II SA/Gl 42/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2008r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do szkolenia kierowców uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. orzekł o odmowie uchylenia na podstawie art. 146 § 2 kpa, własnej decyzji w zakresie uprawnień numer [...] instruktora nauki jazdy K. T. Pismem z dnia [...] r. K. T. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. o stwierdzenie nieważności decyzji, polegającej na wykreśleniu uprawnień [...] do szkolenia kandydatów na kierowców w zakresie prawa jazdy kat. [...]. Jak wyjaśnił, legitymacją nr [...] z dnia [...] r. uzyskał wpis uprawnień do szkolenia w zakresie kat. [...][...] i [...] (zgodnie ze złożonym przez siebie wnioskiem o wpisanie do ewidencji instruktorów). Jednakże Z-ca Naczelnika Wydziału Transportu i Ewidencji Gospodarczej dokonał następnie w [...] r. samowolnie skreśleń w jego legitymacji instruktorskiej, pozbawiając go uprawnień kat. [...], wcześniej nabytych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] r. powiadomiło o wszczęciu na wniosek K. T. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. podjętej przez Z-cę Naczelnika Wydziału Transportu i Ewidencji Gospodarczej UM w C., dotyczącej zmiany w ewidencji, instruktorów oraz wykreślenia w legitymacji instruktora nr [...] uprawnień do szkolenia kierowców w zakresie prawa jazdy kat. [...]. Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kolegium orzekło o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności czynności z dnia [...] r. podjętej przez Z-cę Naczelnika Wydziału Transportu i Ewidencji Gospodarczej UM w C., dotyczącej zmiany w ewidencji instruktorów, polegającej na ograniczeniu zakresu uprawnień K. T. do szkolenia kierowców w zakresie prawa jazdy – do kat. [...],[...] i [...] (bez kat. [...]) oraz wykreślenia w legitymacji instruktora nr [...] uprawnień do szkolenia kierowców w zakresie prawa jazdy kat. [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ administracji powołał przepisy art. 105 § 1 w zw. z art. 156 § 1 kpa oraz art. 145 ust. 2 w zw. z art. 105 i art. 106 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że samo wystawienie legitymacji instruktora nie przybiera formy decyzji administracyjnej, lecz jest czynnością materialno-techniczną. Tymczasem instytucja stwierdzenia nieważności znajduje zastosowanie jedynie do decyzji administracyjnych oraz postanowień, na które służy zażalenie. Stąd też Kolegium uznało, że postępowanie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. T. podniósł, że w momencie wydania legitymacji instruktora nr [...], tj. w dniu [...] r., miał możliwość poddania się egzaminowi weryfikacyjnemu w zakresie kat. [...] do [...], natomiast w roku [...], kiedy to dokonano wykreślenia w legitymacji instruktorskiej uprawnień kat. [...] termin weryfikacji już dawno minął. W tej sytuacji zmuszony jest ponieść znaczne koszty związane z kursem rozszerzającym uprawnienia. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. orzekło o utrzymaniu w mocy własnej decyzji z dnia [...] r. jako zgodnej z prawem, podtrzymując stanowisko o bezprzedmiotowości postępowania o stwierdzenie nieważności czynności, jaką było wykreślenie uprawnień instruktorskich, dokonane w dniu [...] r. Kolegium wskazało też, że sytuację prawną strony w istocie zmieniła decyzja z dnia [...] r. o wpisie do ewidencji instruktorów w zakresie prawa jazdy kat. [...],[...],[...], ale bez kat. [...]. W skardze do sądu administracyjnego K. T. zanegował stanowisko Kolegium, że zmiana w ewidencji instruktorów nastąpiła w dniu [...] r. Skarżący podniósł, że dnia [...] r. otrzymał wszak legitymację z pełnym zakresem uprawnień (kat. [...],[...],[...] i [...]). Jego zdaniem, formalne wykreślenie uprawnień kat. [...] nastąpiło zaś dopiero w dniu [...] r. pismem nr [...], podczas gdy egzamin weryfikacyjny dotyczył tylko części teoretycznej i nie obejmował kat. [...], która była przyznawana automatycznie. Organ, którego działanie zaskarżono, wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesionych. Działając z urzędu sąd administracyjny stwierdził bowiem, iż zaskarżona decyzja obarczona jest wadą, stanowiącą przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego z art. 145 § 1 pkt 3 kpa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06 (ONSA i WSA 2007/3/61), art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 zd. 1 kpa, ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 kpa. Powyższy pogląd wiąże zaś skład orzekający w niniejszej sprawie. Tymczasem zaskarżona decyzja Kolegium, wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy podjęta została przez skład, w którym brał udział członek Kolegium, uczestniczący również w wydaniu decyzji z dnia [...] r., a zatem podlegający wyłączeniu z mocy wyżej powołanej regulacji. Z kolei stwierdzenie przez sąd administracyjny przesłanki wznowieniowej obliguje do uchylenia wadliwej decyzji bez badania jej wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wobec uwzględnienia skargi należało też orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (art. 152 cyt. ustawy). O kosztach postępowania nie rozstrzygnięto z braku wniosku skarżącego o ich zasądzenie (art. 210 § 1 tej ustawy). Odnosząc się zaś do zarzutów skargi, wskazać przyjdzie, iż w istocie nie wiadomo, kiedy dokonano zmiany danych w legitymacji nr [...] (druk nr [...]) – poprzez skreślenie na tym druku litery "[...]" w rubryce, określającej uprawnienia skarżącego do szkolenia kandydatów na kierowców. Zdaniem Kolegium, nastąpiło to w dniu [...] r., podczas gdy skarżący utrzymuje, że pierwotnie wydany mu dokument z daty [...] r., został w tym zakresie zmieniony i to bez podstawy prawnej, dopiero w [...] r. (pismo z dnia [...] r. – k. 8 akt adm.). Z przedstawionych akt postępowania wynika zaś jedynie fakt wydania w dniu [...] r. aktu o wpisie do ewidencji instruktorów i wydaniu legitymacji instruktora nr [...] – przy jednoczesnym stwierdzeniu uprawnień do szkolenia osób ubiegających się do uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. [...],[...],[...] (k. 5 akt adm.). Treść wniosku skarżącego z dnia [...] r. jednoznacznie precyzuje też jego stanowisko jako żądanie stwierdzenia nieważności decyzji polegającej na wykreśleniu uprawnień do szkolenia kandydatów na kierowców w zakresie prawa jazdy kat. [...], aczkolwiek już z treści wniosku wynika, że w tym przedmiocie nie została wydana decyzja administracyjna, zaś Naczelnik Wydziału samowolnie dokonał skreśleń w legitymacji instruktorskiej, a przy tym brak jest daty przy skreśleniu kat. [...], widnieje jedynie parafa pracownika (skrót "[...]"). Aczkolwiek należy się zgodzić z zarzutami skargi co do formy dokonania skreśleń w dokumencie urzędowym, to jednak stwierdzić przyjdzie, iż kwestia ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wszak sam skarżący utrzymuje, że w tym zakresie nie wydano decyzji administracyjnej. Tymczasem sankcja nieważności dotyczy decyzji i postanowień, od których służy zażalenie, zaś gdy idzie o czynności materialno-techniczne, to dopuszczalne jest to jedynie z mocy przepisów odrębnych (np. art. 19 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej – Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.). Przepis art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), stanowi że starosta dokonuje wpisu do ewidencji instruktorów osoby, spełniającej warunki określone w art. 105 ust. 2 pkt 1-6 i wydaje jej legitymację instruktora na okres wynikający z terminów badań, o których mowa w art. 122 ust. 2. Aczkolwiek ustawa nie przewiduje wprost działania w formie decyzji administracyjnej, to jednak nie budzi wątpliwości, iż akt z art. 106 ust. 1 cyt. ustawy, stanowi decyzję administracyjną w rozumieniu art. 104 § 1 kpa. W niniejszej sprawie tego rodzaju decyzja została podjęta przez Z-cę Naczelnika Wydziału Transportu i Ewidencji Gospodarczej UM w C. w dniu [...] r. Podzielić zaś należy pogląd organu, że samo wydanie dokumentu w formie legitymacji instruktora w wykonaniu podjętej uprzednio decyzji administracyjnej nie przybiera już takiej formy prawnej, stanowiąc czynność materialno-techniczną. Treść legitymacji stanowi przy tym odzwierciedlenie podjętej uprzednio decyzji, zaś samowolnie dokonane zmiany (poprawienia, skreślenia), mogą stanowić o popełnieniu czynu karalnego. Stronie nie służy przy tym prawo wyeliminowania wadliwości danych, zawartych w wydanej legitymacji w drodze żądania stwierdzenia nieważności, jako że ustawa – Prawo o ruchu drogowym nie zawiera w tym zakresie odrębnej od przepisów kpa, regulacji prawnej. Nie oznacza to jednak pozbawienia ochrony prawnej w innym trybie. Jednakże skarga musiała odnieść skutek z innych względów. Powtórne rozpatrzenie wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy winno zatem zgodnie z powyższymi stwierdzeniami nastąpić przez inny skład Kolegium, niż biorący udział w wydaniu decyzji z dnia [...] r.