II SA/Gl 414/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z rejestru PESEL oddala skargę. Prezydent Miasta Z. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego wydanej na rzecz "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej strona lub skarżący) odmówił udostępnienia wnioskowanych danych. W uzasadnieniu decyzji organ ten przywołał wpierw treść przepisu przywołanego w podstawie prawnej, a następnie przybliżył istotę wniosku strony. W ocenie organu z dołączonych przez stronę dokumentów nie wynika, aby posiadał uprawnienie do uzyskania danych adresowych wskazanej osoby, albowiem nie wykazał interesu prawnego w ich uzyskaniu. Legitymowanie się interesem prawnym musi być udokumentowane, a nie wystarczy samo uprawdopodobnienie w tym zakresie. Zdaniem organu nie można przyjąć, że realny charakter interesu prawnego odpowiada zamiarowi dokonania dopiero w przyszłości przez wnioskodawcę określonej czynności procesowej, to jest wystąpienia na drogę sądową o ochronę dóbr osobistych. Podmiot taki posiada interes prawny wówczas, gdy wytoczył powództwo przed sądem powszechnym przeciwko określonej osobie. Sam zamiar wystąpienia z takim powództwem nie stwarza po stronie strony interesu prawnego uprawniającego do otrzymania wnioskowanych danych. Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona tego postępowania, która reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M.K. wniosła odwołanie do Wojewody Śląskiego. W odwołaniu tym wyrażono niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wskazano na naruszenie postanowień art. 46 ustawy o ewidencji ludności jak również art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 80 i art. 8 tego aktu. W motywach odwołania podkreślono, że osoba, o której dane wystąpiono w swoim artykule zamieściła nieprawdziwe dane naruszające dobre imię strony. Wskazano na okoliczności i podniesiono argumenty przemawiające za tym, że zostały naruszone dobra strony i chcąc skorzystać z ochrony przewidzianej przepisami prawa przed sądem powszechnym, niezbędne jest uzyskanie wskazanych we wniosku danych tej osoby. Brak udostępnienia tych danych spowoduje niemożność strony ochrony swoich dóbr osobistych. W ocenie odwołującej się strony w sprawie tej doszło do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności nie ustalono stanu faktycznego w sposób prawidłowy i nie zapewniono prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa. Wojewoda Śląski decyzją z [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach swojego rozstrzygnięcia przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył treść art. 46 ustawy o ewidencji ludności jak również przywołał szereg orzeczeń sądów administracyjnych wydanych w oparciu o wskazane unormowanie. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy w sposób pogłębiony przedstawił działania podejmowane przez organ pierwszej instancji jak również przez stronę tego postępowania. W tej części uzasadnienia organ ten odniósł się do stanowiska prezentowanego przez stronę, że do zadań organu administracji publicznej winno należeć dokonanie oceny zasadności wniesienia pozwu o naruszenie dóbr osobistych. Organ odwoławczy podkreślił, że jest to zadanie sądu powszechnego i organ administracji w tym zakresie nie może się wypowiadać. Następnie organ odwoławczy odniósł się do pojęcia interesu prawnego i stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie interes ten nie występuje, albowiem nie można go wywodzić z tego co ma dopiero nastąpić w przyszłości. W konkluzji organ ten uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że pomiędzy nim, a osobą o której dane występuje, istnieje spór sądowy, a wykazał jedynie, że ma zamiar taki spór zainicjować. Z powyższą decyzją administracyjną nie zgodziła się strona postępowania administracyjnego, która reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wskazanej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 47 ust. 3 w związku z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności polegające na bezzasadnym uznaniu, że skarżąca Spółka nie wykazała interesu prawnego uzasadniającego udostępnienie danych z rejestru PESEL. Nadto wskazano na naruszenie art. 46 ust. 2 pkt 1 powyższej ustawy polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący w rozpoznawanej sprawie nie wykazał interesu prawnego, podczas gdy interes ten został wykazany i udokumentowany w sposób uzasadniający udostępnienie wnioskowanych danych. Powyższej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na nie zebraniu i rozpatrzeniu pełnego materiału dowodowego w sprawie. Nadto w ocenie skarżącej nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Dodatkowo wskazano na naruszenie postanowień art. 7, 8, 11, i 12 wyżej wymienionego Kodeksu poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, a w szczególności nie podjęcie kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w sposób zgodny z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela. W skardze tej podniesiono zarzut naruszenia postanowień art. 15 powyższego Kodeksu polegający na braku merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. W rozbudowanych motywach skargi przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wystąpił o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Istota rozpoznawanej sprawy jest czytelna i nie budzi żadnych wątpliwości, a mianowicie skarżąca Spółka oczekuje od organów administracji udostępnienia danych adresowych osoby wskazanej przez skarżącą. Organy odmawiają udostępnienia, ponieważ skarżąca deklaruje chęć wniesienia pozwu do sądu powszechnego o ochronę dóbr osobistych, natomiast organy administracji publicznej uznają, że deklaracja taka nie daje postaw prawnych dla udostępnienia danych adresowych wskazanej osoby. Przy tak wyznaczonym sporze między stronami przedmiotowego postępowania skarżąca deklaruje występowanie po jej stronie interesu prawnego w udostępnieniu jej takich informacji, natomiast organ administracji uznaje, że deklarowane jest jedynie występowanie interesu faktycznego, a nie prawnego. Przy tak rozbieżnych stanowiskach skarżącej Spółki oraz organu administracji odwołać należy się do obowiązujących regulacji prawnych w tym zakresie. Stosownie do postanowień art. 46 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny; innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą. Podmiotom, o których mowa powyżej udostępnia się dane jednostkowe, na ich wniosek złożony w formie pisemnej lub dokumentu elektronicznego. Dane te są przekazywane, w zależności od żądania wnioskodawcy, w formie pisemnej lub dokumentu elektronicznego. Organ rozpatrujący powyższy wniosek odmawia w drodze decyzji administracyjnej udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46 powoływanej tu ustawy. Z przywołanego powyżej unormowania wynika, że skarżącej Spółce dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione w przypadku wykazania przez nią interesu prawnego. W tym miejscu dostrzec należy dwie okoliczności po pierwsze obowiązek wykazania występowania interesu prawnego po myśli przywołanego przepisu spoczywa na podmiocie domagającym się uzyskania takich danych, a po drugie decyzja w tym zakresie podejmowana jest w warunkach uznania administracyjnego, a zatem wykazanie występowania tego interesu nie oznacza automatycznego obowiązku udostępnienia tych danych, lecz przydaje organowi administracji dysponującemu tymi danymi taką możliwość. W świetle przywołanych unormowań prawnych, a także ich widzenia przez skład orzekający w rozpoznawanej sprawie rozważyć należy zasadność wniesionej skargi. Jak wynika z pism skarżącej Spółki kierowanych do organów administracji obu instancji oraz do tutejszego Sądu, zamierza ona wystąpić na drogę sądową przeciwko osobie wskazanej w stosownym wniosku o udostępnienie danych z PESEL oraz rejestrów mieszkańców. Jak wynika to z treści pism pełnomocnika skarżącej złożenie takiego wniosku warunkowane jest zamieszczeniem w nim stosownych informacji o tej osobie, którymi skarżąca nie dysponuje. Analiza treści przywołanych unormowań prawnych, a także zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala stwierdzić, że zarzut sformułowany w skardze do tutejszego Sądu o naruszeniu przez wypowiadające się w sprawie organy administracji publicznej art. 47 ust. 3 w związku z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności nie jest zasadny. Pełnomocnik skarżącej Spółki podnosi zarzut naruszenia przywołanych przepisów, jednakże nie wskazuje na czym to naruszenie polega. W ocenie pełnomocnika skarżącej Spółki sama deklaracja o możliwości skierowania pozwu do sądu powszechnego o ochronę dóbr osobistych wyczerpuje znamiona występowania interesu prawnego. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić, ponieważ interes prawny charakteryzuje się określonymi cechami i jak akcentuje się w literaturze przedmiotu: musi mieć charakter osobisty, własny i indywidualny; musi być konkretny, czyli związany z daną sytuacją faktyczną; musi być aktualny, czyli związany z obowiązującą normą prawną; musi być oparty na normie prawnej i musi to być norma prawa materialnego, a nie wynikająca z normy prawa ustrojowego lub procesowego; nie może mieć charakteru pochodnego, a zatem nie może wynikać z innego interesu (zob. M. Zimmermann. Prawo administracyjne. Warszawa 2014 r. s. 312-313). Deklarowana chęć ochrony dóbr osobistych nie jest wystarczającą podstawą dla uznania występowania po stronie skarżącej Spółki interesu prawnego. Oznacza to, że w omawianym zakresie organy administracji publicznej w sposób prawidłowy przeprowadziły wykładnię mających w tej sprawie zastosowanie przepisów prawa i nie można im w tym zakresie stawiać skutecznego zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego. W rozpoznawanej skardze pełnomocnik skarżącej Spółki sformułował szereg zarzutów o charakterze proceduralnym pod adresem wypowiadających się organów administracji publicznej. W pierwszej kolejności przyjdzie dostrzec, że zarzucono tym organom naruszenie postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie ustalenia, że skarżąca Spółka posiada interes prawny w uzyskaniu przedmiotowych danych. Zarzut ten w ocenie składu orzekającego nie jest trafny. Jak zostało to już zasygnalizowane w ramach wstępnej oceny przywołanych przepisów prawa, ciężar wykazania występowania interesu prawnego spoczywa na podmiocie składający stosowny wniosek. Skarżąca Spółka nie dostrzega, że w omawianym zakresie przepis prawa materialnego wprowadza do procedury administracyjnej istotną korektę, która sprowadza się do tego, że to na stronie tegoż postępowania spoczywa określony obowiązek. Regulacja zawarta w art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności koresponduje z treścią art. 7 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego mówiącego, o tym, że to na wniosek stron organ wyjaśnia wszystkie okoliczności faktyczne sprawy. Wbrew sugestiom pełnomocnika skarżącej Spółki organ prowadzący postępowanie nie jest zobowiązany do wykazywania przysługującego jej interesu prawnego. Obowiązek taki spoczywa na samej Spółce i podmiotach działających w jej imieniu. W szczególności nie można podzielić stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu skargi, że to organ administracji publicznej w ramach postępowania wyjaśniającego winien wykazać naruszenie dóbr osobistych skarżącej Spółki przez osobę wskazaną we wniosku o udostępnienie danych. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.