II SA/Gl 414/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka,, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w K. Jolanty K. sprawy ze skargi A.H.(H.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia, decyzji w sprawie uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty C. z dnia [...]r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Starosta [...] , działając na podstawie art. 149 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – zwanej dalej k.p.a.), wznowił z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji administracyjnej z dnia [...] r., nr [...], dotyczącej wydania obecnie skarżącemu A. H. prawa jazdy kategorii "C" oraz "C+E". Decyzją z dnia [...] r., nr [...], organ pierwszej instancji, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., uchylił decyzję własną z dnia 21 czerwca 2006 r. i odmówił wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii "C" oraz "C+E". W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w związku postępowaniem administracyjnym, zainicjowanym sprzeciwem prokuratora Prokuratury Okręgowej w B., uzyskał wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., sygn. akt [...], z którego wynika, iż zaświadczenie o ukończeniu kursu na prawo jazdy kategorii "C" oraz "C+E" wystawione na rzecz skarżącego poświadczają nieprawdę, a wobec tego nie mogły stanowić podstawy do ubiegania się o wydanie prawa jazdy. W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że skarżący nie poddał się obowiązkowemu badaniu lekarskiemu, przewidzianemu dla osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, a także nie uczestniczył w wymaganym szkoleniu teoretycznym. W konsekwencji uznał, że skarżący nie spełniał formalnych warunków przystąpienia do egzaminu na prawo jazdy, a tym samym do uzyskania prawa jazdy. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia. Podkreślił, że pomimo zaistnienia wskazanych w decyzji organu pierwszej instancji okoliczności związanych z częścią teoretyczną kursu oraz badaniami lekarskimi, zdał egzamin państwowy na prawo jazdy, a uczęszczając na kurs i biorąc udział w badaniach lekarskich nie miał świadomości istnienia uchybień w tym zakresie. Rozpoznając to odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie dowody, w oparciu o które skarżący został dopuszczony do egzaminu na prawo jazdy a następnie uzyskał prawo jazdy kategorii "C" oraz "C+E" okazały się fałszywe, co wynika z ustaleń poczynionych w toku postępowania karnego. Zarówno bowiem zaświadczenie lekarskie jak i zaświadczenie o ukończeniu części teoretycznej kursu nie odpowiadały rzeczywistości, a w konsekwencji nie spełniono również warunków, od których uzależnione było przystąpienie do egzaminu na prawo jazdy. Wobec powyższego zaistniały przesłanki opisane w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ miał tym samym podstawy uchylić decyzję stwierdzającą istnienie uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na możliwe zagrożenie dla ruchu drogowego ze strony osoby, której stan zdrowia oraz zakres wiedzy teoretycznej mogły budzić wątpliwości. W skardze na tę decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podkreślił, że nie miał świadomości zaistniałych uchybień, gdyż to organizator kursu odpowiadał zarówno za przeprowadzenie zajęć teoretycznych jak i zorganizował badanie lekarskie przeprowadzone przez uprawnionego lekarza. Jako uczestnik kursu otrzymał od instruktora materiały szkoleniowe, z których uczył się w domu, natomiast zarówno zakres jak i sposób przeprowadzenia badania lekarskiego nie wzbudziły żadnych wątpliwości. Skoro zaś winni zaistniałych uchybień zostali osądzeni i ukarani, to niezrozumiałym jest dla strony obciążenie go odpowiedzialnością za działania osób trzecich, tym bardziej, że zdał egzamin państwowy, w trakcie którego jego wiedza i kompetencje zostały pozytywnie ocenione. