II SA/Gl 403/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu w trybie uroszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 20 stycznia 2025 r. nr SOIa.621.70.2024 w przedmiocie zameldowania oddala skargę. Prezydent Miasta S. (organ I instancji) decyzją z dnia 26 listopada 2024 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 572- dalej "k.p.a.") oraz art. 31 w związku z art. 27 i 28 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 736 -dalej "ustawa") oraz orzekł o zameldowaniu M.H. na pobyt stały w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 9 października 2024 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne na wniosek M.H. (wnioskodawczyni) w sprawie zameldowania jej na pobyt stały we wskazanym lokalu i przywołał regulacje dotyczące obowiązku meldunkowego. W dalszej części uzasadnienia przybliżył czynności procesowe podjęte w ramach prowadzonego postępowania, a zmierzające do udokumentowania zamieszkiwania we wskazanym lokalu przez wnioskodawczynię. W następstwie przeprowadzonego postępowania stwierdzono, że wnioskodawczyni przebywa w spornym lokalu i tym samym wyczerpane zostały przesłanki jej zameldowania na pobyt stały. W końcowej części uzasadnienia podkreślono, że ustawa o ewidencji ludności posiada charakter porządkowy i odpowiada za rejestrację pobytu osób. Odwołanie od tej decyzji do Wojewody Śląskiego wniósł J.H. (skarżący) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który decyzji tej zarzucił nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji odmownej. W ocenie skarżącego decyzja organu I instancji narusza jego prawa. W motywach odwołania skarżący wskazał, że mieszkanie stanowi jego majątek osobisty. Potwierdził dalej, że wnioskodawczyni zamieszkuje w tymże mieszkaniu, ale jej intencją było zameldowanie w mieszkaniu matki. Opisał sytuację rodzinną i podkreślił, że jest w trakcie postępowania rozwodowego. Zaakcentował, że po orzeczeniu rozwodu skarżący będzie domagał się opuszczenia lokalu przez wnioskodawczynię. Zdaniem skarżącego meldunek jest potrzebny wnioskodawczyni do szykanowania właściciela lokalu, a nie do celów ewidencyjnych. Wojewoda Śląski (organ II instancji) decyzją z dnia 20 stycznia 2025 r. nr SOla.621.70.24 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał unormowania prawne, które leżą u podstaw spraw meldunkowych. W ramach prowadzonych ustaleń wskazał, że istota postępowania w sprawie zameldowania sprowadza się do ustalenia, czy dana osoba faktycznie w tym lokalu zamieszkuje (przebywa). W sprawie tej z uwagi na brak wymaganego potwierdzenia pobytu wnioskodawczyni w spornym lokalu, dokonanym na formularzu zgłoszenia pobytu stałego, przez właściciela lokalu lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, które potwierdził fakt zamieszkiwania przez wnioskodawczynię w tym lokalu. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego bezsprzecznie wykazała, że wnioskodawczyni zamieszkuje w przedmiotowym lokalu koncentrując w nim wszystkie sprawy życiowe, rodzinne i osobiste. Na tę okoliczność organ odwoławczy przywołał szereg ustaleń poczynionych w ramach postępowania wyjaśniającego w tym także twierdzenia skarżącego podnoszone w trakcie prowadzonego postępowania. Wyjaśnił, że brak zgody właściciela na zamieszkiwanie wnioskodawczyni w należącym do niego mieszkaniu lokalu nie stanowi przesłanki negatywnej zameldowania. W końcowej części uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia organ II instancji ponownie podkreślił, że zameldowanie na pobyt stały posiada jedynie charakter ewidencyjny i nie wiążą się z nim żadne prawa dla wnioskodawczyni do zamieszkiwanego lokalu. Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Powyższej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 25 ust. 1 ustawy poprzez niezasadne zastosowanie tego przepisu oraz naruszenie przepisów postępowania, a to art. 76 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę oświadczenia skarżącego co do okoliczności sprawy oraz nieprawidłowa ocenę dowodów, a także błąd w ustaleniach faktycznych. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W motywach skargi skarżący przedstawił nie tylko przebieg prowadzonego postępowania, ale także ponownie przybliżył okoliczności związane z zamieszkaniem w jego lokalu wnioskodawczyni. W ocenie skarżącego o ile fakt zamieszkiwania można uznać za wskazany to nie została wykazana przesłanka zamiaru stałego pobytu w tymże lokalu. Ponownie podniósł, że wnioskodawczyni zachowuje się dwuznacznie. Z jednej strony deklaruje, że chce się wyprowadzić, a z drugiej szantażuje skarżącego, że nie wyprowadzi się z lokalu do czasu, aż ten nie odda jej kwoty wyłożonej m.in. na spłatę kredytu, generalny remont, wyposażenia. W ocenie skarżącego tego rodzaju deklaracji nie można utożsamiać z zamiarem stałego pobytu. Zauważył dodatkowego, że w trakcie rozwodu wnioskodawczyni powołuje się na fakt trwałego i zupełnego pożycia małżeńskiego, a jednym z elementów jest trwały i zupełny rozkład więzi gospodarczej. Zdaniem skarżącego wnioskująca poprzez decyzję organu administracji osiągnąć cel sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że sąd administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu jej wydania. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1634 z późn. zm. - dalej "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W pierwszej kolejności odnieść należy się do stanu normatywnego mającego zastosowanie w niniejszej sprawie. Stosownie do postanowień art. 27 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (obecnie t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 274 - dalej "ustawa") obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Zgodnie z treścią art. 28 tej ustawy obywatel polski dokonuje zameldowania na pobyt stały lub czasowy: w formie pisemnej, na formularzu, w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport, albo w formie dokumentu elektronicznego, na formularzu umożliwiającym wprowadzenie danych do rejestru PESEL przez organ, o którym mowa w pkt 1, pod warunkiem otrzymania urzędowego poświadczenia odbioru. W przypadku zameldowania na pobyt stały lub czasowy w formie pisemnej, osoba zgłaszająca przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego oraz - do wglądu - dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu. Według postanowień art. 31 tej ustawy jeżeli dane zgłoszone do zameldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Wątpliwości co do stałego lub czasowego charakteru pobytu osoby pod deklarowanym adresem rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Przedstawiony powyżej stan normatywny pozwala podzielić powszechne stanowisko wyrażane przez sądy administracyjne, że ewidencja ludności czyli zameldowanie oraz wymeldowanie posiadają charakter ewidencyjny i ewidencja ta nie daje podstaw prawnych do lokalu, w którym dana osoba przebywa. Natomiast z treści art. 25 ust. 1 ustawy wynikają dwie przesłanki uzasadniające meldunek na pobyt stały: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanki te wystąpić muszą łącznie, a brak zgody właściciela na zamieszkiwanie wnioskodawczyni w należącym do niego mieszkaniu lokalu nie stanowi przesłanki negatywnej zameldowania Na wstępie rozważań merytorycznych stwierdzić należy, że stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie w ocenie skarżącego nie został w sposób prawidłowy ustalony i na tę okoliczność podnosi zastrzeżenia, przy czym nie są one związane z samym faktem przebywania wnioskodawczyni w spornym lokalu, lecz odnoszą się do całokształtu relacji, które występują między skarżącym, a jego małżonką. Skarżący wyjaśnił, że wnioskodawczyni zamieszkuje w przedmiotowym mieszkaniu od 9 lat, jednakże nie wyraził zgody na jej zameldowanie. W ocenie skarżącego podjęte przez wnioskodawczynię działania zmierzające do jej zameldowania w lokalu nie świadczą o jej zamiarze stałego pobytu, lecz są rodzajem nacisku na skarżącego w trakcie trwającej obecnie sprawy rozwodowej. Wnioskodawczyni potwierdziła, że była zameldowana pod innym adresem, mimo, że faktycznym miejscem jej pobytu jest przedmiotowy lokal. Skarżący nie chciał jej zameldować w lokalu będącym jego własnością. Wskazywała, że nie deklarowała, że chce opuścić przedmiotowy lokal. Wyjaśniała dodatkowo, że skarżący nie zgłosił jej do opłat związanych z wywozem śmieci. W tej sytuacji Sad uznał, że zarzut naruszenia postanowień art. 25 ust. 1 ustawy nie został przez skarżącego wykazany, a zarzut braku wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz błąd w ustaleniach faktycznych jest chybiony. Przeprowadzona z urzędu analiza akt administracyjnych pozwoliła składowi orzekającemu stwierdzić, że postępowanie wyjaśniające w rozpoznawanej sprawie przeprowadzone zostało w sposób nie naruszający obowiązujących regulacji prawnych. Ze zgromadzonego materiału wynika, że wnioskodawczyni zamieszkuje wspornym lokalu od 9 lat i w nim faktycznie przebywa, posiada w nim swoje rzeczy osobiste oraz miejsce noclegowe na tę okoliczność organ I instancji przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające i dysponuje potwierdzeniem występowania tego faktu. Toczące się postępowanie rozwodowe nie ma wpływu na kwestie związane z zameldowaniem wnioskodawczyni pod wskazanym przez nią adresem. Brak zgody skarżącego na jej przebywanie stał się powodem wydania kwestionowanych decyzji, ponieważ w przypadku akceptacji pobytu wnioskodawczyni w tym lokalu przez skarżącego zbędne byłoby wydawanie decyzji administracyjnej. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania Sąd stwierdza, że sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie budzi zastrzeżeń Sądu i nie potwierdza naruszeń zarzuconych w skardze. Pamiętać należy, że organ ewidencyjny miał obowiązek skupić się na przesłankach umożliwiających wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 31 ustawy. Tak też uczyniono, bez naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., trafnie wywodząc wystąpienie przesłanek prowadzących do wydania zaskarżonej decyzji. Swoją argumentację organ odwoławczy przedstawił w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. uznając zgromadzony materiał dowodowy za wystarczający do rozstrzygnięcia, którą to ocenę należy zaakceptować. W ramach rozpoznawanego postępowania uwaga skupiona jest na kwestiach ewidencyjnych, a z nimi nie wiążą się żadne roszczenia prawne do lokalu, skarżący natomiast dysponuje instrumentami, przy wykorzystaniu, których będzie mógł w przyszłości domagać się opuszczenia tego lokalu przez niepożądane przez niego osoby. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.