II SA/Gl 41/09
PostanowienieWSA w Gliwicach2009-03-23
Skład orzekający: Łukasz Strzępek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoby fizyczne będące emerytami, posiadające majątek w postaci nieruchomości i samochodu, mogą zostać zwolnione z kosztów sądowych i otrzymać adwokata z urzędu, jeśli ich dochód netto i wydatki nie wskazują na wyjątkowo ciężką sytuację materialną?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu nie może zostać uwzględniony, jeśli sytuacja materialna wnioskodawców, mimo iż są emerytami, nie wykazuje wyjątkowo ciężkiego położenia. Nawet po uwzględnieniu dochodów, wydatków na leki i utrzymanie samochodu, pozostaje kwota pozwalająca na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika.Stan faktyczny
Skarżący, M. i P. G., będący emerytami, złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu w związku z postępowaniem dotyczącym robót budowlanych. Wnioskodawcy wskazali na trudną sytuację materialną i problemy zdrowotne. Sąd wezwał ich do przedłożenia dokumentów potwierdzających dochody, wydatki oraz stan zdrowia. Po analizie przedłożonych dokumentów, sąd uznał, że sytuacja materialna skarżących nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.G. i P. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy
Zgodnie z treścią § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis od skargi został w niniejszej sprawie ustalony na kwotę [...] zł. Skarżący, w odpowiedzi na wezwanie do jego uiszczenia, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wystąpili o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.
Uzasadniając wniosek wskazali, że są emerytami, których stan zdrowia wymaga nakładów finansowych. Skarżący zamieszkują w budynku o pow. [...] m2, są również właścicielami nieruchomości o pow. [...] ha. W skład ich majątku wchodzi ponadto samochód marki [...], rok produkcji [...]. M. i P. G. trzymują się ze świadczeń emerytalnych uzyskiwanych w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie.
Pismem z dnia 4 marca 2009 r. referendarz sądowy wezwał skarżących do
- przedłożenia kserokopii rachunków lub faktur za wodę, energię elektryczną, gaz, odbiór ścieków, telefon itp. celem ustalenia rozmiaru wydatków przeznaczanych na utrzymanie się,
- udokumentowania (za pomocą rachunków, paragonów lub faktur) wydatków przeznaczanych na zakup lekarstw oraz sprzęt rehabilitacyjny,
- nadesłania kserokopii odcinków emerytur skarżących lub przedłożenie innych dokumentów wskazujących na wysokość świadczeń uzyskiwanych z tego tytułu,
- udokumentowania faktu istnienia schorzeń opisanych we wniosku
W wyznaczonym terminie M. G. nadesłała szereg dokumentów obrazujących poziom wydatków związanych z utrzymaniem się, kserokopie dokumentów potwierdzających faktur istnienia schorzeń jej małżonka oraz decyzje o przyznaniu emerytur.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy.
Analiza dostępnego materiału dowodowego nie pozwoliła stwierdzić, że sytuacja materialna skarżących przemawia za uwzględnieniem złożonego przez nich wniosku.
W pierwszej kolejności należy pokreślić, że dochód netto w rodzinie skarżących wynosi [...] zł miesięcznie, co ustalono w oparciu o nadesłane dokumenty. Stałe miesięczne wydatki wynoszą natomiast [...] zł (opłaty za telefon, wywóz śmieci, dostawy wody, energię elektryczną – te ostatnie są opłacane w dwumiesięcznych okresach rozliczeniowych stąd też wymaganą kwotę podzielono przez dwa). Skarżący nie przedstawili jakikolwiek dokumentów, które w sposób orientacyjny pozwoliłyby ustalić poziom wydatków na lekarstwa. Przyjmując jednak oświadczenie zawarte w piśmie procesowym z dnia [...] r. do wspomnianych stałych wydatków należy doliczyć koszt zakupu lekarstw określony na sumę około [...] – [...] zł. W tym przypadku oświadczenie to uznano za wiarygodne ze względu na treść nadesłanej dokumentacji medycznej wskazującej na schorzenia skarżącego. Koszty utrzymania samochodu osobowego wnioskodawcy ustalili na kwotę około [...] zł miesięcznie. Nawet jeśli uwzględni się wszystkie te wydatki, to ich łączna wysokość nie przekracza 25 % dochodu netto uzyskiwanego przez M. i P. G.. Trudno więc uznać, że pozostała do dyspozycji skarżących kwota, czyli ponad [...] zł miesięcznie nie pozwoli im na poniesienie kosztów sądowych oraz opłacenie usług świadczonych przez fachowego pełnomocnika. Przy ocenie statusu materialnego wnioskodawców nie brano natomiast pod uwagę wydatków o charakterze jednorazowym, takich jak zakup opału, remonty, usługi kominiarskie. Ze swej istoty tego rodzaju koszty są ponoszone jednorazowo i nie maja bezpośredniego wpływu na sytuację materialną stron. Na marginesie wypada zaznaczyć, że nie przedstawiono żadnego dokumentu, który w jakikolwiek sposób uwiarygodniałby oświadczenia wnioskodawców w tym zakresie.
Wskazany wyżej przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w sposób rygorystyczny formułuje przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Tylko więc osoba, która wykaże iż znajduje się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej może liczyć na ewentualne uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu. Okoliczności przedstawione przez M. i P.G. nie pozwoliły stwierdzić, iż tego rodzaju sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło