II SA/Gl 430/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant referent - stażysta Joanna Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] r. Prezydent Miasta S. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej powiadomił o wszczęciu na wniosek S. W. postępowania w sprawie przyznania działki zamiennej w ramach odszkodowania za zajętą pod drogę część nieruchomości usytuowanej w S. przy ul. [...] , oznaczonej nr [1] o pow. 485 m2 k.m. 91, obręb S. Następnie organ administracji postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie w sprawie wypłaty odszkodowania za powyższą nieruchomość, zobowiązując S. W. do wystąpienia w terminie 1 miesiąca do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej przejęcie części działki w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Zdaniem organu I instancji, wydanie w tym trybie decyzji stanowi bowiem zagadnienie wstępne w sprawie o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). W zażaleniu na powyższe postanowienie S. W. nie zgodziła się z nałożeniem na nią obowiązku wystąpienia do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej przyjęcie części nieruchomości przy ul. Prostej 14 a przez Gminę S. Żaląca się zarzuciła, że w 1978 r. Gmina bez wywłaszczenia i odszkodowania wykonała asfalt pod drogę na części jej nieruchomości, a następnie w 1978 r. i 1993 r. zobowiązała się do przyznania w ramach odszkodowania 80 m2 z działki nr [2] przy ul. [...]. Stąd też podtrzymała żądanie przyznania działki zamiennej, nie zgadzając się na odszkodowanie w formie pieniężnej. Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa, Wojewoda [...] uchylił postanowienie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia nieruchomości przez podmiot publicznoprawny, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, z uwagi na fakt, że wniosek o odszkodowanie złożono w dniu 23 czerwca 2008 r., a więc po upływie ustawowego terminu, wskazanego w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., a zatem roszczenie wygasło. Nadto, organ II instancji powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 ( Dz. U. Nr 160, poz. 1275), orzekający o zgodności tej regulacji z Konstytucją RP. W skardze do sądu administracyjnego S. W. wyjaśniła, że sprawa zajęcia w 1978 r. przez Gminę S. części nieruchomości przy ul. [...], ściśle wiąże się z wywłaszczeniem działki nr [2] o pow. 373 m2 przy ul. [...] celem budowy magistrali CO na podstawie decyzji [...] z dnia [...] r. Obie nieruchomości stanowiły poprzednio jedną działkę, a oprócz budowy ciepłociągu i to w innym miejscu, a mianowicie przez nieruchomość przy ul. [...], Gmina dodatkowo zajęła wówczas jej część pod drogę bez wywłaszczenia i odszkodowania. W 1978 r. Gmina zobowiązała się do zwrotu 80 m2 z wywłaszczonej nieruchomości przy ul. [...] w formie zamiennej, do czego jednak nie doszło wskutek sporu co do przebiegu granic. W piśmie z daty [...] r. skarżąca wniosła nadto o zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest uzasadniona. Zdaniem sądu administracyjnego, błędne są bowiem ustalenia organu odwoławczego, że dopiero pismem złożonym dnia [...] r. skarżąca wystąpiła o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Takie stwierdzenie jest bowiem wynikiem pominięcia szeregu pism kierowanych do różnych instytucji, w których skarżąca domagała się przyznania działki zamiennej za część nieruchomości przy ul. [...]. Przywołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pismo z dnia [...] r., które zdaniem organów obydwu instancji inicjowało postępowanie administracyjne, było w istocie jednym z wielu w tej sprawie. W szczególności, z akt postępowania wynika, że Gmina S. uznawała roszczenia skarżącej, ale z uwagi na spór co do przebiegu granic, nie doszło do uregulowania sprawy. Odpowiadając na skargę, skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, pismem nr [...] ( k. 36 akt adm.), Wiceprezydent miasta S. przedstawił przebieg negocjacji i poinformował, że obecnie w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające... Gmina S. podjęła czynności w celu uregulowania stanu prawnego działki nr [1] k.m. 91 obr. S., będącej współwłasnością skarżącej, której część została zajęta pod drogę publiczną. Powołując się na pismo Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2000 r. nr [...], skarżąca pismem z daty [...] r., które w tym samym dniu wpłynęło do Urzędu Miejskiego w S., po raz kolejny zwróciła się o poinformowanie o zajętym przez Gminę S. stanowisku w tej sprawie ( k. 35 akt adm.). Zdaniem sądu administracyjnego, właśnie treść powyższego pisma z dnia [...]. należało zakwalifikować jako wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Bez znaczenia jest zaś kwestia, czy wnioskowi temu nadano bieg, bowiem z mocy art. 61 § 3 kpa, datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia żądania organowi, a przy tym Prezydent Miasta S. wykonuje równocześnie zadania z zakresu administracji rządowej. Nieistotna dla dalszego biegu sprawy jest też kwestia formy odszkodowania. Skarżąca konsekwentnie domagała się bowiem przyznania jej nieruchomości zamiennej. Ustalenie formy odszkodowania następuje zaś dopiero w toku postępowania administracyjnego i nie ma żadnego znaczenia dla oceny dochowania terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie w trybie art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające.... powołanej przez organy obydwu instancji. Skoro ustawodawca zakreślił ramy czasowe złożenia wniosku o odszkodowanie, a mianowicie wskazał przedział od [...] r. do [...] r., to przyjąć należy, że pismo skarżącej z dnia 12 marca 2001 r. stanowiło wymagany wniosek, który został złożony w ustawowym terminie. Stanowisko Wojewody co do uchybienia terminu złożenia wniosku należało więc uznać za błędne w świetle wcześniejszych pism skarżącej. Stąd też zaskarżone postanowienie jako wydane wskutek wadliwych ustaleń co do daty złożenia wniosku, podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oparto na przepisie art. 152 cyt. ustawy. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącej po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy. Odnosząc się zaś do pozostałych żądań skarżącej ( przyznania jej przez sąd administracyjny działki zamiennej ) wyjaśnić przyjdzie, że kompetencje tego sądu są wyłącznie kasacyjne. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do rozstrzygania sprawy administracyjnej, a jedynie dokonuje kontroli aktów organów administracji. Rozpoznając ponownie zażalenie skarżącej na postanowienie organu I instancji, organ odwoławczy winien zatem odnieść się do istnienia przesłanki zawieszenia postępowania z art. 97 § 1 pkt 4 kpa i nałożenia na skarżącą obowiązku wystąpienia o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego – w sytuacji, gdy wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną złożono w ustawowym terminie.