II SA/Gl 430/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta C. z dnia [...] r. nr [...] 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] r. Burmistrz Miasta C. zobowiązał J.P. do ponoszenia opłatności za pobyt jej matki w domu pomocy społecznej – w wysokości 744,44 zł. W podstawie prawnej decyzji powołano m.in. art. 8, 59 ust. 1, 61, 62, 64, 103 ust. 2 i 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ orzekający wskazał, że w umowie z [...]r. strona zobowiązała się do ponoszenia przedmiotowej odpłatności w kwocie 400 zł miesięcznie i taką kwotą została zobowiązana decyzją wydaną w tym samym dniu. Decyzja ta została zmieniona decyzją z [...] r. ale bez zmiany wysokości zobowiązania strony. Natomiast na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że dochód rodziny strony w sierpniu 2017 r. wyniósł 12.514,25 zł, a więc nastąpiła znaczna poprawa jej sytuacji finansowej w stosunku do poprzedniego postępowania dotyczącego omawianej odpłatności, kiedy dochód ten wynosił 10.855,16 zł. Tym samym zaistniała okoliczność dająca podstawę do zmiany decyzji w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Obecny dochód, przekraczający znacznie kryterium dochodowe wynoszące dla rodziny strony 6168 zł, pozwala na zwiększenie jej partycypacji finansowej. Zaskarżoną decyzją, wydaną na skutek odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, podzielając jej ustalenia i wnioski. Kolegium wskazało dodatkowo, że sytuacja innych zobowiązanych do udziału w kosztach pobytu matki skarżącej w domu pomocy społecznej nie ma znaczenia w tej sprawie, gdyż rozstrzygnięcie o odpłatności ma charakter indywidualny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego i procesowego. Podniosła, że nie wyjaśniono aktualnych kosztów pobytu jej matki w domu pomocy społecznej oraz możliwości finansowych pozostałych osób zobowiązanych do odpłatności. Powołała się nadto na zawartą przez nią umowę oraz na wynikający z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zakaz zwiększania umownej odpłatności w przypadku zwolnienia z niej innego zobowiązanego, gdy tymczasem na skarżącą przerzucono tę część odpłatności, o którą zwolniono jedną z jej sióstr. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, bowiem wydane w sprawie decyzje administracyjne nie spełniają wymogu legalności, w kryteriach której odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.). W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na kwestię formalną. Mianowicie decyzja o zmianie odpłatności została wydana w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, który pozwala na zmianę dotychczasowej decyzji. Taka zmiana wymaga oznaczenia w sentencji nowej decyzji jaka decyzja podlega zmianie. Tymczasem decyzja I instancji w swojej sentencji mówi o zobowiązaniu skarżącej, bez wskazania, że następuje w tym zakresie zmiana jakiejś poprzedniej decyzji, co jest istotnym uchybieniem proceduralnym. Z punktu widzenia procesowego wadliwe jest też stanowisko Kolegium, według którego dla ustalenia odpłatności skarżącej nie ma znaczenia sytuacja prawna i faktyczna osób współzobowiązanych. W tym względzie organ w sposób nieuprawniony powołuje się na wyrok tut. Sądu z 15 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 338/15, w którym nie orzekano w przedmiocie odpłatności, ale zwolnienia skarżącej z ponoszenia tej odpłatności, i tylko w odniesieniu do tego zwolnienia Sąd uznał sytuację materialną sióstr skarżących za nieistotną dla wyniku sprawy. Stwierdzenie to nie dotyczy więc postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty lub zmiany decyzji ustalającej opłatę. Można przy tym zauważyć, że zarówno pierwotna decyzja, jak i decyzja z [...]r. zostały wydane przy udziale wszystkich osób zobowiązanych do odpłatności. Także z tego względu nie ma powodu, by kolejne postępowanie było prowadzone wyłącznie w stosunku do skarżącej (por. wyrok tut. Sądu z 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Gl 1029/18, dostępny w internecie). Zróżnicowanie odpłatności osób współzobowiązanych może bowiem wynikać jedynie z odmiennej ich sytuacji materialnej i życiowej. Dokonanie ustaleń obrazujących takie zróżnicowanie wymaga przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego. Ograniczenie go tylko do sytuacji skarżącej nastąpiło zatem z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa, a ustalenie odpłatności nie spełnia warunków z art. 61 i n. ustawy o pomocy społecznej. Zachodzi zatem konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy. Rodzaj wykazanych uchybień powoduje, że powinno to nastąpić na poziomie pierwszoinstancyjnym. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. ec