II SA/Gl 425/09

PostanowienieWSA w Gliwicach2009-11-27

Skład orzekający: Łucja Franiczek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji pogorszenia się sytuacji materialnej strony, która została już zwolniona z kosztów sądowych, ale odmówiono jej ustanowienia radcy prawnego z urzędu, sąd powinien zmienić swoje wcześniejsze postanowienie w zakresie ustanowienia pełnomocnika?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny powinien zmienić postanowienie odmawiające ustanowienia radcy prawnego z urzędu, jeśli po jego wydaniu nastąpiło pogorszenie sytuacji materialnej strony. W przypadku, gdy strona jest samotna, w podeszłym wieku, niepełnosprawna, ponosi znaczące wydatki (np. na ogrzewanie) i jej jedynym dochodem jest emerytura, zachodzą przesłanki do ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu.
Stan faktyczny
Skarżąca F.W. złożyła skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wniosła o przyznanie prawa pomocy, obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 16 lipca 2009 r. zwolnił ją z kosztów, ale odmówił ustanowienia radcy prawnego. Skarżąca złożyła kolejny wniosek o zmianę tego postanowienia w części dotyczącej odmowy ustanowienia radcy prawnego, wskazując na pogorszenie swojej sytuacji materialnej (samotność, emerytura jako jedyny dochód, wysokie wydatki na ogrzewanie, niepełnosprawność). Referendarz sądowy oddalił ten wniosek. Skarżąca wniosła sprzeciw, który został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Rozstrzygnięcie
Zmienił postanowienie z dnia 16 lipca 2009 r. w zakresie oddalenia wniosku o ustanowienie radcy prawnego z urzędu w ten sposób, że ustanowił dla F.W. radcę prawnego z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodnicząca - Sędzia NSA Łucja Franiczek po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F.W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu pierwotnego w kwestii wniosku o zmianę postanowienia z dnia 16 lipca 2009 r. p o s t a n a w i a: zmienić postanowienie z dnia 16 lipca 2009 r. w zakresie oddalenia wniosku o ustanowienie radcy prawnego z urzędu w ten sposób, że ustanowić dla F.W. radcę prawnego z urzędu. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2009 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącą z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w całości i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. W dniu [...] skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wniosek ten należało zatem potraktować jako żądanie zmiany powołanego na wstępie postanowienia z 16 lipca 2009 r. w części oddalającej wniosek o przyznanie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca nawiązała do stanu faktycznego sprawy objętej jej skargą podnosząc, że jej syn obecnie już z nią nie zamieszkuje, jej jedyny dochód stanowi emerytura w kwocie [...] zł, zaś ponoszone przez nią w ostatnim okresie wydatki stanowią [...] zł. Skarżąca nie dysponuje żadnymi oszczędnościami. Do wniosku dołączona została dokumentacja, potwierdzająca osiągany przez skarżącą dochód oraz koszty utrzymania i inne wydatki. Postanowieniem z dnia 15 października 2009 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o zmianę postanowienia z dnia 16 lipca 2009 r. W ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw, w którym zwróciła uwagę, że jest osobą samotną, w podeszłym wieku ([...] lata), niepełnosprawną. W związku z nadchodzącą zimą zmuszona była zakupić węgiel. Nadto z uwagi na zły stan zdrowia skarżącej będzie musiała ona przy ogrzewaniu budynku skorzystać z pomocy osób trzecich, z czym wiążą się dodatkowe koszty. Skarżąca jeszcze raz podkreśliła, że syn nie łożył na utrzymanie domu, dlatego też wystąpiła z wnioskiem o jego wymeldowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W oparciu o powyższą regulację wyjaśnić należy, że przedmiot rozpoznania Sądu stanowi wniosek F.W. o przyznanie prawa pomocy nadany na poczcie w dniu [...]. Wniosek ten skarżąca złożyła na urzędowym formularzu, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ponieważ już wcześniej występowała ona z wnioskiem w tym samym zakresie (vide: k. nr 16 akt sądowych) i na skutek jego rozpoznania została zwolniona od kosztów sądowych w całości, należy obecnie dokonać oceny, czy wskutek zmiany okoliczności w zakresie jej sytuacji wskazanej w pierwotnym wniosku a tej obecnej, zachodzą przesłanki uzasadniające ustanowienie dla niej fachowego pełnomocnika. Jak wynika bowiem z treści art. 165 ustawy, postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie należy powołane na wstępie postanowienie z dnia 16 lipca 2009 r. - mogą być uchylane i zmienianie wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Dokonując przedmiotowej oceny Sąd doszedł do przekonania, że sytuacja skarżącej w odniesieniu do złożonego uprzednio wniosku ulega obecnie pogorszeniu. Należy przede wszystkim podkreślić, że w ostatnim okresie skarżąca poniosła znaczne wydatki (kwota [...] zł) związane z zakupem węgla, niezbędnego jej ogrzania posiadanej nieruchomości. Zgodnie z wnioskiem skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samotnie i jej wyłącznym źródłem utrzymania jest emerytura. Choć rzeczywiście po wyprowadzeniu się z lokalu syna wnioskodawczy osiągany przez nią dochód pozostał do jej wyłącznej dyspozycji to jednakże należy zauważyć, że okoliczność ta pociąga za skarżącej również negatywne konsekwencje, albowiem zmuszona jest obecnie korzystać z pomocy osób trzecich w zakresie czynności związanych przykładowo z paleniem w piecu, co jak akcentuje wnioskodawczyni generuje dodatkowe koszty utrzymania. Podkreślić przy tym wymaga, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, niepełnosprawną i niewątpliwie wydatki z tego tytułu, jak i te związane z utrzymaniem, mają charakter rosnący w odniesieniu do jej poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację oraz treść art. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło