II SA/Gl 428/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie : NSA Łucja Franiczek WSA Włodzimierz Kubik ( spr.) Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Ministerstwa Obrony Narodowej – Rejonowego Zarządu Infrastruktury w K. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomością o d d a l a s k a r g ę Wyrokiem z dnia 14 lutego 2003 r. ( sygn. akt II SA/Ka 882/01 ) Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach uchylił decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] r. nr [...]. Utrzymanym w mocy orzeczeniem organ pierwszej instancji ustalił cenę zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa położonej w L. i oznaczonej jako działki nr : [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...].[...] i [...] i działka nr [...]. Organ ustalił w tej decyzji także opłatę roczną z tytułu trwałego zarządu opisanej nieruchomości w wysokości [...] zł i nakazał jej zarządcy, Ministerstwu Obrony Narodowej – Rejonowemu Zarządowi Infrastruktury w K., uiszczanie tej opłaty w terminie do [...] każdego roku z góry, przy czym obowiązek uiszczenia opłaty za rok bieżący ustalono w terminie 30 dni od uprawomocnienia się tej decyzji. W przywołanym wyroku NSA wskazując na naruszenie zaskarżoną decyzją przepisów postępowania administracyjnego mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nakazał Wojewodzie Ś. wyjaśnienie, z uwagi na brzmienie art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm. – dalej u.g.n.), kwestii wykorzystania działek nr 309/2 i nr 60, a także umożliwienie stronie postępowania MON – Rejonowemu Zarządowi Infrastruktury w K. zapoznanie się z operatem szacunkowym i ustosunkowania się do jego treści. Wojewoda Ś. rozpatrując ponownie odwołanie Rejonowego Zarządu Infrastruktury w Krakowie od decyzji Starosty L., zaskarżonym rozstrzygnięciem uchylił w całości orzeczenie organu pierwszej instancji oraz ustalił opłatę roczną z tytułu trwałego zarządu nieruchomością Skarbu Państwa składającą się z działek nr [...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...] i [...] – w wysokości [...] zł. Decyzją tą nakazano także wpłacenie ustalonej opłaty za rok bieżący ([...] ) w terminie 30 dni od jej uprawomocnienia się, a także ustalono termin i sposób wnoszenia opłaty za lata następne. W podstawie prawnej decyzji organ powołał przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu zaś wskazał, że stosownie do wyroku NSA uzupełnił zebrany materiał dowodowy zlecając organowi pierwszej instancji, w oparciu o art. 136 k.p.a., przygotowanie aktualnego operatu szacunkowego zawierającego wycenę nieruchomości zarządzanej przez MON. W operacie tym rzeczoznawca majątkowy uwzględnił w szczególności nakłady dokonane przez zarządcę na przedmiotową nieruchomość. Zgodnie z art. 83 ust. 2 pkt 1 u.g.n. opłatę z tytułu trwałego zarządu ustalono w wysokości 0,1 % ceny nieruchomości. Decyzją tą nie naliczono tym razem opłaty od zarządu wymienionymi w wyroku NSA działkami nr [...] i nr [...], z których pierwsza stanowiła drogę publiczną, a druga wchodziła w obszar Parku Miejskiego w L. W skardze MON – Rejonowy Zarząd Infrastruktury w K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił : 1) naruszenie art. 88 ust. 1 i 2 u.g.n., poprzez ustalenie wysokości opłaty z tytułu trwałego zarządu od ceny nieruchomości obejmującej także wartość budynków wybudowanych i modernizowanych przez jednostki organizacyjne MON, 2) brak podstawowych elementów decyzji określonych w art. 45 ust. 2 u.g.n., 3) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że w uzasadnieniu decyzji Wojewody podano całkowitą wartość nieruchomości łącznie z budynkami i od tak obliczonej ceny ustalono wysokość opłaty. Zarządca poczynił jednak nakłady na przedmiotową nieruchomość, które stosownie do przepisów u.g.n. nie powinny zostać uwzględnione w cenie będącej podstawą ustalenia opłaty rocznej. Zdaniem skarżącego w prawidłowo skonstruowanej decyzji uwzględniającej m.in. przepis art. 88 u.g.n. osobno winna zostać ustalona cena gruntu i osobno ceny budynków i budowli na nim posadowionych. Zdaniem Rejonowego Zarządu Infrastruktury zaskarżona decyzja odpowiada wprawdzie treści art. 89 u.g.n., jednakże nie zawiera niezbędnych, w jego opinii, elementów określonych w art. 45 ust. 2 tej ustawy. W szczególności nie została w niej wskazana jednostka organizacyjna Skarbu Państwa sprawująca trwały zarząd przedmiotową nieruchomością i która będzie zobowiązana do wnoszenia z tego tytułu opłaty rocznej. Nieruchomość zarządzana przez skarżącego nie została w niej także oznaczona według księgi wieczystej i katastru nieruchomości. W decyzji tej nie wyszczególniono działek, od których ustalono opłatę i działek od których jej nie ustalono, podano też łączną powierzchnię wszystkich działek, bez wskazania powierzchni każdej działki z osobna. Powierzchnia łączna wymienionych działek nie odpowiada też faktycznej ich powierzchni. Skarżący zarzucił także, że w punkcie 2 decyzji wskazano, iż stanowi ona podstawę wpisu do księgi wieczystej, lecz nie wskazano, co ten wpis ma zawierać. Ponadto podniósł, że uzasadnienie decyzji nie zawiera informacji o wartości nakładów dokonanych przez zarządcę, co jak wskazywano wyżej ma znaczenie dla ustalenia wysokości opłaty z tytułu trwałego zarządu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zawartych w niej zarzutów wskazał, że zaskarżona decyzja ogranicza się tylko do ustalenia wysokości opłaty rocznej z tytułu istniejącego z mocy prawa trwałego zarządu nieruchomością Skarbu Państwa, a zatem wbrew stanowisku skarżącego nie znajduje w tym przypadku zastosowania art. 45 ust. 2 u.g.n. Działki składające się na przedmiotową nieruchomość były przejmowane bądź nabywane na rzecz Skarbu Państwa przez MON od 1945 r. Początkowo MON był ich użytkownikiem, pod rządami nieobowiązującej już ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości użytkowanie to przekształciło się z mocy prawa w zarząd, a na mocy obecnie obowiązującej ustawy w trwały zarząd. Wojewoda podał także, że skarżący zgodnie z art. 10 k.p.a. miał możliwość zapoznania się zarówno z operatem szacunkowym, jak i całością akt sprawy, z czego nie skorzystał. Rzeczoznawca majątkowy dokonując wyceny przedmiotowej nieruchomości uwzględnił też zarówno dane o budynkach wynikające z oświadczeń złożonych do akt sprawy, jak i "kart budynków" udostępnionych przez administrację koszar w L. Co się zaś tyczy łącznej powierzchni działek, kwestionowanej przez skarżącego organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] r. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę i wpisał właściwą łączną powierzchnię działek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonujący, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, uznał że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, a także nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zaznaczyć, że skoro w sprawie będącej przedmiotem sportu toczyło się już postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wymienionym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, którym uchylił on wcześniejszą decyzję Wojewody Ś., to wyrażona w tym wyroku ocena prawna i wskazania co do dalszego toku postępowania wiążą w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz organ administracji publicznej orzekający w danej sprawie. Związanie takie, przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, co ma miejsce w niniejszej sprawie, wynika z normy zawartej w art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Kontrolując kwestię zastosowania się Wojewody Ś. do oceny prawnej zawartej w wyroku NSA należy uznać, że organ ten w całości uwzględnił zarówno ocenę prawną Sądu jak i wskazania, co do dalszego toku postępowania. Zgodnie z nakazem zawartym w wyroku organ odwoławczy rozpoznał sprawę w trybie merytoryczno – reformacyjnym. Organ ponownie też ustalił cenę oddanej w zarząd nieruchomości w oparciu o nowy operat szacunkowy sporządzony w trybie przepisów obowiązującego wówczas rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego ( Dz. U. nr 230, poz. 1924). Ustalając cenę przedmiotowej nieruchomości Wojewoda pominął też cenę wskazanych w wyroku NSA działek nr [...] i nr [...], od których stosownie do przepisu art. 83 ust. 3 u.g.n. w związku ze sposobem ich wykorzystania nie pobiera się opłaty związanej z oddaniem w trwały zarząd. Wykonując inne wskazanie Sądu organ odwoławczy zawiadomił też pismem z dnia [...] r. Rejonowy Zarząd Infrastruktury w K. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, w tym ze sporządzonym operatem szacunkowym. Skarżący mimo prawidłowo doręczonego mu wezwania nie skorzystał jednak z przysługującego mu prawa wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu, iż organ ustalając wysokość opłaty z tytułu trwałego zarządu nie uwzględnił nakładów poniesionych na nieruchomość przez zarządcę, należy stwierdzić ich bezzasadność. W pierwszym rzędzie zauważyć przyjdzie, że skarżący nie wskazuje konkretnie jakie nakłady poniesione przez niego nie zostały uwzględnione. Ze znajdującego się w aktach sprawy operatu szacunkowego wynika, że rzeczoznawca majątkowy – wbrew twierdzeniom skargi – ustalając cenę znajdującej się w trwałym zarządzie nieruchomości pominął wszystkie budynki i inne urządzenia trwale związane z gruntem wybudowane z środków finansowych MON, a więc powstałe po 1945 r. kiedy Wojsko Polskie przejęło te obiekty. Wyceniając z kolei wybudowane przed 1945 r. budynki i budowle rzeczoznawca wziął pod uwagę wspomniany koszt nakładów z uwzględnieniem ich zużycia. Stosownie do przepisu art. 88 ust. 2 u.g.n. rzeczoznawca do nakładów tych zaliczył koszty rozbudowy, nadbudowy, przebudowy i modernizacji obiektów. Zastosował też przepis art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości ( Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.) zgodnie, z którym wartość początkową stanowiącą cenę nabycia lub koszt wytworzenia środka trwałego powiększają koszty jego ulepszenia, polegającego na przebudowie, rozbudowie, modernizacji lub rekonstrukcji i powodującego, że wartość użytkowa tego środka po zakończeniu ulepszenia przewyższa posiadaną przy przyjęciu do używania wartość użytkową, mierzoną okresem używania, zdolnością wytwórczą, jakością produktów uzyskiwanych przy pomocy ulepszonego środka trwałego, kosztami eksploatacji lub innymi miarami. Zasadnie zatem – zdaniem Sądu - w toku sporządzanej wyceny odliczono tylko nakłady związane z ulepszeniem obiektów budowlanych w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu, a pominięto nakłady związane z ich remontami w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.), jeżeli remonty takie nie spowodowały zwiększenia wartości początkowej środka trwałego, stanowiącej podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych ( por. też tezę zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 1999 r. sygn. akt I SA/Łd 772/97 – LEX 37241 ). Na uwzględnienie nie zasługuje też zarzut, że w zaskarżonej decyzji nie została wskazana jednostka organizacyjna Skarbu Państwa sprawująca trwały zarząd przedmiotową nieruchomością, bowiem w rubrum tej decyzji wskazano, że trwały zarząd przedmiotową nieruchomością Skarbu Państwa sprawuje Ministerstwo Obrony Narodowej – Rejonowy Zarząd Infrastruktury w K. Co prawda sformułowanie to zostało zamieszczone w opisie uchylonej w całości decyzji Starosty L. jednak zważyć należy, że przedmiotem rozstrzygnięcia reformatoryjnego Wojewody Ś. nie było ustanowienie trwałego zarządu, lecz ustalenie opłaty z tytułu wykonywania tego zarządu. Dodatkowo też wskazać należy na przepis art. 113 § 2 k.p.a. zgodnie z którym organ egzekucyjny i strona może domagać się od organu wyjaśnienia w drodze postanowienia wątpliwości co do treści decyzji. Nie jest zasadny wreszcie zarzut pominięcia w treści zaskarżonej decyzji innych elementów zawartych w art. 45 ust. 2 u.g.n., bowiem wspomniany przepis odnosi się do treści decyzji ustanawiającej trwały zarząd, której nie wydaje się w sytuacjach o jakich mowa w art. 199 ust. 2 u.g.n. o czym przesądził zresztą NSA w wyroku z dnia 14 lutego 2003 r. W tym miejscu dodać należy, iż treść decyzji ustalającej wysokość należnej opłaty wyznaczają przepisy art. 83 w związku z art. 222 ust. 1 u.g.n. Należy zgodzić się jednak z zarzutem skarżącego dotyczącym nieprawidłowego umieszczenia w punkcie 2 sentencji zaskarżonej decyzji sformułowania, iż decyzja ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej. Stosownie do § 41 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów ( Dz. U. nr 102, poz. 1122 ze zm.), jeżeli nieruchomość jest w trwałym zarządzie państwowej jednostki organizacyjnej bez osobowości prawnej, w dziale II księgi wieczystej wymienia się Skarb Państwa jako właściciela ze wskazaniem nazwy i adresu tej jednostki jako trwałego zarządcy. W świetle przywołanego przepisu ujawnieniu w księdze wieczystej podlegają decyzje ustanawiające trwały zarząd, lecz nie decyzje ustalające wysokość opłaty rocznej z tytułu tego zarządu, czy też aktualizujące wysokość takiej opłaty. Wobec powyższego należy uznać, że wskazane uchybienie nie wypełnia przesłanek zawartych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej poppsa – bowiem nie miało wpływu na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy skarga została oddalona w oparciu o art. 151 poppsa. su.