II SA/Gl 416/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. rozłożył J. M. na 72 raty należność w kwocie 14.474,19 zł z tytułu odpłatności za pobyt dziecka – K. T. – w placówce opiekuńczo-wychowawczej, płatne po 200 zł miesięcznie poczynając od września 2018 r., przy czym ostatnia rata w kwocie 274,19 zł płatna jest do 31 sierpnia 2024 r. W podstawie prawnej decyzji powołano § 4 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Miasta K. z dnia [...] r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a także art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 998). Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ administracyjny wskazał, że dochód strony znacznie przekraczał 150% kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przy czym w dniu [...] r. strona zarejestrowała się jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Stosownie do wymienionej wyżej uchwały strona spełnia warunki do rozłożenia należności na raty z uwagi na stan zdrowia i niewystarczające zasoby finansowe. Jednakże nie uwzględniono wniosku strony o wyznaczenie rat po 50 zł miesięcznie, gdyż całkowita spłata należności nastąpiłaby w 2042 r., co nie jest zgodne z koniecznością dbałości o finanse publiczne. Dlatego też wysokość rat określono na 200 zł. Zaskarżoną decyzją, wydaną na skutek odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło decyzję I instancji w całości i orzekło o takim samym rozłożeniu przedmiotowej należności na raty, z tym że o miesiąc przesunęło początkowy i końcowy termin spłaty. Zmianę tę uzasadniło otrzymaniem przez skarżącą pierwszego wynagrodzenia w nowej pracy z końcem października 2018 r. W pozostałym zakresie Kolegium podzieliło stanowisko organu podstawowego stopnia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła, że organy administracji nie uwzględniły wszystkich okoliczności faktycznych i zaakcentowała to, że ze względu na posiadany stopień niepełnosprawności nie potrafi znaleźć stałego zatrudnienia i pracuje tylko okresowo. Zwróciła też uwagę na zły stan swojego zdrowia oraz na okoliczność, że odpłatnością za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej nie obciążono jego ojca, chociaż ma lepszą sytuację materialną od niej. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek głównie z przyczyn w niej nie podniesionych, które jednak Sąd wziął pod uwagę z urzędu nie będąc związany zarzutami skargi (art. 134 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa). Otóż organy obu instancji pominęły okoliczność, że w sprawie rozłożenia na raty przedmiotowej należności toczyło się już postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją organu odwoławczego z dnia [...] r., która znajduje się w aktach administracyjnych. Tymczasem wydanie tej decyzji ma istotne znaczenie w dwóch aspektach. Przede wszystkim w decyzji tej Kolegium zwróciło uwagę na konieczność rozpatrzenia przez organ I instancji zawartego w odwołaniu wniosku skarżącej o umorzenie omawianej należności. Rzeczywiście w tamtym odwołaniu skarżąca sformułowała takie żądanie. Jednocześnie z materiału sprawy nie wynika, by zostało ono przez skarżącą wycofane. W tej sytuacji wniosek o umorzenie należności należało rozpatrzeć w pierwszej kolejności, bowiem jego uwzględnienie spowodowałoby bezprzedmiotowość postępowania o rozłożenie należności na raty. Tymczasem kwestia umorzenia należności została przez organy całkowicie pominięta, a Kolegium tym samym wykazało się nadto niekonsekwencją odstępując od swoich zaleceń, które ze szczególnym podkreśleniem zawarło w swojej poprzedniej decyzji. Nawet gdyby nie było wniosku o umorzenie należności, to i tak w obecnie kontrolowanym postępowaniu konieczne było nawiązanie do tej poprzedniej decyzji Kolegium. Jak już wskazano ma ona walor decyzji ostatecznej, w związku z czym bez naruszenia zasady trwałości decyzji (art. 16 § 1 kpa) merytoryczne orzekanie w tym samym przedmiocie jest możliwe jedynie wówczas, gdy strona powołuje się na zmieniony stan faktyczny w stosunku do istniejącego w czasie poprzedniego orzekania. Przedmiotem wymaganych ustaleń w niniejszej sprawie było więc porównanie tych dwóch stanów faktycznych, czego organy nie uczyniły. W istotnym aspekcie sprawa nie została więc wyjaśniona z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa. Zachodzi zatem konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy, celem jej wyjaśnienia w powyżej nakreślonych kierunkach. Przede wszystkim ustalenia wymaga kwestia aktualności wniosku skarżącej o umorzenie należności, który – jak wcześniej podniesiono – należy rozpatrzyć w pierwszej kolejności. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa orzeczono, jak w sentencji. ec