II SA/Gl 404/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego kwotę 120,00 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w C. nałożył na A. P. prowadzącego "A" w N. karę pieniężną w kwocie 3000 zł – z powołaniem się na treść art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. z 2007 r. Nr 125 poz. 874 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o transporcie drogowym). W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że w dniu [...]r. funkcjonariusze Referatu Grupy Mobilnej w K. z siedzibą w C., działający z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego w C., przeprowadzili na drodze krajowej nr 1 na wysokości miejscowości Wrzosowa kontrolę samochodu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] z naczepą, kierowanego przez A. J. S. wykonującego przewóz drogowy rzeczy w imieniu prowadzącego działalność gospodarczą A. P. W czasie tej kontroli kierujący w/w zespołem pojazdów przedstawił m.in. odcinek kontrolny karty opłaty drogowej miesięcznej, seria i nr [...] oraz umieszczoną w sposób trwały wewnątrz pojazdu winietę karty opłaty seria i nr [...]. Na pytanie kontrolujących kierowca stwierdził, że sam wypełnił odcinek kontrolny karty oraz nakleił na szybie winietę, którą w tym celu otrzymał. W konsekwencji organ orzekający uznał, że przewóz rzeczy był wykonywany przez przedsiębiorcę bez uiszczenia należnej opłaty drogowej, co musiało skutkować wymierzeniem mu kary zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy oraz pkt 4.1 jej załącznika. Obowiązek uiszczenia opłaty drogowej obciąża przedsiębiorcę zgodnie z treścią art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. W sposób szczegółowy kwestie dotyczące uiszczania opłaty reguluje rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz. U. Nr 151 poz. 1089, zwane dalej rozporządzeniem lub rozporządzeniem z dnia 8 sierpnia 2006 r.). Zgodnie z § 3 ust. 2 tego rozporządzenia karta opłaty drogowej składa się z dwóch części tj. winiety samoprzylepnej umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu oraz odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe. Takiej karty opłaty kierujący zespołem pojazdów nie posiadał skoro numer i seria naklejonej na szybie pojazdu winiety nie odpowiadała numerowi wypełnionego odcinka kontrolnego karty. Nadto winieta była uszkodzona gdyż nie pozwalała na odczytanie miesiąca jej ważności. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik A. P. wniósł o anulowanie nałożonej kary zarzucając, że został powiadomiony o kontroli drogowej i jej wynikach z dużym opóźnieniem, co uniemożliwia mu przedstawienie wszystkich dowodów. Kierowca wykonujący przewóz porzucił bowiem pracę zaś ciągnik sidłowy, którym przewóz był wykonywany, został sprzedany. Odwołujący się podniósł, że kierowca posiadał w czasie kontroli dwie aktualne miesięczne karty opłaty drogowej nr [...] i nr [...] zakupione dnia [...]r. w Urzędzie Pocztowym w C. za kwotę 825 zł. Z protokołu kontroli nie wynika aby "druga część winiet" nie znajdowała się w pojeździe. Nie wynika też aby winieta naklejona na szybę została uszkodzona uniemożliwiając jej odczytanie. Stwierdzono też, że przy zakupie kart drogowych ich dziurkowanie w zakresie daty zakupu wykonuje sprzedający. Dyrektor Izby Celnej w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzję z dnia [...] r, nr [...], wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i 4, art. 93 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym oraz § 3 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 8 sierpnia 2006 r., utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Uzasadniając to rozstrzygnięcie powołał się na treść § 3 ust. 4 pkt 1 ww. rozporządzenia i podał, że w czasie kontroli kierowca nie okazał odcinka kontrolnego opłaty drogowej o numerze [...], której winieta była naklejona na szybie pojazdu, jak również nie okazał winiety o numerze [...] w odniesieniu do odcinka kontrolnego opłaty o tym numerze, którym wówczas kierowca dysponował. Stwierdził w konsekwencji organ odwoławczy, że okazana przez kierowcę karta opłaty drogowej była niekompletna i dlatego nie mogła stanowić dowodu poniesienia takiej opłaty. Tym samym zasadne było przyjęcie, iż przewóz był wykonywany bez należnej opłaty. Podtrzymał też organ odwoławczy ustalenie organu niższej instancji, że naklejona na szybie pojazdu winieta była uszkodzona, o czym świadczy jego zdaniem zalegająca w aktach jej fotografia. Ta okoliczność nie miała jednak zdaniem tego organu uzasadniającego znaczenia gdyż i tak winieta miała inny numer niż odcinek kontrolny opłaty drogowej. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. A. P. obciążenie go karą pieniężną uznał za bezpodstawne i nazbyt dolegliwe finansowo. W uzasadnieniu skargi opisał przebieg postępowania administracyjnego akcentując, że zostało ono wszczęte po 20 - tu miesiącach od kontroli przewozu drogowego. Podniósł, że z protokołu kontroli nie wynika aby kontrolujący stwierdzili uszkodzenie winiety naklejonej na szybie pojazdu. Stwierdził też, że karta opłaty drogowej o numerze [...] na ciągnik sidłowy nr rej. [...] została wykupiona w dniu [...] r. za kwotę 275 zł z okresem ważności od dnia [...]r. – w Centrum Poczty Polskiej Oddział Rejonowy w C. W dniu zakupu została też przez pracownika poczty przedziurkowana. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i w ogólnym zarysie jego dotychczasowe uzasadnienie. Podkreślił, że odcinek kontrolny karty oraz winiety powinny posiadać ten sam numer, a tak w rozpatrywanej sprawie nie było. Dawało to zatem podstawę do przyjęcia, że przewóz był wykonywany bez opłaty drogowej. W piśmie procesowym z dnia [...]r. skarżący wniósł o zasądzenie wymienionych w tym piśmie kosztów postępowania, w tym postępowania egzekucyjnego oraz odszkodowania za poniesione straty spowodowane niesłusznym obciążeniem go karą pieniężną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja ostać się nie może albowiem została wydana zdaniem Sądu bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej załatwienia, które to uchybienie proceduralne wzięte przez Sąd pod rozwagę zarządu ( art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej ustawą p.p.s.a.). Jak to zasadnie ustaliły organy orzekające, a co wynika z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, w wysokości określonej rozporządzeniem ministra właściwego do spraw transportu. Z kolei art. 92 ust. 1 tej ustawy stanowi, że kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 15.000 zł. Zgodnie z pkt 4.1. tego załącznika kara pieniężna w kwocie 3.000,00 zł jest nakładana w przypadku wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, przy czym karta dobowa lub tygodniowa, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a przedstawiona została w terminie późniejszym nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. To samo dotyczy innej karty, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a zakupiona została w dniu kontroli lub dniach następnych. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że w chwili rozpoczęcia kontroli kierowca dysponował ważnym dla kontrolowanego pojazdu odcinkiem karty opłaty drogowej miesięcznej oraz iż na szybie pojazdu była naklejona przedziurkowana winieta. Spór dotyczy natomiast kwestii, czy doszło do uiszczenia opłaty drogowej za przewóz drogowy wykonywany kontrolowanym pojazdem , który to obowiązek wynika z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji gdy numer odcinka kontrolnego opłaty nie odpowiadał numerowi naklejonej na szybie pojazdu winiety. Pozostaje przy tym poza sporem i jest oczywiste, że numery te powinny być ze sobą zgodne. Właśnie z tej oczywistej konkluzji wyprowadził organ odwoławczy wniosek, że przewóz drogowy był wykonywany bez należnej opłaty drogowej. Zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia sprawy i wymierzenia kary takie stanowisko budzi jednak zasadnicze wątpliwości, które powinny być przez organy orzekające wyjaśnione i rozważone, zwłaszcza biorąc pod uwagę twierdzenia strony skarżącej i oferowane przez nią dowody. W tym względzie nie jest przy tym wystarczające powołanie się na treść § 3 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 2006 r. ( pomijając już powszechnie kwestionowaną w orzecznictwie konstytucyjność zawartych tam przepisów, która to kwestia nie ma dla rozstrzygnięcia niniejszej skargi zdaniem Sądu znaczenia), a to w sytuacji gdy rozporządzenie to nie normuje sytuacji jaka zachodzi w niniejszej sprawie, tj. gdy inny jest numer odcinka kontrolnego i winiety samoprzylepnej. Jednoznacznie należy bowiem zdaniem Sądu stwierdzić, że organy orzekające nie były uprawnione do przyjęcia, iż naklejona w pojeździe winieta o numerze [...] była uszkodzona gdy okoliczność ta, jak to zasadnie podniesiono w skardze, nie znalazła odzwierciedlenia w protokole kontroli z dnia [...]r. ani też w sporządzonym w tym dniu protokole przesłuchania kierowcy A. S. Fotografia winiety na którą powołują się organy jest zaś w tym przedmiocie niedostatecznie czytelna. W takiej sytuacji ustalenia czy opłata została uiszczona należało dokonać w oparciu o ogólne reguły dowodowe sformułowane w kpa. Nie bez znaczenia w tym przedmiocie dla oceny zgromadzonych w sprawie dowodów może mieć też okoliczność podnoszona przez skarżącego, że postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej zostało wszczęte dopiero 20 miesięcy po przeprowadzonej kontroli drogowej, co niewątpliwie utrudnia udowodnienie twierdzeń strony skarżącej. W konsekwencji organy orzekające powinny odnieść się w pierwszej kolejności do twierdzeń strony skarżącej, potwierdzonych pismem Poczty Polskiej z dnia [...]r., co do zakupu w dniu [...] r. trzech kart opłat drogowych w tym karty o symbolu [...]dla samochodu [...] , którym był wykonywany objęty postępowaniem w niniejszej sprawie przewóz drogowy oraz (który to symbol nosiła winieta przyklejona w kontrolowanym pojeździe) karty o symbolu [...], z takimi samymi datami ważności tj. od dnia [...]r. Wydaje się zatem, iż w takich okolicznościach mogło dość do przypadkowej pomyłki w dysponowaniu winietami do tych kart. W takiej sytuacji należało odpowiedzieć na pytanie czy zamieniając winiety względnie odcinki kontrolne kart ( gdyby przyjąć, że było to działanie świadome i celowe ) skarżący mógł doprowadzić do obejścia przepisów o obowiązku uiszczenia opłaty, a jeżeli tak to dlaczego oraz w jaki sposób poszczególne części tych kart mogłyby być wykorzystane niezgodnie z obowiązującymi przepisami z uszczupleniem dochodów państwa. Zdaniem Sądu tylko przy wykazaniu, że w następstwie takiego działania takie uszczuplenie w okolicznościach niniejszej sprawy mogłoby nastąpić, byłoby możliwe przyjęcie, że kontrolowany transport drogowy był wykonywany bez uiszczenia wymaganej art. 42 ust. 1 ustawy opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kara pieniężna stanowi bowiem przede wszystkim środek przymusu realizacji wynikających z ustawy obowiązków – w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia płaty drogowej. Jej wymierzenie powinno zatem mieć miejsce jedynie wówczas gdy opłata drogowa nie była w chwili wykonywania transportu uiszczona. O tym czy doszło do uiszczenia opłaty powinna rozstrzygać obiektywna ocena dowodów a nie nadmierny formalizm. Dla ustalenia, że transport był wykonywany bez opłaty nie wystarczy zatem jedynie formalne ustalenie, bezsporne w niniejszej sprawie, że okazany, należycie wypełniony i ważny w dacie wykonywania przewozu odcinek kontrolny karty opłaty posiadał inny numer niż umieszczona trwale w samochodzie winieta samoprzylepna. Należało bowiem uwzględnić, że faktycznie wykonujący przewóz drogowy wykupił karty opłaty drogowej o numerach odpowiadających zarówno numerowi okazanego przez kierowcę odcinka kontrolnego ([...]) jak i numerowi naklejonej w pojeździe winiety ([...]) oraz, iż obie te karty były jeszcze ważne w dniu kontroli tj. [...]r. Jak już bowiem podniesiono wcześniej, obowiązujące przepisy nie normowały sytuacji niezgodności numerów odcinka kontrolnego karty i winiety karty, gdy jednocześnie nie zostało podważone ustalenie, że karty opłaty o tych numerach zostały wcześniej nabyte i były ważne w dacie kontroli. Wobec powyższego zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy p.p.s.a.. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wyjaśni organ i rozważy sprawę we wskazanym wyżej kierunku. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 209 i art. 211 tej ustawy. W świetle tych przepisów brak jest zdaniem Sądu podstaw do zasądzenia w tym postępowaniu na rzecz skarżącego wnioskowanego przez niego odszkodowania, odsetek ustawowych, kosztów postępowania egzekucyjnego oraz innych kosztów – oprócz uiszczonego wpisu od skargi.