II SA/Gl 414/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2014 r. sprawy ze skargi D. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. decyzją z dnia [...] r. nr [...], nakazał D. S. rozbiórkę wiaty nr VI, usytuowanej na nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] (działka nr 1). W wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji, [...]WINB decyzją z dnia [...] r. znak: [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W dniu [...] r. organ powiatowy przeprowadził kontrolę w celu sprawdzenia wykonania nakazu określonego w ww. decyzji nr [...] r. Podczas kontroli organ stwierdził, że inwestor nie wykonał rozbiórki wiaty nr VI. Wobec powyższego PINB w T. upomnieniem z dnia [...] r. nr [...], wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji PINB w T. z dnia [...] r. nr [...], nakazującej rozbiórkę wiaty nr VI usytuowanej na nieruchomości położonej w Kaletach przy ul. [...] (działka nr 1). Następnie PINB w T. w dniu [...] r., sporządził tytuł wykonawczy nr [...], znak: [...] oraz postanowieniem z tej samej daty, nałożył na D. S. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5.000,00 zł, lecz postanowienie to zostało uchylone w całości postanowieniem [...]WINB z dnia [...] r. Pismem z dnia 10 września 2013 r. D. S. wniósł zarzuty od tytułu wykonawczego, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie że wiata nie została rozebrana i obowiązek nie został wykonany oraz uznanie, iż strona nie chciała nigdy przenieść czy rozebrać tej wiaty. W dniu [...] r. organ powiatowy przeprowadził kontrolę na działce nr 1, położonej w K. przy ul. [...]. Podczas kontroli ustalono, że wiata nr VI została rozebrana. W tym stanie rzeczy po rozpatrzeniu zarzutów, PINB w T. postanowieniem z dnia [....] r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 34 § 4 w związku z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2012 r., poz. 1015 z późn. zm), umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie wykonania nakazu decyzji PINB w T. z dnia [...] r., nr [...], nakazującej rozbiórkę wiaty nr VI usytuowanej na nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] (działka nr 1). W uzasadnieniu organ wskazał, że zobowiązany wykonał nakaz rozbiórki wiaty nr VI, wobec powyższego, należało umorzyć niniejsze postępowanie egzekucyjne. W zażaleniu D. S. domagał się uchylenia powyższego postanowienia i nakazania organowi egzekucyjnemu dokonania prawidłowych ustaleń, zarzucając że przywołana przez organ wiata, podlegająca rozbiórce znajdowała się na innej działce, tj. nr 3. Zabudowa, którą stwierdzono w toku oględzin w dniu [...] r., przeprowadzonych na działce nr 1 oraz bez zawiadomienia na działce nr 3, była zaś zrealizowana na podstawie zgłoszenia z dnia [...] r. Mimo, iż fakty te zostały przez niego podniesione w toku oględzin, inspektorzy nie reagowali na jego uwagi oraz nie dokonali pomiarów obiektów, zbierając tylko dowody w formie zdjęć. W tej sytuacji odmówił podpisania protokołu oględzin. Jego zdaniem, nie ma zatem żadnych dowodów, które potwierdzają zgodność obiektu, objętego decyzją a obiektami, kontrolowanymi dnia [...] r., zaś wiata nr VI nie znajdowała się na działce nr 1. W tej sytuacji żalący się stwierdził, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie wykonania decyzji [...], a następnie jego umorzenie, było bezskuteczne z uwagi na brak przedmiotu sprawy, tj. wiaty nr VI. Jednakże zaskarżonym postanowieniem zażalenia nie uwzględniono. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. błąd co do osoby zobowiązanego, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia (decyzji lub postanowienia właściwego organu) bądź niespełnienie wymogów, jakie winien spełniać tytuł wykonawczy (określonych w art. 27 cyt. ustawy). Natomiast zgodnie z art. 34 § 4 ustawy, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeśli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zdaniem organu, z akt sprawy można wywnioskować, że w chwili sporządzenia przez organ powiatowy ww. tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...], istniały faktyczne i prawne przesłanki do jego sporządzenia, gdyż D. S., nie wykonał obowiązku rozbiórki przedmiotowej wiaty nr VI, nałożonego na niego ww. ostateczną decyzją. Jednak z protokołu kontroli przedmiotowego obiektu budowlanego sporządzonego przez PINB w T. w dniu [...] r. wynika, że skarżący wykonał ciążący na nim obowiązek. Zatem w sytuacji, w której w chwili orzekania w sprawie zarzutów podniesionych przez skarżącego, przesłanki do sporządzenia tytułu wykonawczego i tym samym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie istnieją, należy takie postępowanie egzekucyjne zgodnie z art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., umorzyć. Odnosząc się zaś do zarzutów strony, zawartych w zażaleniu, organ II instancji uznał je za bezzasadne, gdyż w chwili wydania zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r., organ powiatowy w sposób prawidłowy ustalił, że obowiązek będący przedmiotem niniejszego postępowania został wykonany. W skardze do sądu administracyjnego D. S. domagał się uchylenia postanowień organów obydwu instancji i rozstrzygnięcia sprawy poprzez umorzenie postępowania z przyczyn podniesionych w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. Zdaniem skarżącego, organy obydwu instancji naruszyły bowiem art. 10 oraz art. 81 Kpa, a także art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i jej załatwienie bez uwzględnienia jego słusznego interesu; zaś z naruszeniem art. 107 § 3 Kpa, nie odniosły się do jego wszystkich zarzutów i nie podały przyczyny odmowy wiarygodności jego argumentom. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł jej oddalenie, bowiem skarżący brał udział we wszystkich czynnościach i miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy, co dotyczy również kontroli w dniu [...] r. Organ podtrzymał też stanowisko, że istniały przesłanki do sporządzenia tytułu wykonawczego, gdyż skarżący wówczas nie wykazał ciążącego na nim obowiązku, lecz przesłanki te odpadły w dacie orzekania w spawie zarzutów, co winno stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W pierwszym rzędzie wyjaśnić przyjdzie, że kompetencje sądu administracyjnego są wyłącznie kasacyjne, co oznacza, że uwzględnienie skargi następuje w drodze wyeliminowania wadliwego aktu organów administracji z obrotu prawnego celem ponownego rozpozna sprawy przez te organy. Sąd administracyjny nie jest bowiem powołany do rozstrzygania spraw administracyjnych, lecz kontroli organów administracji (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Z tych względów żądanie skarżącego uchylenia postanowień obu instancji oraz wydanie orzeczenia sądowego o umorzeniu postępowania nie ma umocowania w przepisach regulujących procedurę sądową, a co więcej, skarżący wniósł o podjęcie rozstrzygnięcia tożsamego z zaskarżonym aktem. Wszak organ egzekucyjny po rozpoznaniu zarzutów skarżącego w związku z doręczonym mu tytułem wykonawczym z dnia [...] r., orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Z podniesionych przez skarżącego twierdzeń wynika, że kwestionuje ustalenia organu egzekucyjnego, zawarte w protokole kontroli z dnia [...] r., a także treść ostatecznej decyzji o nakazanie rozbiórki wiaty nr VI – co do miejsca jej usytuowania, utrzymując że wbrew treści decyzji, wiata ta nie znajdowała się na działce nr 1, lecz działce nr 3, objętej zgłoszeniem z dnia [...] r. o zamiarze budowy dziesięciu wiat. Skarżący nigdy jednak nie podał daty rozbiórki wiaty, objętej decyzją z dnia [...] r., a gdyby w istocie wiata ta znajdowała się na innej działce, wówczas konieczne byłoby wdrożenie kolejnego, odrębnego postępowania celem wyeliminowania w nadzwyczajnym trybie decyzji o nakazie rozbiórki. Co więcej, wówczas rodziłoby się pytanie o skuteczność zgłoszenia budowy obiektów na działce nr 3, objętej zgłoszeniem z dnia [...] r., które uprawniało skarżącego do rozpoczęcia legalnej budowy wiat dopiero po upływie 30 dni od zgłoszenia, a więc w dniu [...] r., czyli w dacie kontroli na obydwu działkach. Kwestie te nie miały jednak żadnego znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy. Decyzja o nakazie rozbiórki ma bowiem przymiot ostateczności i wiąże zarówno organy administracji jak i sąd administracyjny w niniejszej sprawie. Zaskarżone postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zapadło wskutek zarzutów skarżącego, wniesionych po doręczeniu mu tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje zaś wyłącznie wówczas, gdy obowiązek, podlegający egzekucji został wykonany przed wszczęciem postępowania. Wniosek taki wynika z jednoznacznej treści art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 626/12 (LEX nr 1480124), chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, jest moment wystawienia przez niego tytułu wykonawczego. Jeżeli zaś organ egzekucyjny, będący również wierzycielem, już po wystawieniu tytułu wykonawczego stwierdzi, że egzekucja jest niedopuszczalna, jedynym przewidzianym przez prawo sposobem jej zakończenia jest wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 i 4 u.p.e.a. żaden inny przepis nie przewiduje bowiem innej formy zakończenia postępowania egzekucyjnego, jak np. "wycofanie" lub "zamknięcie" tytułu wykonawczego, brak podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 ustawy, powoduje bowiem skutek prawny w postaci uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych (art. 60 § 1 ustawy). Z identycznych przyczyn następuje też umorzenie postępowania egzekucyjnego w wyniku uwzględnienia zarzutów na podstawie art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 ustawy (vide: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 114/13, LEX nr 1323459). Zatem skoro w niniejszej sprawie organ egzekucyjny uwzględniając zarzuty skarżącego umorzył postępowanie egzekucyjne, oznacza to skutek w postaci uchylenia dokonanych przez niego czynności egzekucyjnych, czyli stwierdzenie, że nie istnieją podstawy do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego (wystawienia tytułu wykonawczego). Tak więc nie mają żadnego prawnego znaczenia ustalenia organu egzekucyjnego, zawarte w protokole z dnia [...] r. Nastąpiło to bowiem przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (wystawieniem tytułu wykonawczego). Stąd też dla wyniku niniejszej sprawy nie mają żadnego znaczenia podniesione w skardze okoliczności i zarzuty naruszenia reguł procedury administracyjnej. Skoro organ egzekucyjny wdrożył postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, to jedynym prawnie dopuszczalnym i korzystnym dla skarżącego rozstrzygnięciem sprawy jest umorzenie postępowania, skoro skutek prawny przewiduje wprost art. 60 § 1 ustawy. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w drodze postanowienia organu potwierdza zaś brak podstaw prawnych do jego wszczęcia – w tym wypadku wykonanie obowiązku przed wystawieniem tytułu wykonawczego jako datą mającą znaczenie prawne. Zatem skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. bu