II SA/Gl 4/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Łucja Franiczek /spr./ Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant stażystka Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2004 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...], 2) orzeka, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonywana Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] nr [...] udzielono R.P. pozwolenia na budowę tymczasowego pawilonu handlowego typu "[...]" na posesji w K. przy ul. [...] /działka nr [...]/ - na okres [...] lat, to jest do dnia [...], zobowiązując inwestora do jego usunięcia z tym dniem lub uzyskania decyzji na przedłużenie terminu użytkowania obiektu. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzję z dnia [...] nr [...] nakazał R.P. dokonanie rozbiórki obiektu na podstawie art. 51 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm./. Po rozpatrzeniu odwołania R.P. decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem rozpoznania jej na gruncie Prawa budowlanego z 1974 r. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A.K. jako właściciel nieruchomości sąsiedniej. Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 1538/00 Sąd ten stwierdził nieważność decyzji organów obydwu instancji. Jednakże przed rozpoznaniem skargi, doszło do ponownego rozpatrzenia sprawy przed organami nadzoru budowlanego. Kolejną decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. nakazał R.P. w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem wystąpienie w terminie [...] z wnioskiem o pozwolenie na jego użytkowanie. Po rozpatrzeniu odwołania A.K. powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...]. Następnie wnioskiem z dnia [...] R.P. zwróciła się do Starostwa Powiatowego w C. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie spornego pawilonu handlowego. Decyzją z dnia [...] nr [...], podjętą z up. Starosty [...], na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, udzielono R.P. pozwolenia na użytkowanie tegoż obiektu z uwagi na złożenie wymaganej dokumentacji. W odwołaniu od decyzji A.K. zarzucił, iż brak było podstaw do wydania pozwolenia na dalsze użytkowanie obiektu tymczasowego, który został bez jego zgody usytuowany w zbliżeniu do granicy działki. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] podjętą z up. Wojewody [...], utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu II instancji niniejsze postępowanie stanowi konsekwencję rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego jako właściwych w sprawie samowolnego istnienia spornego pawilonu po dniu [...]. Tymczasem właściwe organy nie stwierdziły przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., nakazując złożenie wniosku o pozwolenie na użytkowanie. Stąd odwołania nie uwzględniono. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.K. ponownie zarzucił, iż udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu narusza jego uzasadniony interes w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego ograniczając możliwość zabudowy jego działki z uwagi na usytuowanie niezgodne z przepisami techniczno-budowlanymi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, gdyż organ ten nie jest powołany do kwestionowania rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego. Następnie postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 kpa wznowił z urzędu postępowanie, zakończone decyzją z dnia [...] wobec stwierdzenia nieważności decyzji organów nadzoru budowlanego na mocy wyroku NSA z dnia 9 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 1538/00, zaś decyzją z dnia [...] organ ten uchylił własną decyzję i poprzedzającą decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...], umarzając postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie pawilonu handlowego. Jednakże wskutek odwołania R.P. decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] uchylono decyzję Wojewody [...] z dnia [...] oraz umorzono postępowanie wznowieniowe. Na powyższą decyzję nie wniesiono skargi do sądu administracyjnego /pismo Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego z dnia [...] – k. 52 akt/. Rozpoznając skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty podlegały uwzględnieniu w niniejszym postępowaniu. Mając na uwadze stan prawny, obowiązujący w okresie wydania zaskarżonego aktu, wyjaśnić przyjdzie, iż udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego należało do kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej, zaś przymiot strony wynikał z dyspozycji art. 28 kpa. Skarżący jako właściciel nieruchomości sąsiedniej niewątpliwie legitymował się interesem prawnym w tym postępowaniu. Przypadki, w których wymagane jest uzyskanie pozwolenia na użytkowanie wymienia przepis art. 55 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /obecnie tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm./. Zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 tej ustawy, do obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r., zastosowanie mają przepisy dotychczasowe, tj. ustawa z dnia 7 października 1974 r. Prawo budowlane /Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm./. W świetle art. 42 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego z 1974 r. inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, do którego wydano nakaz przewidziany w art. 40 tej ustawy, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, którego podstawą jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Skoro w niniejszej sprawie, nałożony decyzją organów nadzoru budowlanego nakaz uzyskania pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu budowlanego, zrealizowanego przed dniem 1 stycznia 1995 r. oparto na przepisie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., rozpatrzenie wniosku inwestora winno nastąpić na gruncie art. 42 ust. 3 tej ustawy w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Tymczasem w niniejszej sprawie organy administracji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wadliwie powołały przepis art. 58 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., zaś motywy ograniczono do wskazania, iż inwestor złożył wymagane dokumenty i protokoły. Zatem w pierwszym rzędzie stwierdzić przyjdzie, iż organy administracji architektoniczno-budowlanej uchyliły się od zbadania kwestii zdatności obiektu do użytkowania, co jest podstawą do wydania pozwolenia. Naruszono zatem wymogi należytego wyjaśnienia i rozpatrzenia sprawy, wynikające z art. 7 i 77 § 1 kpa. Nadto, z uchybieniem art. 10 § 1 kpa, nie powiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowania i nie umożliwiono zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, ograniczając się do doręczenia wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Już z tych względów decyzje organów obydwu instancji nie mogły się ostać. Dodatkowo wskazać przyjdzie, iż już po wydaniu zaskarżonego aktu na mocy przywołanego wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyeliminowane zostały z obrotu prawnego rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego, czego konsekwencją winno być wznowienie postępowania w sprawie wydanego nakazu uzyskania pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu budowlanego /art. 145 § 1 pkt 8 kpa/. Z kolei decyzja nakładająca obowiązek stanowiła podstawę działania organów w niniejszej sprawie. Z tych względów zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a/ i b/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji oparto na przepisie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie należy w pierwszym rzędzie uwzględnić zmianę stanu prawnego, dokonaną ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 80, poz. 718/. Od dnia 11 lipca 2003 r. sprawy o udzielenie pozwolenia na użytkowanie należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego /art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego/. Zatem niniejsza sprawa nie podlega już właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej. Dla rozstrzygnięcia skargi nie miały natomiast znaczenia podniesione w niej zarzuty co do wadliwego działania organów nadzoru budowlanego. W toku niniejszej sprawy Sąd władny bowiem był objąć kontrolą jedynie rozstrzygnięcie organów administracji architektoniczno-budowlanej.