II SA/Gl 427/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Artur Żurawik, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] nr [...]. Prezydent Miasta G. decyzją z [...] r. nr [...] przyznał J.F. (W.) świadczenie pielęgnacyjne na syna I. w stosownej wysokości miesięcznej od 1 września 2017 r. do 31 grudnia 2019 r. Decyzja ta została zmieniona decyzją wskazanego powyżej organu z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104, 110, art. 127, 127a i art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 pkt 11, art. 17, art. 32 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111) i art. 15h ust. 1 pkt 1 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz związanych z nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568) w ten sposób, że zmieniono termin wypłaty świadczenia na 10 każdego miesiąca oraz zmieniono decyzję poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na syna Igora w kwocie 1830 zł miesięcznie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lutego 2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołano treść art. 15h ust. 1 pkt 1 przywoływanej ustawy z 31 marca 2020 r., następnie przytoczono regulacje zamieszczone w art. 23 ust. 1 i w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i odwołując się do postanowień art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowiono zmienić przywoływaną na wstępie decyzję w sposób wskazany w sentencji. Z powyższą decyzją nie zgodziła się J.W., która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i przedstawiła sytuację związaną z ubieganiem się o orzeczenie o niepełnosprawności dla syna. Takie orzeczenie zostało wydane [...] r., jednakże nie zawierało pkt 7 w takim brzmieniu, który uprawniałby ją do otrzymania świadczenia i z tego powodu wniosła odwołanie, jednakże nowe orzeczenie wydane przez Zespół Wojewódzki z [...] r. także nie zawierało wskazanego punktu w brzmieniu uprawiającym do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże pozwu do sądu powszechnego nie złożyła. W jej ocenie dopiero w czerwcu minął termin do wniesienia od orzeczenia pozwu do Sądu i wówczas ono utraciło moc. Zatem w jej ocenie świadczenie winna otrzymywać do czerwca 2020 r., czyli do miesiąca, w którym mogła skorzystać ze środków odwoławczych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję w części, od której wniesiono odwołanie to jest pkt II zaskarżonej decyzji oraz orzekło zmienić decyzję z [...] r. poprzez przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem I. w kwocie 1830 zł na okres od 1 stycznia 2020 r. oraz od dnia 1 lutego 2020 r. do 19 lutego 2020 r. w kwocie 1199,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyższego stopnia przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył działania organów administracji przed wydaniem spornych decyzji, a związanych z wydaniem orzeczenia o niepełnosprawności. W dalszej części uzasadnienia przypomniano działania organu pierwszej instancji po otrzymaniu przez skarżącą nowego orzeczenia i wejściu w życie przepisów normujących postępowanie organów w trakcie występowania zjawiska pandemii. Dokonując oceny nowego orzeczenia o niepełnosprawności, którym legitymuje się strona stwierdzono, że nie uprawnia ono do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ w pkt 7 orzeczenia nie stwierdzono występowania konieczności opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dysponując orzeczeniem o niepełnosprawności i mając w polu widzenia przepisy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz związanych z nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, organ odwoławczy stwierdził, że stronie wnioskowane świadczenie przysługuje od 1 stycznia 2020 r. do 19 lutego 2020 r. Równocześnie organ ten podniósł, że w sprawie tej wydał decyzję na niekorzyść strony odwołującej się, jednakże miał w polu widzenia treść art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ decyzja organu pierwszej instancji rażąco naruszała prawo, ponieważ skarżącej przedmiotowe świadczenie począwszy od 20 lutego 2020 r. nie przysługiwało. Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podniosła, że wnosi skargę w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia na okres od 20 lutego 2020 r. do 23 lipca 2020 r. Powyższej decyzji zarzuciła naruszenie postanowień art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego zastosowanie w sprawie i uznanie, że świadczenie począwszy od 20 lutego 2020 r. jej nie przysługuje, nadto podniosła zarzut naruszenia postanowień art. 6, art. 7, art. 80 powyższego Kodeksu polegające na pominięciu przez organ słusznych interesów strony wobec braku wszechstronnego rozpoznania wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz wskazano na naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 15h ust. 1 pkt 1 przywoływanej ustawy z 2 marca 2020 r. poprzez błędna jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje do 19 lutego 2020 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła zarzuty podnoszone wobec kwestionowanej decyzji przedstawiając argumentację przemawiającą za jej stanowiskiem. W skardze tej odwołała się do interpretacji nr 8860 z 1 sierpnia 2020 r. pochodzącej ze stosownego ministerstwa, jak również przywołała stanowisko Biura Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych. Odwołała się także do stanowiska prezentowanego przez etatowego członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. prezentującego w jej ocenie stanowisko zbieżne z tym, które podnosi w skardze do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji. Pismem z 4 czerwca 2021 r. skarżąca podtrzymała wniesioną skargę i wskazała, że w jej ocenie stanowisko organu odwoławczego jest błędne i odwołała się do stanowiska wyrażonego w piśmie pochodzącym od Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach Sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) wykazała, że decyzja ta narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest czytelny i w tym zakresie nie występują wątpliwości. Skarżąca w skardze wskazuje na uchybienia organów administracji we wskazanym zakresie, jednakże zarzuty te nie mają potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, który legł u postaw wydanych decyzji. Podkreślić należy, że sytuacja w sprawie jest czytelna i sprowadza się do tego, że z dniem 31 grudnia 2019 r. wygasło orzeczenie o niepełnosprawności na rzecz syna skarżącej. Wystąpiła ona o nowe orzeczenie i takie zostało wydane [...] r. przez powiatowy zespół do spraw orzekania o stopniach niepełnosprawnych. Z orzeczeniem tym skarżąca się nie zgodziła, ponieważ w pkt 7 zamieszczono wpis, który nie dawał jej podstaw dla skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Orzeczenie organu odwoławczego czyli Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności wydane zostało [...] r., w którym nie uwzględniono stanowiska skarżącej. W stosunku do tego orzeczenia skarżąca nie wniosła pozwu do sądu powszechnego, a tym samym postępowanie w tym zakresie zostało zakończone. Przywołane tu okoliczności były znane organom administracji publicznej wypowiadającym się w sprawie, a tym samym zarzuty skarżącej w tym zakresie nie są trafne. Sytuacja odmiennie przedstawia się w kontekście interpretacji norm prawnych mających zastosowanie w sprawie, a wynika to z tego, że w trakcie procedury zmierzającej do uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna skarżącej wystąpiło zjawisko pandemii COVID-19, które spowodowało przyjęcie szeregu regulacji, mających znaczenie dla rozpoznawanej sprawy. W zasadzie to te regulacje są przedmiotem sporu między skarżącą a organem odwoławczym i częściowo organem pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe stwierdzenie niezbędnym jest przybliżenie stanu normatywnego w rozpoznawanej sprawie. W pierwszej kolejności przywołać należy treść art. 15h ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 w brzmieniu wynikającym z art. 1 pkt 14 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz związanych z nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym przepisem, z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność: 1) upłynęła w terminie do 90 dni przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, pod warunkiem złożenia w tym terminie kolejnego wniosku o wydanie orzeczenia, zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności; 2) upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Równocześnie w polu widzenia należy mieć treść art. 101 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którym w zakresie dodawanego art. 15h ust. 1 pkt 1 ustawa wchodzi w życie z mocą od dnia 9 grudnia 2019 r. Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy przywołany przepis przejściowy odgrywa kluczową rolę, ponieważ on w znacznym stopniu determinuje sposób interpretacji norm prawnych mających zastosowanie w sprawie. Zauważyć przyjdzie, że przepis ten posiada wsteczną moc obowiązywania i wprowadza zmiany w porządku prawnym począwszy od 9 grudnia 2019 r. Takie brzmienie art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy z 31 marca 2020 r. skutkuje tym, że art. 15h ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. posiada zastosowanie do skarżącej, ponieważ w przeciwnym wypadku przywołany w tym przepisie 90 dniowy termin upłynąłby 30 marca 2020 r. Zauważyć należy, że stosownie do postanowień art. 5 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1461) przepisy art. 4 nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Zatem ustawodawca dopuszcza nadanie aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, choć przewiduje niezbędność nie naruszania zasady demokratycznego państwa prawnego. Dodatkowo przyjdzie wskazać, że ustawie przyjętej przez uprawnione organy państwa przysługuje domniemanie legalności. Domniemanie to może być wzruszone, jednakże w tym zakresie niezbędne jest wniesienie skargi do Trybunału Konstytucyjnego. W kontekście przywołanych przepisów takie działania nie zostały podjęte, tym samym sędziowie sądu administracyjnego związani przepisami ustawy obowiązani są przywołane regulacje stosować i nimi się kierować przy ocenie prawidłowości działań podjętych przez organy administracji publicznej. Skoro przywołane powyżej przepisy art. 15h ustawy z 2 marca 2020 r. mają zastosowanie do sytuacji skarżącej, zatem rozważyć należy konsekwencje tych zmian dla sytuacji prawnej skarżącej. Jak zostało to powyżej zaznaczone, prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem wygasło z dniem 31 grudnia 2019 r., jednakże z uwagi na fakt, że wszedł w życie przywołany art. 15h ustawy z 2 marca 2020 r. z dniem 9 grudnia 2019 r. tym samym prawo skarżącej do przedmiotowego świadczenia winno ulec wydłużeniu. W przywołanym przepisie stanowi się, że przysługujące orzeczenie zachowuje ważność do upływu 60-tego dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej, niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W przepisie tym ustawodawca zamieścił kilka regulacji odnoszących się do zasad ustalania terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności. W wyroku sądu administracyjnego nie miejsce na analizowanie wszystkich możliwych przypadków przewidzianych tym przepisem, zatem skupić uwagę należy na sytuacji związanej z rozpoznawaną sprawą. Jak już było to powyżej sygnalizowane, pierwsze orzeczenie zespołu orzekającego do spraw niepełnosprawności zapadło [...] r., natomiast w następstwie wniesienia odwołania przez stronę drugie zostało wydane [...] r. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie skarżącej winno przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne na syna do dnia wydania nowego orzeczenia w sprawie. Jak wynika to z akt sprawy orzeczenie takie wydane zostało [...] r. Orzeczenie jest orzeczeniem, któremu przysługuje status ostateczności, ponieważ pochodzi od organu wyższego stopnia. Ujęcie takie jest zbieżne z fundamentalnymi zasadami obowiązującymi na gruncie postępowania administracyjnego i posiada umocowanie w treści art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że przedmiotowe świadczenie winno przysługiwać skarżącej do przywołanego [...] r. Skarżąca w swoim stanowisku prezentowanym w postępowaniu przed tutejszym Sądem utrzymuje, że przedmiotowe świadczenie winna otrzymywać do czerwca 2020 r., czyli do upływu terminu do wniesienia pozwu do sądu powszechnego. Stanowisko prezentowane przez skarżącą nie jest możliwe do uwzględnienia ponieważ, jak zostało to powyżej zaznaczone, pomija zasady obowiązujące w ramach postępowania administracyjnego. Prawo wniesienia pozwu do sądu powszechnego nie wpływa na status prawny orzeczenia wydanego przez organ wyższego stopnia, a otwiera jedynie nową procedurę, która rządzi się własnymi regułami i zasadami. Na marginesie powyższych rozważań zauważyć trzeba, że przywołane przez skarżącą stanowiska są ważne i istotne, jednakże z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy nie mogą one stanowić podstawy interpretacji obowiązujących przepisów prawa. Sąd administracyjny obowiązany jest bowiem we własnym zakresie dokonać wykładni obowiązujących przepisów i skonfrontować tę wykładnię z ustaleniami dokonanymi przez organy administracji publicznej swoich rozstrzygnięciach. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji zweryfikuje stan faktyczny w sprawie, a następnie kierując się wskazaniami zamieszczonymi w niniejszym orzeczeniu podejmie stosowną decyzję administracyjną. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. mr