II SA/Gl 409/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2008r. sprawy ze skargi (...) w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...). nr (...) w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. Prokurator [...] w G. wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego mającego na celu stwierdzenie na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi przez K. C. W uzasadnieniu stwierdził, że w stosunku do K. C., posiadającego prawo jazdy kategorii [...], biegli występujący w trakcie postępowania karnego, po badaniu sądowo- psychiatrycznym rozpoznali "[...]", skutkujące zniesieniem jego poczytalności w rozumieniu art. 31 § 1 Kodeksu karnego. Decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ( t.jedn. Dz.U. z 2005r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) Starosta G. postanowił skierować K. C. na badanie lekarskie mające na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii [...], w związku z nasuwającymi się zastrzeżeniami co do stanu jego zdrowia. W uzasadnieniu tej decyzji powołując się na wniosek Prokuratura [...] w G. oraz na art. 87 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, stwierdził, że przeprowadzenie zleconych badań jest konieczne. W wyniku złożonego przez zainteresowanego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., przywołując w podstawie prawnej art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśniło, że traktując wniosek Prokuratora jako sygnał dla organu uprawnionego do zbadania, czy dysponuje on wiarygodną informacją o zastrzeżeniach w stanie zdrowia K. C., mogących powodować u niego niezdolność do kierowania pojazdami, organ ten powinien, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 cytowanego Kodeksu, zgromadzić niezbędny w sprawie materiał dowodowy, w tym przede wszystkim sygnalizowaną opinię biegłych. Dopiero po zgromadzeniu wyczerpującego materiału dowodowego, organ orzekający może ocenić, czy dysponuje wiarygodną informacją (w rozumieniu § 2 w ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami) o zastrzeżeniach w stanie zdrowia K. C., mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Przeprowadzając ponownie postępowanie Starosta G. uzupełnił zgromadzony materiał dowodowy, w tym uzyskał powoływaną powyżej opinię biegłych i decyzją Nr [...] z dnia [...] r. zarządził skierowanie K. C. na kontrolne badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi, w zakresie prawa jazdy kategorii [...],[...],[...],[...], w związku z nasuwającymi się zastrzeżeniami co do stanu zdrowia, do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy właściwego ze względu na miejsce zamieszkania badanego. W podstawie prawnej decyzji przywołał przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, § 2 ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w uzasadnieniu po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania powołał się na dołączoną do akt sprawy opinię sądowo- psychiatryczną z dnia [...] r. przygotowaną do sprawy [...] przez biegłych lekarzy- psychiatrów, z której wynika, że rozpoznali oni "u K. C. [...] ". Mając powyższe na uwadze organ uznał, że K. C. może stanowić zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego, jak również dla siebie samego. Dla bezpieczeństwa ruchu drogowego niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale także w okresie kiedy z nich korzystają, a przeprowadzenie kontrolnego badania lekarskiego ma na celu określenie istnienie lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy. W odwołaniu od tej decyzji K. C. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy dojadając, że nie jest [...] i nie zagraża społeczeństwu. Podkreślił, że od [...] lat ma prawo jazdy i dotąd nie wszedł w konflikt z prawem, nie posiada także żadnych punków karnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy w części skierowania K. C. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie prawa jazdy kat. [...], oraz uchyliło zaskarżoną decyzję w zakresie pozostałych wskazanych kategorii i umorzyło postępowanie w sprawie w tej części. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908) oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami ( Dz.U. Nr 2, poz.15 ). Odwołując się do treści wniosku Prokuratora [...] w G. z dnia [...] r. informującego o opinii biegłych lekarzy- psychiatrów stwierdzającej u K. C. [...], którzy ponadto sformułowali wniosek o wysokim prawdopodobieństwie popełnienia przez badanego czynów o podobnej szkodliwości społecznej (znęcania się fizycznego i psychicznego) i stwierdzili konieczność leczenia specjalistycznego w warunkach szpitala psychiatrycznego, Kolegium uznało, że ustalenia te wypełniają przesłankę skierowania K. C. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W ocenie Kolegium przemawia za tym przepis art. 91 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który jednoznacznie sprzeciwia się wydaniu prawa jazdy osobie, u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Skoro wskazane okoliczności są podstawą odmowy wydania uprawnienia, to uzasadniony staje się wniosek o sprawdzenie stanu zdrowia w przypadku uzasadnionych wątpliwości co do jego stanu w trakcie posiadania już takich uprawnień spowodowanych m.in. nadużywaniem alkoholu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł Prokurator [...] w G. Zaskarżając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 107 § 1 i § 3 w związku z art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia zawartego w sentencji decyzji dotyczącego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w zakresie kategorii prawa jazdy [...],[...] i [...] i umorzenia postępowania w tej części, co uniemożliwiło stronom zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ odwoławczy przy załatwieniu tej sprawy i wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji w tej części. W uzasadnieniu podkreślił, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w części uchylającej rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i umarzającej w tym zakresie postępowanie nie została uzasadniona. Naruszony został tym samym wymieniony powyżej art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu. W ocenie strony skarżącej spowodowało to sytuację, w której strony nie mogły zapoznać się z przesłankami i motywami działania organu odwoławczego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych strona skarżąca wskazała, że uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie wszystkich okoliczności, którymi kierował się organ przy jej podjęciu. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uniemożliwia bowiem właściwą jej kontrolę, co istotne jest zwłaszcza w przypadku decyzji uznaniowych. Podkreślając istotną rolę uzasadnienia decyzji, strona skarżąca podkreśliła, że dostrzeżone nieprawidłowości czynią zasadną skargę o uchylenie decyzji w tej części, tak by organ drugiej instancji wydał w tym względzie prawidłową decyzję. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. podniesione w skardze argumenty nie prowadzą bezpośrednio do konieczności ponownego rozstrzygania sprawy skierowania K. C. na badania lekarskie. Przyznając, że w uzasadnieniu swojej decyzji pominęło część dotyczącą uchylenia decyzji w zakresie prawa jazdy kategorii [...],[...] i [...] oraz umorzenia postępowania w tym zakresie, dodało, że nie oznacza to jednak, iż decyzja ta nie odpowiada przepisom prawa w tym fragmencie. Wyjaśniło ponadto, że przyjęcie takiego rozstrzygnięcia wynikało z faktu, iż K. C. nie posiada uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie wskazanych kategorii, posiadając tylko prawo jazdy kategorią [...]. Cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że postępowanie odnosiło się wyłącznie do tej kategorii [...]. Potwierdzał to także wniosek wszczynający postępowanie w niniejszej sprawie. Obecna na rozprawie w dniu 7 listopada 2008 r. Prokurator [...] w G. podtrzymała skargę, powołując się na zawarte w niej motywy. Dodała jednocześnie, że ewentualnie Kolegium powinno w tym zakresie sprostować decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). wynika natomiast, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy sąd administracyjny kontroli legalności zaskarżonego aktu dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując bowiem kontroli legalności zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż decyzja zgodna jest z obowiązującym prawem, czyli ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 2, poz. 15). Stosownie do art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym - badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami osobie, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy, decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie wydaje starosta, w przypadku otrzymania wniosku o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia od uprawnionego podmiotu (dokładnie wskazanego w przepisie). Z kolei na podstawie § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Z przedstawionej regulacji wynika, że stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu. Obowiązujące przepisy mają one na celu nie tylko niedopuszczenie do udziału w ruchu w charakterze kierujących osób nie mających wymaganego stanu zdrowia, ale także eliminowanie z ruchu tych osób, które utraciły warunki zdrowotne po uzyskaniu uprawnień do prowadzenia pojazdów lub u których przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów nie zostały ujawnione w toku badania przed wydaniem prawa jazdy. Zatem, trafnie zauważa organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami dla zapewnienia bezpieczeństwa ruchu musi czuwać nad tym, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność także w okresie, gdy z tych uprawnień korzystają. Przy czym wypada dodać, że uprawniony organ nie może dokonywać tej czynności w sposób dowolny, ale tylko wtedy gdy spełnione są ustawowe przesłanki. Wezwanie kierującego do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia – w myśl art. 122 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy – jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy nasuną się zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia, przy czym zastrzeżenia te muszą zostać przynajmniej uprawdopodobnione. Okoliczności muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego występują przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze. ( vide: R.A. Stefański "Prawo o ruchu drogowym. Komentarz". Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II, Komentarz do art. 122 ustawy Prawo o ruchu drogowym ). Postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku Prokuratora [...] w G. z dnia [...] r. Prokurator nie jest podmiotem, wymienionym w § 2 ust. 4 cyt. rozporządzenia, którego wniosek stanowi podstawę do wydania przez starostę decyzji, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy. Dlatego też rozpoznanie niniejszej sprawy wymagało rozważenia zaistnienia przesłanek wymienionych w § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym starosta może skierować na badania lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. W tej sytuacji wniosek Prokuratora stanowił sygnał dla organu uprawnionego do wydania przedmiotowej decyzji do zbadania, czy dysponuje on wiarygodną informacją o zastrzeżeniach w stanie zdrowia skarżącego, mogących powodować u niego niezdolność do prowadzenia pojazdów. Zatem organ ten miał rozstrzygnąć według stanu faktycznego istniejącego na dzień orzekania, czy spełnione zostały w sprawie przesłanki z § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia uprawniające do wydania decyzji w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy. W tym celu organ zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zobligowany był do zgromadzenia stosownego materiału dowodowego w sprawie, który uprawdopodobniłby zgłoszoną informację. Dopiero ocena tak zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zetknięciu z zapisem art. 91 Prawa o ruchu drogowym, który jednoznacznie sprzeciwia się wydaniu prawa jazdy osobie, u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, uzasadnia skierowanie na badania lekarskie. Przygotowana do sprawy karnej opinia sądowo- psychiatryczna biegłych lekarzy –psychiatrów z dnia [...] r., potwierdziła u K. C. [...], wymagające leczenia specjalistycznego w warunkach szpitala psychiatrycznego. Zatem organ pierwszej instancji zasadnie skierował K. C., posiadającego prawo jazdy kategorii [...], na badania lekarskie, określając jednakże w sentencji swej decyzji, że skierowanie dotyczy prawa jazdy kategorii [...],[...],[...] i [...], chociaż już w uzasadnieniu swojej decyzji wyraźnie stwierdził, że kierowany na badania posiada tylko prawo jazdy kategorii [...]. Niewątpliwie można uznać te zapisy za omyłkowe. Jednakże organ pierwszej instancji przesyłając odwołanie K. C. wraz aktami do organu odwoławczego nie naprawił swego błędu i nie skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 113 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrujący odwołanie organ odwoławczy nie miał więc możliwości potraktowania zauważonej nieścisłości jako omyłki (uprawnienie to dotyczy jednie organu, który wydał decyzję), i dlatego wydał rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie wypada zgodzić się z zarzutem skarżącego, że kontrolowana decyzja w tym zakresie nie posiada uzasadnienia. Wydaje się jednak, że wymienienie przez organ pierwszej instancji w sentencji swojej decyzji kategorii prawa jazdy [...],[...],[...],[...] możemy potraktować jako oczywistą omyłkę organu pierwszej instancji, która bezsprzecznie wymagała korekty przez organ odwoławczego. Wypada zgodzić się z zarzutem skarżącego, że brak w uzasadnieniu wyjaśnienia motywów takiego działania organu jest naruszeniem w tym względzie art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy jednak zwrócić uwagę, że w myśl art. 145 § 1 powoływanej już ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględnia skargę uchylając zaskarżoną decyzję w przypadku naruszenia prawa procesowego, jedynie w przypadku, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przyjętą praktyką, uchylenie decyzji na tej podstawie mogłoby nastąpić wtedy, jeśli ustalimy, że w przypadku gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne. (zob. J. P. Tarno- Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi- Komentarz, Warszawa 2004, s. 211). Z taką sytuacją niewątpliwie nie mamy w rozpatrywanej sprawie, gdyż w ponownym postępowaniu z pewnością zapadłaby decyzja kierująca K. C. na kontrolne badania lekarskie w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy. Wypada zauważyć, że cel postępowania został spełniony. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.