II SA/Gl 425/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F.W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu pierwotnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie W rozpoznawanej sprawie wysokość wpisu od skargi ustalono na kwotę 500 zł – zgodnie z treścią § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi na wezwanie do jego uiszczenia F. W., na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wystąpiła o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z informacji w nim zawartych wynika, że wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z synem, utrzymując się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1328 zł brutto miesięcznie (co potwierdziła nadesłaną przy druku PPF kserokopią decyzji ZUS o waloryzacji tego świadczenia). Na skutek późniejszego wezwania referendarza sądowego skarżąca udzieliła wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji materialnej. Wynika z nich, że J.W. (jej syn) nie uzyskuje żadnego dochodu jak również nie partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości wspólnej. Skarżącą podjęła zresztą kroki zmierzające do wyeksmitowania w/w osoby, jednakże ze względu na brak lokali socjalnych próby te zakończyły się fiaskiem. Stałe, miesięczne wydatki wynoszą około [...] zł i składają się na nie: opłaty za energię elektryczną ([...]zł miesięcznie), wywóz fekaliów ([...] zł miesięcznie), spłata kredytu ([...]zł miesięcznie), opłaty za telefon ([...] zł) , ubezpieczenie ([...] zł), zakup gazu w butli ([...] zł) zakup niezbędnych lekarstw (około [...] zł). Do powyższego wyliczenia nie wzięto pod uwagę kosztów opłacenia podatku od nieruchomości, jako że tego rodzaju obciążenie ma charakter kwartalny. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Oznacza to, że kryteria oceny takiego wniosku są dużo surowsze aniżeli w przypadku wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Tylko więc ten, kto nawet przy najdalej idących wysiłkach nie jest w stanie zdobyć jakichkolwiek środków pieniężnych może liczyć na ewentualne uwzględnienie takiego wniosku. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Analiza sytuacji materialnej F.W. prowadzi do wniosku, iż jej wniosek zasługuje na częściowe uwzględnienie, tj. zwolnienie jej od kosztów sądowych. Dochód skarżącej pomimo, że ma charakter stały (świadczenie emerytalne) jest stosunkowo niewielki. Jeżeli bowiem pod uwagę weźmie się wskazane i udokumentowane przez skarżącą wydatki, wówczas okaże się, że do jej dyspozycji pozostaje co miesiąc około [...] – [...] zł. Jest to dochód, który umożliwia zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, jednakże niepodobna przyjąć, że wnioskodawczyni będzie w stanie wygospodarować środki pozwalające na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Z tego też względu zdecydowano, że jej wniosek zasługuje w tym zakresie na uwzględnienie. Oddalając wniosek o przyznanie radcy prawnego z urzędu kierowano się przede wszystkim tym, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wymaga uprawdopodobnienia przez stronę istnienia wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Co do zasady uwzględnienie takiego wniosku wymaga wykazania, iż strona nie dysponuje żadnym dochodem a jej majątek nie zawiera żadnych składników, których zbycie mogłoby przynieść ewentualny dochód pozwalający pokryć koszty postępowania sądowego. Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy wypada zauważyć, że F. W. dysponuje stałym źródłem dochodu. Pomimo, iż jest on niewysoki nie można stwierdzić, że jej sytuacja majątkowa jest szczególnie (wyjątkowo) trudna. Kierując się powyższymi względami orzeczono o oddaleniu wniosku w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia