II SA/Gl 419/11

WyrokWSA w Gliwicach2011-10-06

Skład orzekający: Iwona Bogucka, Elżbieta Kaznowska, Maria Taniewska-Banacka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego, mimo istnienia wątpliwości co do faktycznego zamieszkiwania w tym lokalu i koncentracji centrum życiowego w innym miejscu?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), ponieważ organy administracji nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy. Brak jest jednoznacznych ustaleń, gdzie E. S. faktycznie zamieszkuje i gdzie znajduje się centrum jej interesów życiowych. Organy nie zweryfikowały w sposób należyty wszystkich dowodów i nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności, co czyni decyzję przedwczesną.
Stan faktyczny
Skarżący J. S. złożył wniosek o wymeldowanie swojej byłej żony E. S. i córki K. S. z lokalu, twierdząc, że nie zamieszkują one pod tym adresem. Po przeprowadzeniu postępowania, Prezydent Miasta C. odmówił wymeldowania E. S. Wojewoda Śląski uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym postępowaniu Prezydent ponownie odmówił wymeldowania. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA w Gliwicach, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i dowolną ocenę dowodów.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i orzekł, że nie podlega ona wykonaniu w całości. Zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości, 2. zasądza na rzecz skarżącego od Wojewody [...] kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] r. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika J. S. zwrócił się z wnioskiem o dokonanie wymeldowania z lokalu położonego w C. przy ul. [...] E. S. i K. S. (byłej żony i córki). W uzasadnieniu podał, iż wymienione nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu, a centrum swego życia skoncentrowały pod innym adresem. E. S. wraz z córką zamieszkuje bowiem przy ul. [...] w C., taki też adres podaje celem odbioru korespondencji. W toku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, iż E. S. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. zameldowana została w dniu [...] r. Sąd Okręgowy w C. wyrokiem sygn. akt [...] z dnia [...] r. rozwiązał przez rozwód małżeństwo J. S. i E. S. Dnia [...] r. Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem sygn. akt [...] zmienił ww. wyrok w punkcie III w ten sposób, że przyznał powodowi do wyłącznego użytkowania większy pokój, pozwanej mniejszy, pozostawiając stronom pozostałe pomieszczenia do wspólnego użytkowania. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] r. sygn. akt [...] Prezydent Miasta C. odmówił wymeldowania E. S. z ww. adresu uznając, iż brak ku temu dostatecznych przesłanek. W wyniku rozpoznania wniesionego przez wnioskodawcę odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda Śląski uchylił jednak zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji wskazując potrzebę ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta C. powtórnie odmówił wymeldowania E. S. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w toku postępowania wykonano dyspozycje Wojewody [...]. Na dzień [...]r. wyznaczono rozprawę administracyjną z możliwością powołania przez strony świadków i oględziny powyższego lokalu. Wezwano z urzędu na świadków sąsiadów z ulicy [...] ul. [...] w C.. Przesłuchany do protokołu pełnomocnik J. S. podtrzymał twierdzenie, że E. S. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. Wyprowadziła się w [...] r. i zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. Ponadto dodał, że w lokalu mieszka jedynie J. S., który opłaca świadczenia. E. S. dysponuje kluczami do spornego lokalu. Przesłuchana do protokołu E. S. oświadczyła natomiast, że w lokalu nr [...] przy ul. [...] mieszka od [...] r. Zgodnie z wyrokiem rozwodowym zajmuje mniejszy pokój. Korzysta z kuchni i łazienki. W lokalu mieszka sama. Odwiedza ją córka K. S. Zaprzeczyła jakoby mieszkała wraz z córką w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. Powyższe zeznania potwierdziła przesłuchana w czasie rozprawy w charakterze świadka K. S. Fakt zamieszkiwania wymienionej w spornym lokalu potwierdziła jej siostra – J. C. Wezwana z urzędu w charakterze świadka J. P. z lokalu nr [...] przy ul. [...] oświadczyła, że widuje Panią E. S., ale trudno jej sprecyzować jak często. E. D. wezwana z urzędu na świadka z lokalu nr [...] przy ul. [...] stwierdziła, że z informacji jakie posiada w lokalu nr [...] mieszka młoda dziewczyna. Nie znała jej nazwiska, ale stwierdziła, że uczestniczy w rozprawie. Ponadto dodała, że wymieniona mieszka w tym lokalu około roku. E. S. widziała u córki może dwa razy, więc nie może stwierdzić, czy tam mieszka. W dniu [...] r. przeprowadzono oględziny lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. W trakcie oględzin ustalono, że lokal składa się z dwóch pokoi, kuchni i łazienki. Większy pokój zajmuje J. S. Był zamknięty na kłódkę. E. S. zajmuje mniejszy pokój zamykany na klucz. Pokój był umeblowany. Znajdowała się w nim wersalka, a w niej pościel, meblościanka, niej kosmetyki, rzeczy osobiste i spożywcze wymienionej. Część rzeczy spożywczych znajdowała się w kuchni. W szafkach kuchennych znajdowały się talerze, szklanki oraz garnki. W łazience suszyło się pranie. Pokój zajmowany przez E. S. wyglądał na zamieszkały. Kuchnia i łazienka używana jest wspólnie z byłym mężem. W dniu [...] r. wezwano strony do zapoznania się z aktami sprawy. Pełnomocnik J. S. przesłał fotografie lokalu nr [...] przy ul. [...]wraz z pismem, w którym twierdzi, że E. S. została poinformowana o terminie oględzin i mogła się do nich przygotować. Załączone do akt sprawy fotografie pochodzą z przedpokoju, w którym w czasie oględzin stały dwie puste szafy, kuchni i łazienki, tj. z pomieszczeń wspólnie użytkowanych przez obie strony postępowania. Brak jest fotografii z pokoju zajmowanego przez E. S., a właśnie w nim zgromadzone były w większości przedmioty codziennego użytku wymienionej. Reasumując zebrany w sprawie materiał organ I instancji stwierdził, że w przypadku E. S. nie nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu. W lokalu znajdują się jej rzeczy osobiste i sprzęt niezbędny do prowadzenia gospodarstwa domowego. Posiada klucze do lokalu. Korzysta z mieszkania, co potwierdziły załączone dokumenty wskazujące pomiary ciepła oraz przeprowadzone oględziny. Jest widywana w miejscu pobytu stałego w środowisku sąsiedzkim. Przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło faktu jej zamieszkiwania pod innym adresem niż pobyt stały. Nie została zatem spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006, nr 139, poz. 933 z późn. zm.),. Działający przez pełnomocnika J. S. w terminie ustawowym złożył odwołanie od decyzji organu I instancji, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania tj.: 1/ art. 75 § 1 k.p.a. polegające na pominięciu: zawnioskowanych przez skarżącego i złożonych do akt dowodów w postaci odpisu skargi E. S., gdzie osobiście wskazuje swój adres zamieszkania tj. C., ul. [...], ponownego przesłuchania świadka – K. S. oraz ponownego przesłuchania strony E. S.; zlecenia uzupełniającego wywiadu Policji, w sytuacji kiedy w aktach znajduje się wywiad niekompletny "nie ustalono jednoznacznie czy Pani E. S. zamieszkuje pod adresem C., ul. [...], gdyż sąsiedzi oświadczyli, że widują ją, lecz nie potrafili określić czy mieszka czy jedynie przychodzi(...). Zaś na temat zamieszkiwania E. S. w lokalu nr [...] przy ul. [...] z notatek Policji wynika, że "Z rozmów przeprowadzonych z sąsiadami wynika, że w lokalu mieszka kobieta z córką"; 2/ art. 107 § 3 k.p.a. polegające na: a) dowolnej ocenie zgromadzonego materiału w tym m.in. braku wskazania przyczyn, dla których zeznania mieszkańców nieruchomości położonej przy ul. [...]w C. o zamieszkaniu w lok. [...] "kobiety z córką" nie stanowią dla organu okoliczności wskazującej o opuszczeniu lok. [...] przy ul. [...] przez E. S.; b) oparciu rozstrzygnięcia na bezkrytycznej ocenie zeznań m.in. córki E. S. - tj. K. S., która to w trakcie pierwszej rozprawy zeznała, że nie mieszka na ul. [...] w C., po czym zmieniła zeznania - dokonała wymeldowania i w dalszej części postępowania utrzymywała, że zamieszkuje na ul. [...] w C. Dodatkowo zeznania te należało - czego w procesie oceny dowodów - skonfrontować z zeznaniami wynikającymi z notatek Policji jw. o zamieszkiwaniu "kobiety z córką" oraz potwierdzającymi zeznaniami świadka E. D.; c) oparciu rozstrzygnięcia na bezkrytycznej ocenie zeznań m.in. siostry E. S.- tj. J. C., osoby starszej, z trudem poruszającej się, która tylko sporadycznie odwiedza (podobno) siostrę; d) błędnej ocenie zeznań świadka J. P., która w żadnym wypadku nie zeznała, że E. S. zamieszkuje, przy ul. [...] m. [...]; e) błędnej ocenie złożonych do akt sprawy fotografii, które wnioskodawca wykonywał w okresie tygodnia poprzedzającego oględziny, z których wynika, że w częściach wspólnych mieszkania (kuchnia, łazienka, przedpokój) nie znajdują się żadne rzeczy E. S. W łazience znajduje się ręcznik wnioskodawcy, zaś w kuchni jedynie jego talerz i kubek. Z fotografii wynika nadto, że szafki w pokoju zajmowanym przez E. S. są puste. Pełnomocnik J. S. dołączył nadto historię rachunku bankowego prowadzonego dla E. S. potwierdzającą, iż wymieniona zamieszkuje przy ul. [...], a nie w lokalu, z którego miałaby zostać wymeldowana, odpis skargi wniesionej do Sądu Okręgowego, w której wymieniona wskazuje jako swój adres również ul [...], a także odpis ugody sądowej, w której J. S. zobowiązuje się nadal uiszczać opłaty za media, która to ugoda dowodzi, zdaniem pełnomocnika, iż jedyną osobą zajmującą lokal przy ul. [...] jest odwołujący. Z kolei E. S. w piśmie z dnia [...] r. odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniła, że adres przy ul. [...] w C. jaki podała był adresem do korespondencji, a nie zamieszkania. Natomiast w sprawie fotografii znajdujących się w aktach sprawy przedstawiających pokój i pozostałe pomieszczenia stwierdziła, że są to zdjęcia wykonane w okresie, kiedy były mąż w dniu [...] r. włamał się do jej pokoju wyrywając zamek, pozbawił ją wszystkich rzeczy, których nie odzyskała. W Prokuraturze toczy się do dzisiaj sprawa o włamanie i kradzież. Dodatkowo poinformowała, że dowodem na jej zamieszkiwanie jest odczyt podzielników ciepła wykonany w [...] r. przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]", który wskazuje, iż w małym pokoju i pomieszczeniach z których korzysta odczyt z licznika wskazuje na pobór ciepła, natomiast w pokoju byłego męża stan licznika wskazuje "0". Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczył i zanalizował regulacje prawne dotyczące procedury zameldowania i wymeldowania. Wskazał, iż jego zdaniem przyjąć należy, że E. S. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, nie opuściła go trwale i nie zerwała więzów łączących ją z lokalem nr [...] przy ul. [...] w C. Ustosunkowując się do argumentów podniesionych w odwołaniu J. S. organ odwoławczy podkreślił, że wyrokiem rozwodowym z dnia [...] r. Sąd Apelacyjny w K. I Wydział Cywilny, w punkcie III reguluje sposób korzystania ze wspólnego mieszkania poprzez przyznanie mniejszego pokoju E. S. E. S. wyraźnie określiła swoją wolę dotyczącą zamieszkiwania pod adresem dotychczasowego stałego pobytu oświadczając cyt. "Zajmuję zgodnie z wyrokiem mniejszy pokój, drugi pokój zamknięty jest na kłódki. Nie prawdą jest, że od [...] r. skoncentrowałam swoje sprawy życiowe pod adresem [...]m [...]", dodała również, że nigdy z tego mieszkania się nie wyprowadziła i mieszka tam do dnia dzisiejszego. W stosunku do zarzutu, iż E. S. w skardze wniesionej do sądu osobiście wskazała adres: ul. [...] m [...] w C. organ odwoławczy dał wiarę wyjaśnieniom E. S., iż podany przez nią adres w skardze do Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] r. był adresem do korespondencji. Odnosząc się do zarzutu w sprawie ponownego przesłuchania K. S. oraz E. S. należy wyjaśnić, że w toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której przesłuchano strony oraz świadków i wówczas pełnomocnik skarżącego miał możliwość zadawania pytań ww. wymienionym. Nie ma zatem potrzeby ponownego przesłuchania. Odpowiadając na argument w sprawie uzupełnienia niekompletnego wywiadu Policji, organ odwołujący stwierdził że uzyskane podczas prowadzonego postępowania informacje z Policji nie mogą być podstawą do jednoznacznego stwierdzenia, że E. S. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Organ odwoławczy przyjął dowód z oględzin i uznał, iż lokal przy ul. [...]m [...] jest zamieszkały, a E. S. korzysta z mieszkania, zajmuje mały pokój, w którym jest miejsce do spania oraz jej wszystkie rzeczy osobiste, artykuły spożywcze i kosmetyki. Dokumenty wskazujące pomiary ciepła również potwierdzają, że E. S. korzysta z mieszkania. Ponadto sąsiadka J. P. wyraźnie stwierdziła, że E. S. mieszka w lokalu przy ul. [...] m [...]. Fakt zamieszkiwania wymienionej potwierdzają również zeznania K. S. i J. C. Także zeznania E. D. zamieszkałej przy ul. [...] m [...], stwierdzającej, że w lokalu mieszka młoda dziewczyna, którą podczas rozprawy rozpoznała, a E. S. widziała dwa razy, organ odwoławczy uznał jako potwierdzenie faktu, że E. S. nie zamieszkuje pod innym adresem. Odnosząc się do przedłożonych przez J. S. fotografii organ wyjaśnił, że nie można stwierdzić kiedy były wykonane, gdyż brak jest daty na fotografiach. E. S. w swoich wyjaśnieniach stwierdziła, że są to zdjęcia z okresu kiedy były mąż włamał się do jej pokoju i pozbawił ją wszystkich jej rzeczy, których nie odzyskała. O zdarzeniu poinformowała policję, a Prokuratura Rejonowa w C. postanowieniem [...] z dnia [...]r. umorzyła dochodzenie. Strona złożyła zażalenie na umorzenie postępowanie i do chwili obecnej toczy się sprawa. Zdaniem Wojewody [...] stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie przyjęcia, że w sprawie E. S. nie zaistniała przesłanka faktycznego "opuszczenia lokalu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, znajduje zatem w pełni uzasadnienie w świetle art. 80 k.p.a. i mieści się w wyrażonej w tym przepisie zasadzie swobodnej oceny dowodów. Pismem z dnia [...] r. działający przez pełnomocnika J. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, przytaczając in extenso te same zarzuty jakie w odwołaniu sformułował uprzednio wobec decyzji pierwszoinstancyjnej. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Do skargi dołączył postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...] w przedmiocie podziału majątku wspólnego przyznające J. S. na wyłączną własność wkład mieszkaniowy i związane z tym wkładem mieszkanie przy ul. [...] m. [...] i nakazujące E. S. opuszczenie mieszkania wraz z rzeczami. Postanowienie to w uzasadnieniu wskazuje, iż E. S. w lokalu tym nie mieszka albowiem zamieszkuje z córką pod innym adresem. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaakcentował, iż jego zdaniem z akt sprawy jednoznacznie wynika, że E. S. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, nie opuściła go trwale i nie zerwała więzów łączących ją z lokalem nr [...] przy ul. [...]w C. Nie jest prawdą że skoncentrowała swoje sprawy życiowe pod adresem: ul. [...]w C. Fakt zamieszkiwania przez E. S. w przedmiotowym lokalu jednoznacznie potwierdziły przeprowadzone oględziny, podczas których ustalono, że wymieniona korzysta z mieszkania na co dzień, prowadząc normalne gospodarstwo domowe, w lokalu znajdują się jej rzeczy osobiste i sprzęt gospodarstwa domowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie. Zdaniem tut. Sądu stanowiąca przedmiot zaskarżenia decyzja Wojewody [...] wydana została bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99. W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszoinstancyjny. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej już wyżej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zameldowaniu o urodzeniu dziecka; 4) zameldowaniu o zmianie stanu cywilnego; 5) zameldowaniu o zgonie osoby. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nadto wskazać należy, iż opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. por. np. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2002 r., sygn. akt V SA 935/02 wraz z przytoczonym tam wcześniejszym orzecznictwem, a w tym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 1986 r., sygn. akt III SA 437/86; wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca1985 r., sygn. akt SA/Gd 573/85; wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 1987 r., sygn. akt SA/Gd 1073/86 oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 1987 r., sygn. akt SA/Wr 110/87. Podkreślić nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu rozważyć zatem należy, czy E. S. opuściła, w sposób określony powyżej, miejsce pobytu, w którym była zameldowana na pobyt stały. W razie bowiem ustalenia, iż w wyniku działań E. S. jej pobyt w lokalu, uzasadniający zameldowanie na pobyt stały, faktycznie ustał albowiem w istocie w nowym miejscu założyła ona ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. W odmiennym przypadku organ winien odmówić uwzględnienia wniosku o wymeldowanie. Tym samym dopóki organy administracji publicznej jednoznacznie nie zbadają okoliczności sprawy i nie wyjaśnią wszelkich nasuwających się wątpliwości zarówno ewentualna decyzja o wymeldowaniu jak i o jego odmowie uznana musi być za co najmniej przedwczesną. Jak wynika z akt sprawy obydwa orzekające w sprawie organy uznały, iż E. S. nie opuściła mieszkania przy ul. [...]m. [...] i nadal tam zamieszkuje. W konsekwencji okoliczności te stanowiły przyczyny jakimi kierował się Wojewoda [...] uznając zgodność z prawem zaskarżonego doń rozstrzygnięcia o odmowie wymeldowania E. S. z miejsca stałego pobytu, jak bowiem podkreślił organ II instancji nie nastąpiło całkowite zerwanie więzi z lokalem. Tezę, iż E. S. nadal zamieszkuje w przedmiotowym lokalu Wojewoda [...] uznał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji za jednoznacznie wykazaną. Jeszcze bardziej zdecydowanie potwierdził to w odpowiedzi na skargę podając nadto, iż "jednoznacznie" ustalono, że strona "korzysta z mieszkania na co dzień, prowadząc normalne gospodarstwo domowe". W istocie, zdaniem Sądu, okoliczności sprawy są jednak dalekie od jednoznaczności, nie dając jasnego obrazu stanu faktycznego, a przyjęte przez organy dowody nie były wystarczające aby podjąć w sprawie ostateczne rozstrzygnięcie. Pomimo ustanowionego w kodeksie postępowania administracyjnego obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy z przedłożonych tut. Sądowi akt administracyjnych nie wynika bowiem by organy jednoznacznie ustaliły gdzie w istocie E. S. skoncentrowała swe sprawy życiowe, czy nadal jej centrum życiowym jest lokal przy ul. [...] czy też mieszkanie przy ul. [...]. Słusznie w tej mierze podkreśla pełnomocnik skarżącego, iż w trakcie prowadzonego przed orzekającymi w sprawie organami przyjęto bez głębszej refleksji i jakiejkolwiek próby weryfikacji dowody zdaniem organów przemawiające za tym, iż E. S. nadal zamieszkuje przy ul. [...], pomimo występujących w nich niespójności, jednocześnie odmawiając wiarygodności, także bez próby weryfikacji, dowodom przeciwnym. Wskazać w tym miejscu można, iż orzekające w sprawie organy nie podjęły próby weryfikacji wyjaśnień córki E. S., K. S., która jeszcze w dniu [...] r. podała, że nie tylko matka lecz także i ona sama mieszka nadal w przedmiotowym lokalu przy