II SA/Gl 420/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w K. w przedmiocie wydania paszportu p o s t a n a w i a : odrzucić skargę. Z treści skargi wynika, że jej przedmiotem jest żądanie stwierdzenia nieważności nieoznaczonej (brak numeru i daty wydania) decyzji byłego Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w K. o wydaniu paszportu z prawem jednokrotnego przekroczenia granicy polskiej. Ponadto skarżąca wystąpiła o zasądzenie zadośćuczynienia i odszkodowania w kwocie 300.000,00 zł. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przewidują szereg wymogów formalnych, od których spełnienia ustawodawca uzależnia rozpoznanie skargi. Jednym z nich, wskazanym w art. 52 § 1 P.p.s.a. jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia ustawodawca rozumie sytuację, w której stronie nie przysługuje odwołanie, zażalenie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Z treści skargi oraz nadesłanych przy niej dokumentów, a także odpowiedzi na skargę można wywnioskować, że przedmiotem skargi jest decyzja organu wydana w [...] r. Oznacza to, że podstawą do jej wydania była ustawa z dnia 17 czerwca 1959 r. o paszportach (tekst jednolity: Dz. U. z 1967 r. nr 17, poz. 81 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 tej ustawy do wydawania paszportów w kraju oraz wkładek paszportowych do dowodów osobistych i dokumentów podróży, jak również do czynienia w nich zmian i wznawiania ich ważności właściwy był Minister Spraw Wewnętrznych oraz podległe mu organy określone przez niego w drodze rozporządzenia. Przepis § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Spraw Zagranicznych z dnia 21 maja 1976 r. w sprawie zasad i trybu postępowania oraz właściwości organów w sprawach paszportowych (Dz. U. Nr 20, poz. 129 ze zm.), wydanego na podstawie delegacji zawartej we wspomnianej ustawie stanowił, że organami właściwymi do wydawania w kraju paszportów, wkładek paszportowych do dowodów osobistych i dokumentów podróży byli szefowie wojewódzkich urzędów spraw wewnętrznych. Natomiast w myśl § 14 przywołanego rozporządzenia od decyzji odmownej wydanej przez szefa wojewódzkiego urzędu spraw wewnętrznych przysługiwało odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że ustawodawca dopuścił możliwość skorzystania ze środka odwoławczego jedynie w odniesieniu do decyzji negatywnej (odmownej) dla strony. Skoro zaś przedmiotem skargi jest decyzja o wydaniu paszportu z prawem jednokrotnego przekroczenia granicy polskiej, tryb ten nie będzie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Gdyby zaś przyjąć, że wydanie paszportu z prawem jednokrotnego przekroczenia granicy polskiej stanowiło częściowo decyzję odmowną (w sytuacji, gdy wniosek o wydanie paszportu zawierał szersze żądanie) to należałoby przyjąć, że od takiej decyzji zgodnie z treścią § 14 w/w rozporządzenia przysługiwało odwołanie, który to środek zaskarżenia nie został przez skarżącego wyczerpany. W myśl obowiązujących w latach 1983 – 1986 przepisów Działu VI ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 1980 r. nr 9, poz. 26 ze zm.) skargę do sądu administracyjnego można było wnieść na decyzję wydaną w jednej ze spraw wskazanych w art. 196 § 2 tej ustawy. Brak jest wśród nich spraw dotyczących paszportów. Również wskazana wyżej ustawa z dnia 17 czerwca 1959 r. o paszportach, a także wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Spraw Zagranicznych z dnia 21 maja 1976 r. nie przewidywały w tego rodzaju sprawach możliwości wniesienia skargi do sadu administracyjnego. Poczynione wyżej uwagi skłaniają do wniosku, iż skarga na tego rodzaju akt jest niedopuszczalna, skoro jest to decyzja, w stosunku do której nie przysługiwał żaden środek odwoławczy, zaś przepisy procedury administracyjnej nie przewidywały możliwości jej kontroli przez sąd. Nawet gdyby założyć możliwość takiej weryfikacji, to w okolicznościach niniejszej sprawy należałoby przyjąć, iż nie został wyczerpany tryb zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 P.p.s.a. Odmienną natomiast kwestią jest dopuszczalność i możliwość wzruszenia kwestionowanej w skardze decyzji w trybie nadzwyczajnym, przewidzianym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednakże zauważyć trzeba, że w tym zakresie sąd administracyjny nie jest właściwy. Jak bowiem stanowi art. 157 § 1 K.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji, w przypadkach wymienionych w art. 156 tej ustawy jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy właściwym w tym zakresie byłby Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Poza zakresem kognicji sądu administracyjnego, którą wyznacza treść art. 3 P.p.s.a., leży również kwestia orzekania o odszkodowaniu i zadośćuczynieniu, o co wnosił skarżący. W tym zakresie skarga podlega zatem odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Na koniec wreszcie wypada zauważyć, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zna instytucji "przekazania" sprawy organowi o co skarżąca wniosła w piśmie procesowym z dnia 5 kwietnia 2009 r. Przepis art. 59 § 1 P.p.s.a. dopuszcza bowiem możliwość wydania postanowienia o przekazaniu spraw według właściwości, jednakże dotyczy to wyłącznie innego sądu administracyjnego, a nie organu. W tym zakresie żądanie skarżącej nie mogło zostać więc uwzględnione. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.