II SA/Gl 402/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za usunięcie drzew oddala skargę. W dniu 14 kwietnia 2014 roku A. R. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. wystąpił z wnioskiem do Burmistrza Miasta Z. o ustalenie odszkodowania w wysokości 25 000 zł za wycięcie drzew i krzewów na działce o nr ewid. 1, położonej w Z., obręb M.. Usunięcie tych drzew nastąpiło na podstawie zezwolenia Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] r oraz z dnia [...] r. Wnioskodawcą była TAURON Dystrybucja S.A. Oddział w B., ul. [...]. Przyczyną usunięcia była kompleksowa wycinka drzew, krzewów podrostów i gałęzi w pasie czynnej linii elektroenergetycznej [...]. Pierwotnie Burmistrz Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie uznając, iż nie można ustalić kto usunął drzewa. Jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej decyzją z dnia [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Koleją decyzją z dnia z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta Z. ponownie umorzył postępowanie w sprawie z argumentacją jak poprzednio. I ta decyzja nie utrzymała się mocy, gdyż została uchylona decyzją SKO w Bielsku Białej z dnia [...] r. Kolegium stwierdziło, iż materiał zgromadzony w sprawie pozwala jednoznacznie stwierdzić, że sporne drzewa usuwane były w trakcie prac prowadzonych w związku z eksploatacją linii energoenergetycznych na zlecenia właściciela urządzeń i po uzyskaniu stosownych zezwoleń Burmistrza Miasta Z.. Ponadto zaleciło organowi I instancji, iż przy kolejnym rozpatrywaniu sprawy należy bezsprzecznie ustalić ilość usuniętych drzew oraz rozważyć możliwość ustalenia stosownego odszkodowania. Podejmując postępowanie Burmistrz Miasta Z. zlecił sporządzenie operatu określającego wartość usuniętych drzew. Operat taki został przygotowany i złożony dnia 13 października 2016 r. Jego autorem jest rzeczoznawca majątkowy J. B. Zawiadomieniem z dnia 14 października 2016 roku, strony zostały poinformowane o możliwości zapoznania się z w/w operatem w terminie 7 dni. W związku z tym, iż żadna z zawiadomionych stron nie wniosła uwag, organ wypełniając art. 83 ust. 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody decyzją z dnia [...] roku organ ustalił wysokość odszkodowania w wysokości 2880 zł na rzecz A. R. za usunięcie trzech świerków. Od tej decyzji odwołanie złożyły wszystkie strony postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej decyzją z dnia [...] r. uchyliło decyzję Burmistrza Miasta Z. i sprawę przekazało mu do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazało, że usunięcie drzew nastąpiło na wniosek właściciela urządzeń Tauron Dystrybucja S.A. Organ I instancji przy ustalaniu odszkodowania nie dokonał jednak dokładnego wyjaśniania sprawy i nie podjął działań dla prawidłowego ustalenia wartości usuniętych drzew. SKO zwróciło również uwagę , iż organ ma obowiązek oceny wiarygodności sporządzonej opinii, w tym spełnienie wymogów formalnych określonych w § 55, 56 i 57 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego. Po kolejnym podjęciu postępowania w sprawie Burmistrz Miasta Z. zawiadomił o tym fakcie strony postępowania. Zwrócił się także do rzeczoznawcy majątkowego Pana J. B. o ustosunkowanie się do zastrzeżeń Kolegium dotyczących wykonanego przez niego operatu szacunkowego, wykonanego na potrzeby postępowania. Pismem z dnia 30 marca 2017 r. J. B. wyjaśnił, iż operat przez niego sporządzony jest operatem nietypowym, gdyż nie dotyczy on wyceny całej nieruchomości, a tylko 3 szt. drzew - świerków. Zdaniem rzeczoznawcy na potrzeby w/w postępowania nie ma potrzeby ścisłego przestrzegania procedur jak przy wycenie nieruchomości. Pomimo skróconej formy operatu został przedstawiony tok dochodzenia do wartości końcowej, a wartość ta została dokładnie i jednoznacznie określona. W przypadku wyciętych drzew nie mają zastosowania żadne cenniki określające wartość tego typu drzew, gdyż wycięte świerki spełniały funkcję dekoracyjną i tak tez zostały potraktowane. Przy drzewach i krzewach ozdobnych wartość pojedynczych sztuk stanową koszty zakupu, sadzenia oraz suma kosztów pielęgnacyjnych za okres użytkowania. Dodatkowo zostały uwzględnione walory estetyczne i dekoracyjne. Ponadto rzeczoznawca zaznaczył, że w czasie przeprowadzonej wizji właściciel nie podnosił kwestii kosztów usunięcia świerków, co świadczyło o tym, że drzewa zostały uprzątnięte przez wycinających. Skoro więc właściciel nie ponosił kosztów ich usunięcia, nie powinno mu było przysługiwać odszkodowanie za tę czynność. Burmistrz Miasta Z. pismem z dnia [...] roku zawiadomił strony o zakończeniu postępowania administracyjnego wszczętego w celu ponownego rozpatrzenia sprawy. Strony zostały poinformowane, iż przed wydaniem decyzji mają prawo do czynnego udziału w postępowaniu, zapoznania się z zebranymi materiałami, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz wnoszenia do sprawy uwag w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego zawiadomienia oraz o tym, iż wszelkie zebrane w tej sprawie materiały dostępne są do wglądu w siedzibie organu. W wyznaczonym terminie żadna z zawiadomionych stron nie wniosła uwag. W konsekwencji powyższych ustaleń Burmistrz Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. [...] w ustalił odszkodowanie za wycięcie drzew i krzewów na działce nr 1 na rzecz A. R. w wysokości 2 880 zł, od Tauron Dystrybucja S.A. W uzasadnieniu przedstawił zarówno podstawy prawne swojego rozstrzygnięcia, jak i wysokość ustalonej kwoty odszkodowania. Podkreślił, iż wysokość odszkodowania winna być ustalona na poziomie wartości drzewa wyciętego, co zostało uczynione w oparciu o operat szacunkowy, który organ uznał za rzetelny, wiarygodny i zasługujący na akceptację. Ponadto w ocenie organu operat ten zawiera wszystkie niezbędne do sporządzenia operatu na potrzeby niniejszego postępowania elementy zawarte w § 55, 56 i 57 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, jednocześnie przychylając się do opinii rzeczoznawcy, iż pomimo skróconej formy operatu został przedstawiony tok dochodzenia do wartości końcowej, a wartość ta została dokładnie i jednoznacznie określona. Odwołanie od tej decyzji złożył A. R. Zarzucił w nim organowi I instancji naruszenie: - art. 15 k.p.a. poprzez niezrealizowanie przez organ I instancji wytycznych zawartych w decyzji kasatoryjnej z dnia [...] r., - art. 15 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez faktyczne nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek nowego dowodu, celem wyjaśnienia sprawy, których brak wyjaśnienia spowodował podjęcie uprzedniej decyzji organu I instancji, - art. 8 k.p.a. poprzez niezrealizowania zasady budowania zaufania obywateli do organów władz, - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieustalenie wartości odszkodowania za spadek wartości nieruchomości, jako całości; utraty jej walorów rekreacyjnych na skutek wycięcia z niej drzew, - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § l w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niewyznaczenie innego biegłego w celu prawidłowego zebrania materiału dowodowego, a nadto celem konfrontacji opinii J.B. z opinią innego biegłego, - oparcie decyzji w całości o operat szacunkowy uprzednio już zakwestionowany, i zawierający liczne błędy i braki niepozwalające na pełne odtworzenie motywów ustaleń w nim zawartych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej zaskarżoną decyzją utrzymało jednak rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Uznało, że zarówno dokonane ustalenia, jak i wywiedzione z nich skutki prawne są prawidłowe. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sadu złożył A. R. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu naruszenie: 1) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, 2) art. 80 k.p.a. w związku z art. 84 §1 k.p.a. poprzez przyjęcie za rzetelne, wiarygodne i zasługujące na akceptację ustalenia operatu szacunkowego, sporządzonego przez biegłego J. B. w dniu 10 października 2016 roku, następnie uzupełnionego przezeń w dniu 27 marca 2017 roku, 3) art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie przez organ dowodu z alternatywnej opinii biegłego (rzeczoznawcy) tj. opinii innego biegłego (rzeczoznawcy) niż J. B., pomimo iż skarżący konsekwentnie o to wnosił, zaś operat szacunkowy sporządzony przez biegłego J. B. był niekompletny, nierzetelny i nie spełnia wymogów § 55 i § 56 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. poz. 207, nr 2019 ze zm.), a jego treść była konsekwentnie kwestionowana przez skarżącego, 4) art. 138 § 1 pkt 1, poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej sytuacji, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, 5) art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) w związku z § 55 i 56 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. poz. 207, nr 2019 ze zm.), poprzez przyjęcie, iż operat z dnia 10 października 2016 roku, sporządzony przez biegłego J. B. oraz jego uzupełnienie w dniu 16 stycznia 2017 roku przez tego samego biegłego, spełnia kryteria niezbędne przewidziane dla tego typu operatów, niezbędnych do wyceny nieruchomości i utraconego przez Skarżącego prawa, a tym samym jego ustalenia są wiarygodne do określenia szkody skarżącego, 6) art. 128 w związku z art. 130 oraz art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez ustalenie odszkodowania w wysokości nieuwzględniającej realnej wartości naruszonych praw skarżącego, co przejawia się pominięciem obok samej wartości drzew również spadku wartości nieruchomości, do której doszło w wyniku wycinki drzew. W uzasadnieniu skarżący zaakcentował przede wszystkim, iż organ odwoławczy nie dostrzegł, że Burmistrz Miasta Z. nie poczynił, realnie rzecz ujmując, żadnych (jakichkolwiek) własnych ustaleń co do zakresu i przedmiotu szkody Skarżącego, ani nie poczynił realnie żadnych nowych ustaleń, po kolejnym uchyleniu jego decyzji przez organ. Ograniczył się jedynie do oparcia decyzji na wadliwym operacie