ul. [...] i nigdy go nie opuściła podczas gdy pismem z dnia [...]r. Komendant Komisariatu Policji powiadomił, że ustalił w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, iż K. S. jest główną najemczynią lokalu przy ul. [...], a świadek E. D. podała, że K. S. mieszka przy ul. [...] około roku. Nie zbadano także, informacji przekazanych przez Policję, iż wedle sąsiadów w lokalu przy ul. [...] zamieszkuje kobieta z córką. Trafnie też wskazano w skardze nadinterpretację zeznania J. P., która wbrew twierdzeniom Wojewody [...] wcale nie oświadczyła, że E. S. zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] lecz stwierdziła jedynie, że "chyba mieszka bo jest zameldowana". Rozpoznający odwołanie Wojewoda [...], nie rozważył nadto przedłożonych przez J. S. jako załączniki do odwołania dokumentów w postaci historii rachunku bankowego potwierdzającego, iż adres E. S. to C., ul [...], jak też kierowanej do Sądu Okręgowego w C. skargi o wznowienie postępowania w przedmiocie rozwodu, w którym to piśmie procesowym już w roku [...] E. S. wskazała, iż w lokalu przy ul. [...] jedynie "bywała". Trudno bowiem za merytoryczne odniesienie się do wskazanych dokumentów uznać twierdzenie organu, iż cyt. "organ odwoławczy dał wiarę wyjaśnieniom E. S." albowiem z żadnego z dokumentów nie wynika by organ II instancji pytał E. S. o wskazane wyżej okoliczności (wyjaśnienia dotyczyły jedynie wskazania, iż w piśmie do Sądu z powodu zdenerwowania podała w [...] r. adres przy ul. [...] jako adres do korespondencji). Organ nie wyjaśnił też, np. przeprowadzając powtórne oględziny, sprzeczności odnoszących się do wyników przeprowadzonych oględzin lokalu, w ramach których stwierdzono w częściach wspólnych mieszkania rzeczy należące do E. S., podczas gdy na zdjęciach, zdaniem skarżącego pochodzących z poprzedniego tygodnia, rzeczy tych nie było. Organ II instancji nie zlecił też stosownego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego Prezydentowi Miasta C. w trybie art. 136 k.p.a. W konsekwencji, w myśl powyższych uwag, zaskarżoną decyzję uznać należy za co najmniej przedwczesną, wydaną bez należytego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a tym samym za naruszającą przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownego postępowania koniecznym będzie bowiem, uwzględniając powyższe wskazania i usuwając wyliczone powyżej braki i uchybienia, jednoznaczne rozstrzygnięcie gdzie w rzeczywistości E. S. zamieszkuje i w którym miejscu stworzyła ona centrum swych interesów osobistych i majątkowych, a następnie ocena czy istotnie nie ma podstaw do wymeldowania jej z pobytu stałego przy ul. [...]. Ocena ta jest konieczna albowiem w świetle art. 15 ust. 1 i 2 ustawy prawnie niedopuszczalnym byłoby utrzymywanie dalszego, fikcyjnego, zameldowania w lokalu osoby, która de facto lokal ten opuściła i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sad podkreśla w tym miejscu, że w ramach ponownego rozpoznania sprawy organ uwzględnić winien ustalenia dokonane przez Sąd Rejonowy w C. w postanowieniu z dnia [...] r. sygn. akt [...] o ile, co nie wynika z akt sprawy, postanowienie to pozostaje w obrocie prawnym. Postanowienie to, notabene wydane 6 dni przed sporządzeniem przez organ zaskarżonej decyzji, a w toku postępowania administracyjnego nie uwzględnione, w uzasadnieniu jednoznacznie przesądza, iż zdaniem Sądu Rejonowego w C. E. S. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] m. [...], a jedynie tam bywa. W rzeczywistości mieszka z córką w jej mieszkaniu i tam właśnie cyt. "przeniosła swoje centrum życiowe". W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach obejmujących wpis od skargi w kwocie 100,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 240,00 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17,00 zł orzeczono na wniosek skarżącego na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło