II SA/Gl 399/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.),, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Referent-stażysta Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi H. P.- B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. H. P. – B. zwróciła się do Urzędu Miasta w R. z wnioskiem o wypłatę odszkodowania z tytułu przejęcia gruntu (zapisanego w [...]) pod drogę przez Gminę R. przy ulicy [...] w R. Do wniosku dołączyła postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po A. P. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta R. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem H. P.- B. w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogę publiczną oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr [1] i [2], zapisane w [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. W podstawie prawnej przywołał art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a w uzasadnieniu wskazał, iż H. P. – B. zwróciła się o wypłatę przedmiotowego odszkodowania wnioskiem z dnia [...] r. Wskazana nieruchomość z dniem [...] r. przeszła z mocy prawa na własność Gminy R. na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające (...). Okoliczność powyższa została stwierdzona decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] r. Jednocześnie Prezydent stwierdził, iż w przywołanym art. 73 ust. 4 określono zawity termin do składania takich wniosków, a mianowicie wniosek powinien być złożony w okresie od [...] r. do [...] r.. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Organ dodał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 września 2009 r. w sprawie oznaczonej sygn. akt P 33/07 orzekł o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej wymienionego powyżej przepisu art. 73 ustawy. Zatem zgodnie z powyższym złożenie przez zainteresowaną wniosku nastąpiło z uchybieniem określonego w ustawie terminu. W świetle powyższego jej roszczenie wygasło a dalsze postępowanie stało bezprzedmiotowe. Należało je zatem zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzyć. W odwołaniu od decyzji H. P. – B. zwróciła się do Wojewody [...] o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniosła, że przedmiotowa nieruchomość była własnością jej rodziców. Matka zmarła [...] r., zaś postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydane zostało w dniu [...] r. Dopiero wtedy mogła więc złożyć odpowiedni wniosek. Nie mogła tego zrobić wcześniej nie posiadając tytułu prawnego do nieruchomości. Nie może zatem ponosić ujemnych konsekwencji działań spadkobierców. Nadto podniosła, że jej ojciec F. P. złożył w terminie wniosek o ustalenie i wypłatę tego odszkodowania. Dlatego też uznała, że jej odwołanie jest w pełni uzasadnione. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że przepis art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające (...) jednoznacznie określa termin, w którym należało złożyć wniosek o odszkodowanie. Jest to termin zawity i nie podlega przywróceniu, jego upływ powoduje skutek w postaci wygaśnięcia roszczenia. Strona złożyła wniosek po upływie tego terminu – dopiero w dniu [...] r., a zatem po wygaśnięciu roszczenia o odszkodowanie, co powoduje, że wszczęte postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy stwierdził, że w tej sytuacji organ pierwszej instancji – starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a w miastach na prawach powiatu – prezydent wykonujący te zadania, prawidłowo wydał decyzję umarzającą postępowanie wszczęte wnioskiem zainteresowanego. Wojewoda wyjaśnił, że przepis art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające (...) był przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 15 września 2009 r. w sprawie o sygn. akt P 33/07 stwierdził, że wymieniony przepis zgodny jest z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Uznał tym samym przyjęte rozwiązanie prawne, wprowadzające ograniczenie czasowe do składania wniosków o odszkodowanie, za zgodne z Konstytucją. Trybunał w swoim orzeczeniu wyjaśnił, że wszystkie osoby, które utraciły własność, miały możliwość składania w wyznaczonym terminie wniosków o odszkodowanie, niezależnie od tego, czy została w tym czasie wydana decyzja Wojewody. Trybunał wskazał, że wniosek o odszkodowanie byłego właściciela nieruchomości ma dwojaki charakter. Po pierwsze stanowi oświadczenie, że były właściciel jest i domaga się odszkodowania za wywłaszczenie. Po drugie stanowi żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach H.P. –B. wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji jako naruszającej prawo. Powtórzyła argumenty przedstawione w postępowaniu administracyjnym podkreślając, że przedmiotowa nieruchomość była własnością rodziców, a matka zmarła [...] r. Postanowienie o nabyciu spadku wydane zostało dopiero w dniu [...] i dopiero wtedy, posiadając tytuł prawny do nieruchomości, mogła złożyć przedmiotowy wniosek. Dodała, że w terminie wniosek ów złożył jej ojciec F. P. i. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia [...] r., działający w imieniu skarżącej pełnomocnik, wystąpił o doręczenie i dołączenie do akt sprawy, dokumentów dotyczących F.P. wraz z decyzją z dnia [...] r. W ocenie pełnomocnika, z akt tych wynika, że występując o odszkodowanie F. P. skierował swój wniosek do całej nieruchomości, objętej wspólnością majątkową. Zatem w takiej sytuacji wniosek złożony przez skarżącą należy potraktować jako podtrzymanie wniosku złożonego w wymaganym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując niniejszą sprawę, zważył, co następuje: Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracyjne nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania. Taki zakres kontroli wynika zaś jednoznacznie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przepis art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (DzU. nr 133, poz. 872 ze zm.) jednoznacznie wskazuje, że wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, której własność przeszła z mocy prawa (art. 73 ust. 1 tej ustawy) z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, można było złożyć w dokładnie wyznaczonym, okresie – tj. od [...] r. do [...] r. Po upływie tego okresu roszczenia takie wygasły. W rozpatrywanej sprawie bezsporny pozostaje fakt, iż skarżąca taki wniosek złożyła dopiero w dniu [...] r., a zatem długo po wyznaczonym w ustawie i wskazanym powyżej terminie. Oznacza to, że roszczenie skarżącej wygasło, a wniosek o wypłatę odszkodowania nie mógł zostać rozpatrzony merytorycznie, co skutkować musiało tym, że wszczęte tym wnioskiem postępowanie w sprawie ustalenia i przyznania odszkodowania stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem decyzja Prezydenta Miasta R. o umorzeniu prowadzonego postępowania w tym zakresie znajduje pełne uzasadnienie w treści przywołanego przepisu. Wskazać w tym miejscu należy, że określony, w wymienionym powyżej art. 73 ust. 4 ustawy, termin do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość drogową jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że nie podlega przywróceniu na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ma zatem znaczenia dla niniejszej sprawy z jakich powodów skarżąca spóźniła się ze złożeniem wniosku w przewidzianym w przepisie terminie, a także czy uchybienie temu terminowi zostało przez skarżącą zawinione. Wprawdzie art. 73 ust. 3 ustawy przewiduje wydanie przez Wojewodę decyzji o przejściu własności nieruchomości z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na nowych właścicieli, jednak decyzja ta (wydana przez Wojewodę [...] w dniu [...] r., a w analizowanej sprawie niedołączona do akt sprawy) nie decyduje o przejściu prawa, lecz ma charakter potwierdzający zaistniały skutek i służy jako dokument umożliwiający ujawnienie prawa w księdze wieczystej. W tym miejscu powstał problem sprowadzający się do odpowiedzi na pytanie o to, czy ograniczenie w czasie możliwości złożenia przez byłych właścicieli wniosku o odszkodowanie za zajętą pod drogę publiczną nieruchomość i jednocześnie określenie daty wygaśnięcia tego roszczenia przy jednoczesnym braku ustawowego terminu wydania przez wojewodę decyzji stwierdzającej nabycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą prawa równości obywateli wobec tego prawa. W wyniku pytania zadanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, Trybunał Konstytucyjny dokonał kontroli konstytucyjności tego rozwiązania ustawowego i w wyroku z dnia 15 września 2009 r. sygn. P 33/07 ocenił je jako zgodne ze standardami konstytucyjnymi. Wyrok Trybunału, zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji, ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczny. Zasadnie wobec powyższego Wojewoda wyjaśnił stronie, że wniosek złożony po terminie wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie nie mógł podlegać rozpoznaniu. W sprawie jest bezsporne, że wniosek skarżącej o odszkodowanie został złożony po dniu [...] r., a zatem w sytuacji, gdy roszczenie o odszkodowanie już wygasło. Dodać i wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że do akt sprawy tutejszego Sądu o sygn. II SA/Gl 390/10, dołączone zostały akta administracyjne zakończone m.in. decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. dotyczącą wniosku F. P. o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Z akt tych wynika, że F. P. wystąpił o wypłatę należnego odszkodowania tylko w swoim imieniu, co uwidocznione zostało w przedmiotowej decyzji, przyznającej mu odszkodowanie stosownie do udziału w przejętej nieruchomości. Zatem przedmiotowe akta administracyjne nie mogły wpłynąć na zmianę zaprezentowanego powyżej stanowiska w sprawie. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.