodę. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2007 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Pełnomocnik Wspólnoty w ustawowym terminie wniósł od powyższego rozstrzygnięcia sprzeciw. W jego uzasadnieniu po raz kolejny wskazał, że skarżąca nie posiada żadnych własnych dochodów. Podniósł nadto, iż Wspólnota uzupełniła wniosek o zwolnienie z wpisu kompletem dokumentów obrazujących jej sytuację finansową, a mianowicie, iż jej bieżące wydatki pokrywane są wyłącznie z zaliczek przeznaczonych na jej utrzymanie i opłat za wodę, co w konsekwencji oznacza, iż jej bilans przychodów i kosztów jest zerowy. Dalej wskazał, iż stan środków na rachunku bankowym uwidoczniony w poszczególnych wyciągach dotyczy okresów przed uregulowaniem bieżących comiesięcznych wydatków, kiedy to wpłacone przez członków składki nie są jeszcze wykorzystane. Nadto podkreślił, iż wniosek o prawo pomocy obejmuje zwolnienie z wpisu sądowego od skargi, a zatem pozostałe koszty, w tym również te związane z ustanowieniem fachowego pełnomocnika skarżąca będzie ponosiła sama, zaś fakt nieposiadania przez nią środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, świadczy o możliwości jej zwolnienia z ich ponoszenia. W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału pełnomocnik Wspólnoty przesłał wyciągi bankowe za miesiące luty i marzec [...] r., ze wskazaniem stanu konta na koniec marca [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek o prawo pomocy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do stanu majątkowego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Występując o zwolnienie od kosztów sądowych, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od opłaty, tj. wpisu sądowego od skargi w całości. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, a taką stanowi wspólnota mieszkaniowa, prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy jednostka ta wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedłożonych do akt dokumentów, a w szczególności z wyciągów rachunku bankowego Skarżącej za okres od września do października [...] r. oraz w marcu [...] r. wynika, iż dysponuje ona stale określonymi środkami pieniężnymi. Ich wysokość uzależniona jest od częstotliwości dokonanych wpłat przez członków wspólnoty, stałych comiesięcznych wydatków jak również podjętych prac inwestycyjnych i remontowych. Wypada w tym miejscu zauważyć, że fakt, iż Wspólnota jest finansowana jedynie ze składek jej członków i nie uzyskuje innych dochodów, nie oznacza jeszcze, że tylko ta okoliczność usprawiedliwia domaganie się zwolnienia od kosztów sądowych. Nawet gdyby okazało się, że wpływy te wystarczają tylko na pokrycie bieżących potrzeb, to stosownie do treści art. 31 pkt a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 80, poz. 903 ze zm.), zarządca powinien zwołać zebranie członków wspólnoty mieszkaniowej celem przedstawienia okoliczności związanych z koniecznością poniesienia dodatkowych wydatków, zaś właściciele powinni podjąć uchwałę, mocą której określone środki zostałyby przeznaczone na przewidziany cel. Zdaniem Sądu nie wykazano dostatecznie, iż w sytuacji Wspólnoty zachodzą przesłanki do całkowitego uwzględnienia jej żądania. Jakkolwiek skarżąca zarządza jedynie nieruchomościami mieszkalnymi, nie prowadząc przy tym żadnej działalności mogącej przyczynić się do pozyskania przez nią dodatkowego źródła dochodu, to powyższe nie wyklucza przynajmniej częściowego zobowiązania jej do uiszczenia kosztów sądowych. Biorąc bowiem pod uwagę kwotę należnego wpisu, jak i wysokość środków pieniężnych pozostających do dyspozycji skarżącej (według stanu na [...] r. jest to [...] zł), uznać przyjdzie, iż sytuacja finansowa skarżącej Wspólnoty na tym etapie sprawy pozwala na wygospodarowanie sumy pieniężnej na częściowe pokrycie wpisu sądowego. Wskazać należy, iż wydatkowanie na wskazany cel jednorazowo kwoty [...] zł, nawet przy uwzględnieniu miesięcznych jej wydatków, nie zakłóci płynności finansowej skarżącej. Wspólnota bowiem, poza nielicznymi wyjątkami (jak np. w lutym [...] r. w przypadku zakupu bramy wjazdowej automatycznej wraz z instalacją), stale dysponuje określoną kwotą pieniężną, co obrazują przedłożone wyciągi z rachunku bankowego. Do wniosku takiego prowadzi fakt, iż Wspólnota uzyskuje stały dochód z zaliczek na poczet kosztów eksploatacji wspólnej nieruchomości. Jak wynika z uchwały członków Wspólnoty z dnia [...] r. nr [...] opłaty te uiszczane są kwartalnie i ustalane są proporcjonalnie do udziałów współwłaścicieli nieruchomości określonych w księdze wieczystej, w wysokości [...] zł przypadających na 1% udziału. Zatem środki finansowe skarżącej zasilane są periodycznie przez każdego z członków w ustalonych z góry przedziałach czasowych, co w konsekwencji pozwala utrzymać jej równowagę finansową. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając w trybie art. 260 p.p.s.a. na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.