II SA/Gl 410/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 r. sprawy ze skargi B. Z. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego w sprawie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. upomnieniem z dnia [...] r., doręczonym w trybie art. 44 kpa, wezwał B. Z. do wykonania obowiązków wynikających z decyzji PINB w T. z dnia [...] r., znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] – z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W dniu [...]r. PINB w T. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], który doręczony został B. Z. w dniu [...]r. W tytule wykonawczym pouczono zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.). W dniu [...]r. pismem nadanym w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, B. Z. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r., jednocześnie wnosząc zarzuty do tytułu. Wskazał, iż uchybienie terminowi spowodowane było niedyspozycją zdrowotną i pozostawaniem na zwolnieniu lekarskim. Dopiero po ustaniu problemów zdrowotnych, ma możliwość wniesienia zarzutów wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Pismem z dnia [...] r. PINB w T. wezwał zobowiązanego do złożenia w terminie 7 dni pisemnych wyjaśnień i przedłożenia dokumentów potwierdzających (wskazujących), w jakich dniach w sierpniu oraz wrześniu przebywał na zwolnieniu lekarskim. W wyznaczonym terminie B. Z. nie przedstawił żądanych dowodów, a pismem z dnia [...]r. zwrócił się do organu o prolongatę 7-dniowego terminu na przedstawienie dowodów, wskazując jednocześnie, iż wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów przesłał zwolnienie lekarskie, które powinno znajdować się w aktach sprawy. Z powodu pobytu lekarza na urlopie, nie jest w stanie uzyskać kopii zaświadczenia. Pismem z dnia [...]r. PINB poinformował B. Z., że termin na złożenie wyjaśnień i przedłożenie dowodów, nie może zostać przedłużony. W tym stanie rzeczy postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. na podstawie art. 58 i art. 59 § 1 kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odmówił B. Z. przywrócenia terminu do złożenia zarzutów. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że zobowiązany nie przesłał żądanych dokumentów potwierdzających fakt, iż przebywał na zwolnieniu lekarskim w czasie biegu ustawowego terminu do złożenia zarzutów. Zdaniem organu, zobowiązany wbrew wymogom z art. 58 § 1 kpa, w ogóle nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Nie wskazał bowiem żadnych dokumentów świadczących o fakcie przebywania na zwolnieniu lekarskim w czasie biegu siedmiodniowego terminu do złożenia zarzutów. Nie można, zatem stwierdzić, aby istniały przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów w niniejszej sprawie W zażaleniu na postanowienie B. Z. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na niesłusznym przyjęciu, że nie uprawdopodobnił, aby uchybił terminowi bez swojej winy, gdyż wskazał we wniosku, że w czasie biegu terminu do wniesienia zarzutów przebywał na zwolnieniu lekarskim, nie będąc w stanie przedłożyć żądanego przez organ zaświadczenia z powodu pobytu lekarza na urlopie. Nadto, wskazał na naruszenie art. 58 § 1 kpa, z powodu błędnego przyjęcia, że przedłożenie zaświadczenia lekarskiego było niezbędne w celu pozytywnego rozpatrzenia wniosku, podczas gdy przepis ten stanowi jedynie o uprawdopodobnieniu braku winy, co jest lżejszym rygorem dowodowym. Niezależnie od tego zobowiązany podtrzymał twierdzenie, że żądane zaświadczenie lekarskie przesłał w jednej kopercie wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu, wnosząc o przesłuchanie na powyższą okoliczność świadka J. Z., zamieszkałego pod tym samym adresem. Jego zdaniem bezpodstawna odmowa prolongaty terminu do przesłania dokumentów, narusza zaś prawa do obrony i ochrony jego interesów. Jednakże zaskarżonym postanowieniem podjętym z up. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zażalenia nie uwzględniono. Po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni. Termin ten należy uznać za termin procesowy. Uchybienie takiemu terminowi powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej. W myśl art. 18 cyt. ustawy, o ile jej przepisy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Do wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, będą zatem miały zastosowanie, w sytuacji braku odmiennych uregulowań tejże ustawy, przepisy ustawy kpa. Zgodnie z art. 58 § 1 kpa, termin podlega przywróceniu na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wedle art. 58 § 2 kpa, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. B. Z. doręczono tytuł wykonawczy w dniu [...]r., a zatem ustawowy 7-dniowy termin do zgłoszenia zarzutów, upłynął w dniu [...]r. Poza sporem pozostaje, iż w dniu [...]r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów, równocześnie zgłaszając zarzuty. Z treści wniosku nie wynika jednoznacznie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, jednakże przyjąć można, iż wedle skarżącego ustała ona w chwili złożenia wniosku, (co wynika ze sformułowania "dopiero w chwili obecnej, po ustaniu problemów zdrowotnych mam możliwość by złożyć ów wniosek o przywrócenie terminu"). Powyższe pozwala przyjąć, iż dochowano ustawowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów oraz dopełniono jednocześnie czynności, dla której określony był termin. Jednakże, aby termin podlegał przywróceniu, niezbędne jest uprawdopodobnienie przez wnoszącego prośbę, że jego uchybienie nastąpiło bez jego winy. W niniejszej sprawie skarżący wskazuje, iż powodem, dla którego nie mógł dochować ustawowego terminu do zgłoszenia zarzutów jest fakt, iż w nieokreślonym bliżej czasie miał problemy zdrowotne oraz w związku z tym przebywał na zwolnieniu lekarskim. Jak wskazuje doktryna, w prośbie o przywrócenie terminu [wnioskodawca, zainteresowany] powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyr. NSA z dnia 14 stycznia 2000 r. , I SA/Gd 794/99 niepubl.). Nie chodzi tutaj jednak o nadzwyczajny wysiłek, który stanowiłby zagrożenie dla zdrowia czy życia zainteresowanego (wyr. NSA z dnia 18 lipca 2001 r., SA 431/100, niepubl.). Istnienie po stronie tej osoby niedbalstwa, czy chociażby winy nieumyślnej, powoduje niemożność przywrócenia terminu (wyr. NSA z dnia 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96, niepubl.). Sama ocena, czy wystąpiły okoliczności powodujące niemożność zachowania terminu, należy do organu administracji publicznej rozpatrującego prośbę o przywrócenie terminu. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (wyr. NSA z dnia 13 października 1999 r., IV SA 2121/98, niepubl.). Okolicznościami wskazującymi na brak winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu jest m. in. nieprawidłowe doręczenie pisma (wyr. NSA z dnia 14 grudnia 2000 r., IV SA 2121/98, niepubl.), obłożna choroba uniemożliwiająca stronie działającej osobiście wniesienie odwołania (E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks..., s. 138), przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyr. NSA z dnia 19 września 2000 r., SA 1072/00, niepubl.). (Łaszczyca. G., Marzysz C., Matan A., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2010). Zdaniem organu, przywołanych przez skarżącego okoliczności nie można uznać za takie, które uprawdopodobniałyby, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Przebywanie na zwolnieniu lekarskim w ocenie organu nie może stanowić takiego rodzaju przeszkody, by po doręczeniu tytułu wykonawczego, którego odbiór skarżący pokwitował, nie mógł on osobiście nadać w placówce pocztowej pisma, bądź też skorzystać z pomocy innej osoby w celu jego nadania. Podkreślono, iż skarżący wskazuje, że przebywał na zwolnieniu lekarskim, jednakże w żadnym miejscu nie podnosi, by był pozbawiony możliwości poruszania się czy też kontaktu z innymi osobami. Organ zauważył też, iż skarżący nie był również pozbawiony możliwości ustanowienia pełnomocnika, który w jego imieniu władny byłby wnieść zarzuty. Nie ulega wątpliwości, iż strona zainteresowana przywróceniem terminu winna uprawdopodobnić i wykazać, że dołożyła należytej staranności, aby przeszkodę w dochowaniu terminu usunąć. Przy ocenie braku winy, jak wskazuje doktryna i orzecznictwo, należy mieć