II SA/Gl 407/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lipca 2017 r. sprawy ze skargi T. Z. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. o przeprowadzenie czynności kontrolnych w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego w B. przy ul. [...]. Wyjaśnił, że na użytek postępowania w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego drogi ekspresowej S69 (obecnie S1), opracowano ekspertyzę techniczną konstrukcji oporowej skarpy wykopu tej drogi, z której wynika, że na ścianach zewnętrznych budynku, znajdującego się powyżej osuwiska, około 17m od jego skarpy głównej, występują spękania elewacji. W dniu 4 stycznia 2017 r. PINB dokonał kontroli budynku, a następnie postanowieniem z dnia [...] r. nałożył na skarżącą T. Z. jako jego właścicielkę, obowiązek przedłożenia w terminie 1 miesiąca od doręczenia postanowienia, ekspertyzy technicznej, stwierdzającej czy stan budynku pozwala na jego bezpieczne użytkowanie i zapewnia bezpieczeństwo konstrukcji, a także wskazanie przyczyn powstałych pęknięć i sposobu naprawy oraz robót niezbędnych do zabezpieczenia skarpy osuwiska ziemnego i jego wpływu na stabilność posadowienia budynku. Jako podstawę prawną aktu organ powołał art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.). W uzasadnieniu podał, że właścicielka budynku w 2003 r. otrzymała pozwolenie na użytkowanie dobudowy do budynku mieszkalnego jako zrealizowanej z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę. W tej części obiektu widoczne są pęknięcia, które wg właścicielki wystąpiły po powstaniu osuwiska w 2009 r. Nadto, budynek posadowiony jest na stoku. W związku z wykończeniem ścian płytami gipsowymi na stelażu drewnianym, nie ma możliwości oględzin jego ścian. Zatem nie można dokonać oceny wytrzymałości budynku, powstałego w latach 60-tych ub. wieku. W zażaleniu na postanowienie skarżąca zanegowała fakt nałożenia na nią obowiązku przedłożenia ekspertyzy. Jej zdaniem, przyczyną naruszenia substancji budynku jest powstanie osuwiska na skutek podcięcia skarpy przy budowie drogi ekspresowej. Sprawa ta jest przedmiotem postępowania przed [...]WINB, w którym nakazano wykonanie ekspertyzy. Zatem nieuzasadnione jest powielanie tej czynności i obciążanie jej kosztami z tego tytułu, skoro za zaistniały stan rzeczy odpowiada GDDKiA jako inwestor drogi ekspresowej. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy uchylił w całości postanowienie organu I instancji oraz nałożył na skarżącą obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku w terminie do dnia 21 kwietnia 2017 r., uwzględniającej w szczególności stwierdzenie, czy jego stan techniczny pozwala na bezpieczne użytkowanie i zapewnia bezpieczeństwo konstrukcji, a także wskazanie przyczyn powstałych pęknięć – uszkodzeń i sposobu naprawy oraz wpływu osuwiska na stabilność posadowienia budynku. Powołując się na ustalenia protokołu kontroli organ odwoławczy stwierdził bowiem, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego budynku. Sprawa ta jest też odrębną sprawą od postępowania dotyczącego drogi ekspresowej. Potencjalnie mogą też zaistnieć przesłanki do wydania decyzji z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. Obowiązkiem dostarczenia ekspertyzy nie można obciążyć inny podmiot z uwagi na treść art. 61 ustawy. Jednakże zdaniem organu II instancji, zakres ekspertyzy, nałożony przez PINB jest zbyt szeroki i nie może obejmować skarpy powstałego osuwiska ziemnego. Za zasadne jednak uznano nakazy, odnoszące się wprost do budynku. W skardze do sądu administracyjnego T. Z. zarzuciła sprzeczność postanowienia z jego uzasadnieniem oraz obciążenie jej odpowiedzialnością za skutki działań Skarbu Państwa jako inwestora drogi ekspresowej. Na tej podstawie domagała się uchylenia postanowienia organu odwoławczego i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej, skoro postanowienie ma charakter dowodowy, to nie może zastępować obowiązku organu działania z urzędu. Bezpodstawnie też nałożono na nią obowiązek wskazania przyczyn pęknięć jej budynku i wpływu osuwiska na stabilność jego posadowienia. Nadto, ekspertyza techniczna nie jest wystarczająca dla rozstrzygnięcia tych kwestii. Z uwagi na wysoki koszt jej opracowania nałożenie na nią obowiązku jako osobę poszkodowaną, stanowi też nadużycie prawa i narusza art. 31 Konstytucji. Skarżąca podała też, że w sprawie naruszenia stabilności jej budynku toczy się proces cywilny oraz śledztwo. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, bowiem na skarżącej jako właścicielce budynku ciążą obowiązki z prawa budowlanego, zaś kwestia, kto jest sprawcą obecnego stanu technicznego należy do postępowania cywilnego. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty należało podzielić. Z mocy art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, wyżej powołanej, organ nadzoru budowlanego władny jest do nałożenia obowiązku dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę. Koszty opracowania tych dokumentów ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Dopiero w razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie nienależytego ich opracowania, właściwy organ może zlecić ich wykonanie lub uzupełnienie na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia. W tym trybie podlegają wyjaśnieniu kwestie dotyczące sposobu prowadzenia robót, przekazywania obiektu budowlanego do użytku, utrzymania i użytkowania obiektu oraz dopuszczenia wyrobu budowlanego do obrotu albo jednostkowego zastosowania w obiekcie (ust. 1). W razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego organ może nałożyć obowiązki na podmioty z ust. 1 tego przepisu. Zdaniem sądu administracyjnego, redakcja art. 81c Prawa budowlanego, nie pozostawia żadnych wątpliwości, że przedmiotem ocen i ekspertyz może być wyłącznie jakość wyrobów i robót budowlanych oraz stan techniczny obiektu, a nie – przyczyny takiego stanu rzeczy. Wszak na gruncie tej ustawy organ nadzoru budowlanego władny jest jedynie do nałożenia obowiązków na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, będącego przedmiotem postępowania administracyjnego. Inwestorem robót, polegających na dobudowie, a także właścicielem przedmiotowego budynku, jest skarżąca. Bez znaczenia prawnego jest więc kwestia, czy obecny stan techniczny budynku jest wynikiem nieodpowiedniego wykonania tego obiektu w trakcie budowy i dobudowy, czy też naturalnego zużycia i wadliwego posadowienia, czy też skutkiem błędów na etapie projektowania i budowy drogi ekspresowej. W każdym wypadku jedynie skarżąca w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego może być adresatem nakazu przedłożenia ocen, bądź ekspertyz, dotyczących stanu technicznego jej budynku, których koszt opracowania musi ponieść. O ile zaś jej zdaniem, odpowiedzialność za stan jej budynku ponosi inny podmiot, kwestia ta może być przedmiotem procesu cywilnego przed sądem cywilnym w celu dochodzenia odszkodowania z tytułu kosztów wykonania naprawy budynku i opracowania ocen bądź ekspertyz, wymaganych w postępowaniu administracyjnym. Stąd też z mocy art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, zasadne było nałożenie na skarżącą jedynie obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej jej budynku mieszkalnego, uwzględniającej stan techniczny w zakresie bezpiecznego użytkowania i zapewnienia bezpieczeństwa konstrukcji oraz sposób naprawy. Brak natomiast podstawy prawnej do żądania, aby ekspertyza ta wskazywała przyczyny powstałych pęknięć – uszkodzeń budynku i wpływu osuwiska na stabilność posadowienia budynku. Kwestie te nie mają bowiem znaczenia na użytek postępowania przed organami nadzoru budowlanego prowadzonego w trybie art. 61 i następne Prawa budowlanego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając naruszenie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, mające wpływ na wynik sprawy, uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). O kosztach postępowania, obejmującego wpis sądowy w kwocie 100 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącej zgodnie z art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 cyt. ustawy. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 i art. 120 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien zatem orzec o uchyleniu postanowienia organu I instancji i nałożeniu na skarżącą jedynie tych obowiązków, które wynikają z powyższych rozważań sądu, określając odpowiedni termin do ich wykonania.