II SA/Gl 421/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: cofnąć prawo pomocy przyznane skarżącej postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 12 grudnia 2014 r. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 grudnia 2014 r. uwzględniono wniosek I. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zwalniając stronę z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanawiając dla niej adwokata z urzędu. Rozstrzygnięcie to zapadło w oparciu o okoliczności powołane w druku formularza PPF, w którym strona podała, że jest osobą w podeszłym wieku ([...] lat), a jej jedynym źródłem utrzymania się jest świadczenie emerytalne w wysokości 1676 zł miesięcznie. W druku formularza skarżąca wyjaśniła że na utrzymanie domu przeznacza około 800 zł miesięcznie, na lekarstwa i rehabilitację – około 300 zł, a pozostałe, bieżące wydatki pochłaniają około 500 zł. Do druku formularza dołączono odcinek emerytury potwierdzający jej wysokość podaną we wniosku. W piśmie procesowym z dnia 18 maja 2015 r. uczestniczki postępowania sądowego: J. M. i W.H. zwróciły uwagę, że okoliczności podane przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mają pokrycia w rzeczywistości. I. B. przed wniesieniem skargi zawarła bowiem umowę dożywocia (której kopię dostarczono) z L. J.. Z treści wspomnianej umowy wynika jednoznacznie, że L. J. zobligowany został do zapewnienia skarżącej dożywotniego utrzymania, w tym dostarczenia wyżywienia, ubrania i pokrycia kosztów zamieszkania. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik, po zapoznaniu się z treścią wspomnianego pisma oświadczył, że w jego ocenie nie zaistniały okoliczności podniesione przez uczestniczki postępowania. Skarżąca istotnie zawarła umowę dożywocia z L. J., nie mniej jednak osoba ta nie jest zamożna, a pokrywanie należności związanych z bieżącym utrzymaniem oraz spłata kredytu zaciągniętego na zakup własnego mieszkania sprawiają, że jego pomoc wnioskodawczyni ogranicza się do pokrycia kosztów zakupu żywności i leków oraz pokrycia opłat związanych z udziałem w nieruchomości w zakresie przekraczającym możliwości finansowe skarżącej. Mając na względzie powołane wyżej okoliczności zważono co następuje: Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób ubogich, dla których poniesienie kosztów sądowych oraz ewentualnych wydatków na fachowego pełnomocnika leży poza zakresem ich możliwości finansowych. Uzyskanie pełnej informacji na temat rzeczywistej sytuacji materialnej strony jest kluczowe, dla obiektywnej oceny zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. O ile jednak po niewczasie okaże się, że powołane przez stronę okoliczności nie pokrywają się z deklarowanym stanem faktycznym bądź też sytuacja osoby występującej z wnioskiem uległa zmianie (w domyśle na lepsze) – wówczas możliwe jest wydanie rozstrzygnięcia o cofnięciu przyznanego prawa pomocy – art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt niniejszej sprawy należało uznać, że w dacie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca przemilczała szereg okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, które mogłyby prowadzić do odmiennej oceny jej sytuacji materialnej. Oznacza to, że nie należy się jej przyznane uprzednio prawo pomocy, a konsekwencją powyższego jest cofnięcie przyznanego stronie uprawnienia. Składając wniosek na druku urzędowego formularza I. B. zataiła, iż trzy miesiące przed wniesieniem skargi przeniosła swój udział w nieruchomości oznaczonej numerem 1 na L. J. w zamian za ustanowienie na jej rzecz służebności dożywotniego zamieszkiwania w budynku mieszkalnym usytuowanym na tej nieruchomości wraz z obowiązkiem zapewnienia stronie utrzymania, wyżywienia, pokrycia kosztów mediów (vide akt notarialny z dnia [...] r. rep. A nr [...]). W świetle powyższego oświadczenia strony, zawarte w druku PPF o ponoszeniu opłat za mieszkanie w wysokości 800 zł, opłat za lekarstwa i rehabilitację – 300 zł oraz bieżących wydatków – 500 zł, a także kosztów odpłatnej pomocy osób trzecich (vide rubryka nr 11 formularza PPF) tracą wiarygodność. Konstatacji tej nie zmieniają wyjaśnienia pełnomocnika strony, jakoby L. J. miał ograniczone możliwości udzielania stronie wsparcia ze względu na własne, niskie dochody, gdyż nie zostały poparte jakimikolwiek dowodami potwierdzającymi ich prawdziwość, abstrahując od tego, czy miałyby wpływ na wynik oceny sytuacji majątkowej strony. Tymczasem z treści przywołanej wyżej umowy darowizny w sposób bezsporny wynika, że to właśnie na L. J. ciąży obowiązek utrzymywania I. B. To zaś stoi w zupełnej sprzeczności z oświadczeniami skarżącej odnośnie wysokości bieżących kosztów jej utrzymania się i w innym świetle stawia ocenę jej dochodów, a zwłaszcza wydatków w kontekście możliwości samodzielnego poniesienia kosztów postępowania oraz opłacenia usług fachowego pełnomocnika. Wobec opisanych wyżej okoliczności należy więc przyjąć, że rzeczywista sytuacja materialna wnioskodawczyni jest całkowicie odmienna od przedstawionej w złożonym wniosku, a w konsekwencji, oceniając złożony wniosek z uwzględnieniem powołanych wyżej informacji należało uznać, że prawo pomocy zostało jej przyznane w oparciu o dane nie odzwierciedlające stanu rzeczywistego. Tym samym istnieją podstawy, aby na podstawie art. 249 P.p.s.a. orzec o cofnięciu prawa pomocy. Bez znaczenia dla przedmiotu niniejszego postępowania pozostają zaś kwestie ewentualnego konfliktu pomiędzy skarżącą a uczestniczkami postępowania sądowego. Z powyższych względów, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.