na względzie obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu należy uznać za niedopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy strony zachodzi jedynie wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku a pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. W niniejszej sprawie nie można zaś uznać, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego. Nie wykazał on bowiem, by był faktycznie pozbawiony możliwości wniesienia zarzutów w ustawowym terminie. Pomimo powoływania się na fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim, skarżący w żadnym z pism kierowanych do organu, jak również w zażaleniu, nie wskazał, w jakim czasie przebywał na tymże zwolnieniu, ani też, jaki ma to związek z faktem, że nie mógł zgłosić zarzutów w ustawowym terminie. Nawet gdyby przyjąć, iż skarżący faktycznie przebywał na zwolnieniu lekarskim i to od momentu doręczenia mu tytułu wykonawczego aż do dnia wniesienia o przywrócenie terminu, to w żaden sposób nie można uznać tego za uprawdopodobnienie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Bez znaczenia jest fakt, iż skarżący nie dostarczył kopii zwolnienia lekarskiego (przy czym za niewiarygodne, jakkolwiek bez znaczenia dla rozstrzygnięcia należy uznać twierdzenie skarżącego, iż zwolnienie dołączył do wniosku, w którego treści nie ma nawet adnotacji w tym zakresie), bowiem z samego faktu przebywania na zwolnieniu nie wynika, by stanowiło to przeszkodę do dokonania czynności w ustawowym terminie. Rozstrzygnięcie wniosku o przewrócenie terminu następuje zaś na podstawie stanu faktycznego ustalonego w oparciu o argumenty i materiał dowodowy przedłożony przez stronę. W tym stanie rzeczy orzeczono o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji, jako zgodnego z prawem. W skardze do sądu administracyjnego B. Z. zarzucił: - błędne przyjęcie, iż sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie stanowi przeszkody do dokonania czynności w ustawowym terminie, pomimo tego, iż jednoznacznie świadczy to o chorobie uniemożliwiającej podejmowanie jakichkolwiek czynności, w tym także związanych z załatwianiem spraw prawnych strony; - błędne ustalenie, iż choroba uzasadniająca wystawienie zwolnienia lekarskiego nie świadczy o tym, iż z uwagi na zły stan zdrowia strona nie jest w stanie podejmować jakichkolwiek czynności związanych z wnoszeniem środków zaskarżenia czy tez wypełnianiem wezwań sądów i organów administracji publicznej i nie oznacza to przebywania w domu, w łóżku i braku zdolności do sporządzenia zarzutów i osobistego nadania ich w placówce pocztowej. Nadto, skarżący wskazał na naruszenie art. 58 § 1 kpa, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niezasadne przyjęcie, iż fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie stanowi o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, pomimo tego, iż fakt ten jednoznacznie świadczy o chorobie strony uniemożliwiającej jej podjęcie jakichkolwiek czynności w związku z toczącym się postępowaniem, w szczególności sporządzenia i nadania środka zaskarżenia, wobec tego, iż choroba uzasadniająca wystawienie zwolnienia lekarskiego niewątpliwie oznacza, że stan zdrowia strony jest na tyle zły, iż nie jest ona zdolna do jakiejkolwiek życiowej aktywności. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obydwu instancji i przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Skarżący podniósł, że zachorował nagle, a ze względu na charakter sprawy, zarzuty mógł sporządzić jedynie samodzielnie i nie mógł ustanowić pełnomocnika, ani też posłużyć się inną osobą w celu nadania pisma w placówce pocztowej. Okres choroby przypadł zaś w czasie biegu terminu do wniesienia zarzutów, a więc w połowie sierpnia i trwał do dnia [...]r., kiedy to złożył wniosek o przywrócenie terminu. Skarżący podkreślił też ponownie, że do przywrócenia terminu wymagane jest jedynie uprawdopodobnienie braku winy, a nie jego udowodnienie. Do skargi dołączono zaświadczenie lekarskie "A" Sp. z o.o. w T. bez daty wydania. W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W pierwszym rzędzie wskazać przyjdzie, że sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów administracji, nie rozstrzygając spraw administracyjnych. Kompetencje sądów są zatem wyłącznie kasatoryjne, a uwzględnienie skargi jest skutkiem stwierdzenia naruszenia przez organy administracji prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź uchybienia regułom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Tymczasem zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów nie narusza prawa. Zasadnie bowiem organy obydwu instancji nie dopatrzyły się przesłanek z art. 58 § 1 kpa w postaci uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie stanowi bowiem okoliczności usprawiedliwiającej przywrócenie terminu. Co więcej, prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, że skarżący ani we wniosku o przywrócenie terminu z dnia [...]r., ani w kolejnym piśmie z dnia [...]r., ani w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, wniesionym w dniu [...]r., nie wskazał nawet okresu choroby, co przecież nie wymagało przedstawienia żadnego dokumentu, a jest podstawową okolicznością. Przeszkoda w uchybieniu terminu musi bowiem przypadać w okresie biegu terminu. W tym względzie prawidłowo organ egzekucyjny wezwał skarżącego o uzupełnienie wniosku przez złożenie stosownych wyjaśnień. Co więcej, z treści zażalenia wynika wprost fakt, że skarżący mógł się posłużyć pomocą domownika – jego ojca J. Z., którego przywołał jako osobę zajmującą się kopertowaniem i wysyłką dokumentów. Z akt sprawy wynika też, że drugim podmiotem zobowiązanym obok skarżącego, jest "B" Sp. z o.o. w T., której siedziba mieści się pod tym samym adresem, co miejsce zamieszkania skarżącego, a korespondencja dla Spółki odbierana jest również przez J. Z. Tego rodzaju okoliczności w obiektywny sposób przeczą twierdzeniom skarżącego, że z powodu skomplikowanego stanu sprawy nie mógł się posłużyć inną osobą w sporządzeniu pisma, stanowiącego zarzuty w postępowania egzekucyjnym. Znamienny jest przy tym fakt, że treść zarzutów wskazuje na fachowy sposób sporządzenia pisma, lecz nie wskazano w nim żadnych załączników, zaś dołączone do skargi zaświadczenie lekarskie (bez daty) stwierdza niezdolność dziecka B. Z. do zajęć szkolnych w okresie od [...] do [...]r. Składowi orzekającemu nie są znane placówki szkolne prowadzące zajęcia w okresie wakacji letnich, jako przerwy w nauce. Niezdolność do zajęć szkolnych nie oznacza zresztą równoczesnej niemożności sporządzenia i nadania pisma, bądź posłużenia się inną osobą w sytuacji, gdy skarżący odebrał osobiście w dniu [...] r. tytuł wykonawczy z pouczeniami. Odbiór korespondencji nastąpił w placówce pocztowej, co dowodzi jego kondycji zdrowotnej w tym dniu. Zatem nie negując nagłej choroby skarżącego, w świetle jego twierdzeń brak podstaw do przyjęcia, że obiektywne przeszkody uniemożliwiły wniesienie zarzutów w terminie do dnia [...] r. W tym względzie skarżący nie naprowadził bowiem przekonującej argumentacji, a dołączone dopiero do skargi zaświadczenie lekarskie w żaden sposób nie podważa wywodów organu odwoławczego w zakresie przesłanek do przywrócenia terminu. Skoro przepis art. 58 § 1 kpa nawiązuje do kryterium braku winy i nakłada na stronę obowiązek uprawdopodobnienia tej okoliczności, sąd administracyjny podzielił pogląd organu odwoławczego, że ani choroba, ani nawet przebywanie na zwolnieniu lekarskim, nie oznacza niemożności sporządzenia pisma procesowego i jego nadania w placówce pocztowej, które to czynności mogą być dokonane za pomocą dorosłego domownika. Z treści zażalenia wynika zaś wprost, ze skarżący miał taką możliwość. Nadto, skoro w skardze skarżący podał, że chorował od połowy [...] r., to rodzi się pytanie, dlaczego udał się do lekarza dopiero w dniu [...]r., bowiem jest to początkowa data "niezdolności do zajęć szkolnych", a równocześnie przedostatni dzień do wniesienia zarzutów. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska skarżącego, co do błędnego ustalenia stanu faktycznego i naruszenia art. 58 § 1 kpa poprzez przyjęcie, że nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Z tych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.