II SA/Gl 414/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie WSA Rafał Wolnik, WSA Iwona Bogucka (spr.), Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem skierowanym [...]r. do Komendanta Miejskiego Straży Pożarnej w K., S. S. zwrócił się o dokonanie kontroli posesji Z. M., na której z naruszeniem przepisów prawa został zlokalizowany budynek drewniany gospodarczy. Pismo to zostało przesłane przez adresata do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością rzeczową. Jednocześnie [...] r. S. S. wystąpił do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wznowienia na podstawie art. 145 k.p.a. postępowania administracyjnego w sprawie przedmiotowego budynku, zakończonego decyzją o umorzeniu postępowania. We wniosku podniesiono, że umorzenie postępowania nastąpiło na skutek przyjęcia, że obiekt powstał jako zaplecze dla robót budowlanych prowadzonych na podstawie zgłoszenia. Aktualnie obiekt użytkowany jest jednak jako skład opału. Pismem z dnia [...]r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania na wniosek S. S., a następnie wyznaczył na dzień [...]r. przeprowadzenie oględzin. W reakcji na wszczęcie postępowania Z. M. oświadczył, że w sprawie wydano już uprzednio decyzję ostateczną z dnia [...]r., wobec czego należy ją uznać za załatwioną. Do pisma dołączono kopie zgłoszenia wykonywania remontu z dnia [...] r. oraz uzupełniającego go pisma z [...]r., precyzującego zakres zgłaszanych robót. W trakcie oględzin posesji przy ul. [...] w K., w obecności współwłaścicielki A. M. ustalono, że przy granicy działki z posesją zlokalizowaną przy ul. [...] znajduje się parterowy obiekt drewniany, w którym przechowywane jest drewno opałowe, węgiel, szafa i betoniarka. Stwierdzono, że na powstanie obiektu nie było udzielone pozwolenie na budowę, a współwłaścicielami posesji są A. M., J. M. i Z. M. A. M. podała, że obiekt stanowi zaplecze dla remontu budynku, wykonany został już zgłoszony remont dachu i modernizacja c.o. Do wykonania pozostało ocieplenie budynku i wymiana okien. Zakończenie remontu zależy od możliwości finansowych inwestorów. Decyzją z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał A. M., J. M. i Z. M., w oparciu o art. 48 ust. 1 ustawy prawo budowlane, rozbiórkę drewnianego budynku gospodarczo-magazynowego, który ze względu na swą funkcję (skład opału) wymagał pozwolenia na budowę, a został wzniesiony bez niego. Po rozpoznaniu odwołania Z. M., Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano na sprzeczność, polegającą z jednej strony na stwierdzonej zmianie sposobu użytkowania obiektu, zaś z drugiej na orzeczeniu rozbiórki w oparciu o przepis art. 48 prawa budowlanego. Stwierdzono, że sprawa dotyczy obiektu, którego budowa nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, zaś organy właściwe nie udowodniły faktu zmiany sposobu użytkowania, albowiem inwestor twierdzi, iż jedynie przerwał prowadzenie robót budowlanych. Z przeprowadzonego postępowania nie wynika, aby organ ustalił wykonanie robót, zaś przerwa w prowadzeniu prac objętych obowiązkiem zgłoszenia nie skutkuje "wygaśnięciem" dokonanego zgłoszenia. [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. ponownie nakazał właścicielom posesji przy ul. [...] w K. dokonanie rozbiórki drewnianego budynku gospodarczo-magazynowego. Jako podstawa prawna podany został przepis art. 48 ust. 1 ustawy prawo budowlane. W uzasadnieniu stwierdzono, że budynek pełni funkcję magazynu opału i powstał w [...] r. bez wymaganego dla takiego obiektu pozwolenia na budowę. Część robót zgłoszonych przez inwestorów została już wykonana, zaś terminu wykonania kolejnych nie są oni w stanie określić. W obiekcie nie stwierdzono w trakcie wizji przechowywania materiałów budowlanych. Przyjęto, że budynek powstał jako zaplecze dla remontu, po zakończeniu zrealizowanego zakresu robót winien być rozebrany, nie może on bowiem istnieć wiecznie, pełniąc w międzyczasie rozmaite funkcje. Nie można także mówić o zmianie sposobu użytkowania obiektu, ta dotyczyć może bowiem obiektów legalnych, a przedmiotowy obiekt nie posiadał pozwolenia na budowę. Stwierdzono takie, że obiekt jest usytuowany w granicy działki z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, a nie istnieją możliwości doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem bez dokonania rozbiórki. W złożonym odwołaniu od decyzji Z. M. zwrócił się o "przywrócenie mu praw do zachowania tymczasowego obiektu". Zaskarżoną decyzją z [...]r. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Jako podstawa prawna podany został przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo budowlane. W uzasadnieniu stwierdzono, że jeżeli tymczasowy obiekt budowlany nie służy celom, dla których legalnie go zbudowano, należy go rozebrać. Podkreślono jednocześnie, że skoro obiekt nie powstał nielegalnie, brak było podstaw do zastosowania art. 48 prawa budowlanego, do przypadku tego mają natomiast zastosowanie postanowienia art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego. Organ wyjaśnił, że za samowolę budowlaną uznano obiekt dopiero gdy przestał pełnić funkcję, dla której został legalnie wzniesiony. Od tego momentu należało go traktować jako obiekt nie mający pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 1, czyli braku pozwolenia w okolicznościach innych niż wymienione w art. 48 i 49b prawa budowlanego. W skardze do sądu administracyjnego Z. M. zwrócił się o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzucił organom uznaniowość, sprzeczności zawarte w decyzjach. Podniósł też, że wizja przeprowadzona [...] r. przy temp. otoczenia –10oC nie przypadła na szczyt sezonu budowlanego, co uzasadnia brak materiałów budowlanych. Podniósł, że obecna przy wizji [...] letnia A. M. nie była osobą dokonującą [...]r. zgłoszenia robót budowlanych i z racji swego wieku nie jest osobą kompetentną do udzielania informacji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W aktach sprawy znajduje się decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...], którą umorzono postępowanie w sprawie wybudowanego przez Z. M. drewnianego budynku gospodarczego na działce przy ul. [...] w K., utrzymana w mocy ostateczną decyzją Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Postępowanie umorzono, albowiem ustalono, że wzniesiony obiekt nie wymagał zezwolenia na budowę, będąc obiektem tymczasowym wzniesionym na czas prowadzenia prac objętych zgłoszeniem z [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęto na wniosek uczestnika postępowania S. S. z dnia [...]r. Wszczynając postępowanie na wniosek strony organ administracji jest związany jej żądaniem i nie dysponuje możliwością samodzielnej zmiany treści wniosku. Również w sytuacjach wątpliwych, organ nie jest uprawniony do samodzielnego precyzowania żądania strony i jego modyfikacji, lecz winien uzyskać stosowne wyjaśnienia od strony. Wniosek S. S. z [...]r. zawierał żądanie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją o umorzeniu, zaś wnioskodawca powoływał się na przepis art. 145 k.p.a. Jak zostało ustalone, uprzednio doszło do wydania decyzji organu nadzoru budowlanego z dnia [...]r. umarzającej postępowanie w sprawie legalności obiektu drewnianego zbudowanego przez Z. M. Na okoliczność tę wskazywał w swych pismach także inwestor. Wznowienie postępowania jest zaś instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania sprawy już zakończonej decyzją ostateczną, uregulowaną w rozdziale 12 kodeksu postępowania administracyjnego. Jest to postępowanie nadzwyczajne, podlegające szczególnym rygorom tak co do przesłanek jego wszczęcia, jak i trybu prowadzenia oraz właściwości organów orzekających. W szczególności podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, natomiast organem właściwym do wydania aktów określonych w art. 149 k.p.a. (postanowienia o wznowieniu, decyzji o odmowie wznowienia) jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W przypadku decyzji ostatecznej z dnia [...]r. o umorzeniu postępowania był to Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Należy stwierdzić, że w kontrolowanym przypadku organy całkowicie zignorowały treść wniosku strony i nie przeprowadziły postępowania w oparciu o przepisy regulujące wznowienie postępowania administracyjnego. Ewentualne zaś odstąpienie od zastosowania tego trybu było możliwe wyłącznie po udzieleniu przez wnioskodawcę wyjaśnienia co do treści zgłoszonego żądania. Z podanych względów decyzje organów obu instancji, jako wydane z pominięciem trybu wznowienia postępowania, nie mogły pozostać w obrocie prawnym i podlegały uchyleniu jako wydane z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Rozpoznając ponownie sprawę, właściwy organ winien w pierwszej kolejności wezwać wnioskodawcę do określenia przesłanki żądanego wznowienia postępowania. Mając na względzie podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200, 205 i 209 cytowanej ustawy. SW