szacunkowym, sporządzonym przez J. B. w dniu 10 października 2016 roku (którą jedynie li przywołał, bez jej opisu), nadto w sposób niezwykle lakoniczny uzupełnieniowym w dniu 27 marca 2017 roku. Rzeczoznawca w ogóle nie odniósł się do spadku wartości działki, po tym, jak wraz z wycięciem drzewostanu w sposób oczywisty utraciła ona swe zasadnicze walory dekoracyjne (ogólną atrakcyjność wizualną), a tym samym spadła jej wartość użytkowa jako działka rekreacyjna. Rzeczoznawca błędnie ograniczył się wyłącznie do użycia niesprecyzowanego współczynnika, który nadto odniósł do błędnie oszacowanej wartości drzew (błędnie ustalonych co do gatunku, podgatunku, rodzaju) i ich transportu. Jest zaś powszechnie wiadomo, iż atrakcyjność działki (w tym sposób, w jaki jest ona urządzona) oczywiście wpływa na jej wartość ogólną. Skarżący wskazał wreszcie, że jego oczywistą szkodą jest także bez wątpienia fakt, iż będzie musiał ponieść koszty ponownego zadrzewienia działki, co przejawia się w konieczności usunięcia pozostałości po wyciętych drzewach, a także dokonaniu ziemnych prac wyrównawczych na terenie całej działki, w tym jej innym obszarze, jeżeli umiejscowienie nowych drzew miałoby być inne od poprzedniego (co jest konieczne z uwagi na znajdującą się tam linię energetyczną i praktykę dewastowania drzewostanu pod nieobecność właścicieli przez zobowiązanego). Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Na początku, celem uporządkowania należy zwrócić uwagę, iż na przestrzeni ostatnich lat przepisy dotyczące usuwania drzew i krzewów ulegały wielokrotnym zmianom. Jednakże w świetle art. 53 ustawy z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz.1045) "do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 6-9, stosuje się przepisy dotychczasowe". Wedle brzmienia art. 83 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 - na dzień wszczęcia postępowania w sprawie) "usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń. Jeśli do ustalenia odszkodowania w drodze umownej nie dojdzie, wówczas zastosowanie znajdzie rozwiązanie przewidziane w art. 83 ust. 9 ustawy, zgodnie z którym "w przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzew lub krzewów, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewa i krzewy następuje przy odpowiednim zastosowaniu art. 135 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym przy określaniu wartości drzewostanu leśnego albo zadrzewień, jeżeli w drzewostanie znajdują się materiały użytkowe, szacuje się wartość drewna znajdującego się w tym drzewostanie. Jeżeli w drzewostanie nie występuje materiał użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia. Wymaga podkreślenia, że odszkodowanie przewidziane we wspomnianych przepisach dotyczy uszczerbku bezpośrednio związanego z usunięciem drzew i krzewów. Jak wskazał WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 22 stycznia 2013 r. (sygn. II SA/Rz 1091/12– za www.orzeczenia.nsa.gov.pl) "z przytaczanych przepisów, które należy odczytywać we wzajemnym połączeniu, w ocenie Sądu jasno wynika, że odszkodowanie ustalone przez organy ma obejmować nie tylko "drzewa lub krzewy" ale także koszty ich usunięcia z terenu nieruchomości, na której rosły. Świadczy o tym spójnik "oraz" użyty w art. 83 ust. 8 P.o.p. Odszkodowaniem należy więc objąć także wszystkie te czynności, które mieści w sobie zastosowane przez ustawodawcę sformułowanie "za ich usunięcie". Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, iż w sprawach o odszkodowanie za usunięcie drzew i krzewów przepisu art. 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stosuje się wprost, tylko "odpowiednio". Stosowna wycena (i odszkodowanie) obejmuje tylko te składniki, które wynikają z treści art. 83 ust. 8 ustawy o ochronie przyrody (za drzewa i krzewy oraz za ich usunięcie). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, iż organy administracji prawidłowo ustaliły odszkodowanie za usunięte drzewa i krzewy. Nie mogły ustalić odszkodowania za utratę wartości nieruchomości (czego w istocie domaga się skarżący), gdyż nie miały do tego prawa. Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę, iż organem właściwym do ustalenia odszkodowania za utratę wartości nieruchomości jest starosta a nie organ wykonawczy gminy. W świetle powyższego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 128, 130 i 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z § 55 i 56 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. poz. 207, nr 2019 ze zm.). W związku z powyższym niezasadne są zarzuty o charakterze proceduralnym. Postępowanie zostało przeprowadzone w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy. Sporządzony operat prawidłowo odnosił się do uszczerbku, którego zakres wyznaczają art. 83 ust. 2 oraz art. 135 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Bezpodstawne było żądanie powoływania nowego biegłego, skoro pierwszy operat został uznany za prawidłowy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. ----------------------- 1 4