II SA/Gl 402/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. O. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z dnia 8 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 402/12 w sprawie ze skargi E. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 maja 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek E. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w skład majątku skarżącej wchodzi budynek mieszkalny o pow. 53,55 m². Źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest emerytura męża wnioskodawczyni oraz uzyskiwany przez niego dochód w łącznej wysokości 2082 zł. Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie referendarza sądowego dotyczące nadesłania dokumentów, które uprawdopodobniałyby jej sytuację materialną, ograniczając się do nadesłania kopii rachunku za TV satelitarną oraz kopii umowy kupna – sprzedaży samochodu osobowego. W tej sytuacji, w ocenie referendarza sądowego, sytuacja materialna skarżącej wykazana w piśmie procesowym z dnia 22 kwietnia 2012 r. nie jest na tyle ciężka, aby uzasadniała przychylenie się do złożonego wniosku, gdyż w skali miesiąca wydatki te kształtują się na poziomie 1000 zł. Dodatkowo referendarz wskazał, że skarżąca zapłaciła już ostatnią ratę pożyczki zaciągniętej na zakup samochodu, co oznacza, że do jej dyspozycji pozostaje kwota powiększona o 257 zł miesięcznie. W ustawowym terminie E. O. wniosła sprzeciw od tego postanowienia wnosząc o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca wskazała, że wezwanie referendarza sądowego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku było dla niej nieczytelne, ponadto zaznaczyła, że ostatnią ratę za samochód zapłaci dopiero w kwietniu 2013 r., a nie jak wskazano w objętym sprzeciwem postanowieniu w kwietniu 2012 r. Podniosła także, że były pracodawca męża pomimo prawomocnego wyroku sądu zalega z wypłatą zaległego wynagrodzenia. Wskazała, że całe dochody jej męża przeznaczane są na stałe miesięczne opłaty oraz koszty związane z zakupem wyżywienia, odzieży, chemii i leków, a także koszty związane z remontem domu. Do sprzeciwu skarżąca dołączyła kserokopię wypisu z treści orzeczenia lekarza orzecznika oraz kopie dokumentów wskazujących na wysokość wydatków przeznaczonych na utrzymanie się: koszty energii 188,87 zł, wody 43,75 zł, ścieki 34,02 zł, wywóz nieczystości 15,77 zł, zakup telefonów komórkowych z adnotacją o konieczności ich miesięcznego doładowania na łączną kwotę 62 zł, rata pożyczki na zakup opału 102 zł i kopię wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny i przekonujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Ta kwota, w zestawieniu z sytuacją majątkową skarżącej nie jest na tyle znacząca, aby można było stwierdzić, że jej opłacenie leży poza jej możliwościami. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy i sprzeciwie wskazała, że jedynym źródłem jej utrzymania jest emerytura i dochody ze stosunku pracy jej męża w łącznej kwocie 2082,37 zł, natomiast jak wynika z przedstawionych kopii dokumentów jej stałe miesięczne wydatki kształtują się na poziomie około 1000 zł. Jak wynika z powyższego, choć sytuacja materialna skarżącej jest trudna, to jednak nie można uznać, że dochód na członka rodziny jest na tyle niski, aby można było stwierdzić ciężką sytuację materialną skarżącej i uznać, że nie jest ona w wstanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona nie wykazała przy tym, aby dochód ten był obciążony jakimikolwiek wydatkami przekraczającymi przeciętną miarę. Należy mieć przy tym na względzie, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego. Konkludując poczynione spostrzeżenia należało stwierdzić, że brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zasadne. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 260 tej ustawy.