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu swojej decyzji. Na rozprawie, w dniu 3 lipca 2015 r. skarżący podtrzymał prezentowane dotychczas stanowisko, a obecny na niej Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w K. wniósł o oddalenie skargi powołując się na prezentowane w toku postępowania administracyjnego stanowisko Prokuratora Prokuratury Okręgowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn innych aniżeli powołane przez stronę. Wznowienie postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art.145 § 1 pkt 1 k.p.a. ma na celu ustalenie, czy okoliczność sfałszowania dowodu miała wpływ na istotne okoliczności faktyczne, które legły u podstaw wydania takiego a nie innego rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej. Bezspornym jest przy tym, że o ile w obrocie prawnym pozostaje prawomocne orzeczenie sądu powszechnego, mocą którego stwierdzono istnienie okoliczności wskazujących na sfałszowanie dowodów, to tym samym organ ma obowiązek wziąć pod uwagę istnienie tych okoliczności, będąc zarazem związanym ustaleniami sądu powszechnego. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż na skutek sprzeciwu prokuratora Prokuratury Okręgowej w B. zainicjowane zostało postępowanie wznowieniowe, a prokurator powołał się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...]r., sygn. akt [...], mocą którego S. T. i M. S. zostali uznani winnymi zarzucanych im czynów (poświadczenia nieprawdy w wystawionych dokumentach) i skazani na kary pozbawienia wolności. W konsekwencji działań tych osób skarżący w ogóle nie powinien być dopuszczony do egzaminu na prawo jazdy, a fakt jego zaliczenia z wynikiem pozytywnym nie zmienia oceny wskazanych wyżej okoliczności. Zgodnie bowiem z treścią art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity obowiązujący w dacie wydania decyzji o przyznaniu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami: Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908), prawo jazdy otrzymuje osoba, która m.in. odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie. Skoro zatem warunek ten nie został spełniony, to tym samym nie było podstaw do uzyskania prawa jazdy. Bez znaczenia wobec tych faktów jest okoliczność, że skarżący nie miał świadomości ich zaistnienia ani też wpływu na ich wystąpienie. Ustawodawca wprowadza bowiem w tym zakresie mechanizm o charakterze obiektywnym, oderwanym od czyjejkolwiek woli. Wznawiając postępowanie administracyjne organowi pierwszej instancji zupełnie jednak umknął z pola widzenia przepis art. 23a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 155 ze zm.), zgodnie z którym osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub uprawnienia do kierowania tramwajem, która uzyskała pozytywny wynik z części teoretycznej egzaminu państwowego jest zwolniona z odbywania zajęć, o których mowa odpowiednio w art. 23 ust. 2 pkt 1 lub ust. 5 pkt 1, oraz odpowiednio z części teoretycznej egzaminu wewnętrznego, o którym mowa w art. 23 ust. 4, lub części teoretycznej ćwiczeń sprawdzających, o których mowa w art. 23 ust. 5 pkt 3. Przepis ten został wprowadzony już po przyznaniu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami, jednakże ze względu na charakter postępowania wznowieniowego (oceniającego wystąpienie określonych przesłanek z perspektywy okoliczności faktycznych i stanu prawnego na dzień wznowienia), ma on zastosowanie w niniejszej sprawie, czego wszakże nie dostrzegł organ odwoławczy. Skoro więc skarżący przed rozpoczęciem kursu na prawo jazdy kategorii "C" oraz "C+E" dysponował uprawnieniami do kierowania pojazdami kategorii "B" to tym samym okoliczność ta winna być brana pod uwagę przy ocenie następstw prawnych sfałszowania zaświadczenia o ukończeniu części teoretycznej kursu na prawo jazdy innej kategorii. Brak odniesienia się do treści przywołanego przepisu przez organy obu instancji należy postrzegać jako uchybienie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik toczącego się postępowania, co uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Niezależnie od powyższego wskazać przyjdzie, że rozstrzygnięcie oparte na przesłance fałszywości orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r., nie zostało dostatecznie poparte zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W aktach sprawy znajduje się wyciąg z aktu oskarżenia, z którego wynika m.in. oskarżenie M. S. o to, że będąc lekarzem uprawnionym do przeprowadzania badań kierowców, przyjął od A. H. korzyść majątkową w postaci pieniędzy, a następnie nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku przeprowadzenia badania lekarskiego, a następnie jako osoba uprawniona poświadczył nieprawdę w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. Jak wynika z treści uzasadnień decyzji organów obu instancji, tenże akt oskarżenia stał się dla nich podstawą do uznania, że wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Jednocześnie w aktach sprawy zalega kopia fragmentów prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., sygn. akt [...], z których to fragmentów nie wynika jednak, czy za opisany w akcie oskarżenia czyn, o którym wyżej mowa, M. S. również został skazany. W tych okolicznościach Sąd nie jest w stanie przeprowadzić kontroli w zakresie prawidłowości ustalenia omawianej przesłanki wznowieniowej. Nie można bowiem wykluczyć, że pomimo oskarżenia M. S., ten zarzut nie został przez Sąd Rejonowy uwzględniony. Tym samym stwierdzić należy, że organy nie wyjaśniły dostatecznie sprawy w zakresie orzeczenia lekarskiego, czym naruszyły przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać też przyjdzie, że organy na żadnym etapie postępowania nie rozważyły, czy przed wydaniem decyzji kończącej sprawę w postępowaniu wznowieniowym, przy stwierdzeniu braku wymaganego orzeczenia lekarskiego, nie zaistniała sytuacja, w której skarżący mógłby ten brak uzupełnić. Tego rodzaju stwierdzone przez Sąd naruszenie przepisów postępowania uzasadniało uchylenie kontrolowanych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Dodatkowo nadmienić trzeba, że kontrolując decyzje wydane przez organy obu instancji Sąd dostrzegł szereg innych uchybień, które co prawda nie miały bezpośredniego wpływu na wynik przeprowadzonego postępowania, nie mniej jednak świadczą o niestaranności organów obu instancji w redagowaniu treści decyzji administracyjnych, a tym samym utrudniają stronie sformułowanie poprawnych zarzutów pod ich adresem. I tak: w decyzji organu pierwszej instancji powołano w podstawie prawnej przepis art. 11 ust. 1 pkt 2a i pkt. 3 ustawy o kierujących pojazdami, podczas gdy w uzasadnieniu organ w ogóle nie odniósł się do tego aktu, powołując natomiast art. 90 ust. 1, art. 122 ust. 1 pkt 1 oraz art. 115 ust.1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a także § 2 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, które utraciło moc z dniem [...]r. Ponadto brzmienie pkt 3 sentencji decyzji nie odpowiada żadnej z treści rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 k.p.a. Z kolei organ odwoławczy powołał przepisy art. 11 ust.1 pkt 2a i pkt 3, art. 23ust. 2 pkt 1 i art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, a także rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, instruktorów i wykładowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1019) oraz rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012 r. poz. 105 ze zm.). Zauważyć jednak trzeba, że przywołanie całego aktu prawnego (w tym przypadku wskazanych wyżej rozporządzeń), bez podania konkretnej jednostki redakcyjnej, mającej zastosowanie na gruncie konkretnego stanu prawnego, jest nieprawidłowe i uniemożliwia weryfikację takiego rozstrzygnięcia pod względem prawidłowości zastosowania konkretnych przepisów. Z kolei w uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy nie odniósł się do powołanych przez siebie przepisów ustaw co stoi w wyraźnej opozycji do wymogu sformułowanego w tym zakresie w art. 107 § 3 k.p.a. Prowadząc ponownie postępowanie administracyjne organy winny przede wszystkim rozważyć jaki wpływ na wynik ustaleń poczynionych w postępowaniu wznowieniowym ma regulacja art. 23a ustawy o kierujących pojazdami i czy w efekcie jej zastosowania nadal zachodzą przesłanki pozbawienia skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii "C" oraz "C+E". Ponadto organy ustalą, czy M. S. został prawomocnie skazany za czyn, który dotyczył przedmiotowego orzeczenia lekarskiego, czy też postępowanie karne w tym zakresie zakończyło się innym orzeczeniem. W przypadku, gdy okaże się, że M. S. i w tym zakresie został skazany, wówczas organy rozważą możliwość uzupełnienia przez skarżącego dokumentacji o prawidłowe orzeczenie lekarskie. Organy ponownie wydane przez siebie rozstrzygnięcia uzasadnią zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku stwierdzając zarazem, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu na mocy art. 152 cyt. ustawy. O kosztach postępowania nie orzekano wobec braku wniosku strony w tym zakresie.