II SA/Gl 432/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Starszy Referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia "dobry start" uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. w sprawie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia "dobry start" na dziecko – M. K. W uzasadnieniu organ podniósł, że wnioskiem z dnia [...] r. skarżący G. K. zwrócił się do OPS w G. o ustalenie prawa do świadczenia "dobry start" na dziecko – M. K. Wcześniej tj. w dniu [...] r. matka dziecka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa do tego świadczenia na syna M. K. Organ wskazał, że postanowieniem Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...] w sprawie o rozwód, orzeczono o oddaleniu wniosku G. K. o powierzenie mu wykonywania władzy rodzicielskiej nad dziećmi oraz powierzono matce dzieci, na czas trwania postępowania pieczę nad małoletnimi; M. K. i A. K. wraz ze wskazaniem, że miejscem zamieszkania dzieci jest miejsce zamieszkania matki. Organ wskazał, że zgodnie z przepisem § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1061), w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia dobry start, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Podkreślił, że zgodnie z § 30 ust. 3 rozporządzenia, w przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia dobry start przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia dobry start w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy, o którym mowa w § 3 pkt 4 lit. a, ustala, kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 i 1985 oraz z 2018 r. poz. 650 i 700), w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Organ dodał, że w przypadku, o którym mowa w ust. 3, organ właściwy może wystąpić do ośrodka pomocy społecznej o udzielenie informacji o okolicznościach dotyczących sprawowania opieki nad dzieckiem, jeżeli informacje te zostały ustalone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem otrzymania przez ośrodek pomocy społecznej wniosku o udzielenie informacji. Następnie organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, iż miejsce zamieszkania dzieci skarżącego, w tym M. K., na mocy orzeczenia Sądu zostało ustalone przy matce – A. K.. Ponadto Sąd udzielił zabezpieczenia i powierzył matce – A. K., na czas trwającego postępowania, pieczę nad dziećmi M. i A. Nie wydano orzeczenia o opiece naprzemiennej. Następnie organ wskazał, że nie kwestionuje ustalenia, iż M. K. obecnie faktycznie przebywa u ojca – G. K. Dodał jednak, że nie podziela stanowiska strony, iż dopuszczalne jest ustalenie miejsca zamieszkania dziecka w innym miejscu, niż to wynika z postanowienia o ustaleniu miejsca jego pobytu. Podniósł, że organy nie są uprawnione do prowadzenia ustaleń podważających treść takiego orzeczenia. Ponadto odnosząc się do wniosku strony o prowadzenie na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie organ stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy w niniejszej sprawie jest kompletny i nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W podsumowaniu organ stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił przyznania G. K. świadczenia "Dobry start" na dziecko – M. K., gdyż zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. sprawowanie pieczy nad synem M. zostało powierzone matce. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł przede wszystkim zarzut naruszenia przez organ art. 80 § 1 K.p.a. przez dowolną ocenę dowodów, wskazał, że w szczególności dotyczy to braku prawidłowych ustaleń co do tego, kto jest opiekunem faktycznym małoletniego M. K. Zarzucił pominięcie przez organ informacji wynikających ze sprawozdań kuratora, według których małoletni mieszka ze skarżącym, który sprawuję nad nim pieczę faktyczną. Podniósł również zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1061), w tym § 30 ust 1 tego rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie. Podkreślił, że przepis ten stanowi, iż w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów taktycznych dziecka do świadczenia dobry start, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Zarzucił nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w § 30 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start", bądź nierzetelne jego przeprowadzenie, co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnej decyzji i nierzetelnego ustalenia, iż to A. K. jest opiekunem faktycznym, a okoliczności te miały wpływ na treść zaskarżonych decyzji. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przez organ art. 7 kpa, art. 8 § 1 kpa, art. 10 § 1 kpa, art. 15 kpa oraz art. 77 § 1 kpa przez dokonanie błędnych ustaleń wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, bowiem organ odwoławczy pominął fakt wykazania w drodze sprawozdań kuratora, że M. K. mieszka ze skarżącym. Ponadto zarzucił obrazę przepisu art. 107 § 3 kpa, podnosząc m.in., że w decyzji brak jest odniesienia do argumentacji i zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz naruszenie art. 136 § 1 - 4 kpa. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Prezydenta Miasta G. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę i dodał, że syn M. mieszka wraz z nim i nigdy się od niego nie wyprowadził, to matka M. wyprowadziła się z domu wraz z drugim synem w [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia "dobry start" na syna – M. K. Powodem wydania rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez organ, że miejsce zamieszkania dzieci skarżącego, w tym M. K., na mocy orzeczenia Sądu zostało ustalone przy matce – A. K., której została również powierzona, na czas trwającego postępowania, piecza nad dziećmi; M. i A. Jak podkreślił organ, przed złożeniem przedmiotowego wniosku przez skarżącego, A. K. w dniu [...] r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia "dobry start" na syna M. K. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepis § 30 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1061), według którego, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia dobry start, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. W związku z tym podkreślenia wymagało, że zgodnie z § 30 ust. 3 rozporządzenia, w przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia dobry start przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia dobry start w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy, o którym mowa w § 3 pkt 4 lit. a, ustala, kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 i 1985 oraz z 2018 r. poz. 650 i 700), w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że nie kwestionuje ustalenia, iż M. K. obecnie przebywa u ojca – G. K. Stwierdził jednak, że niedopuszczalne jest ustalenie miejsca zamieszkania dziecka w innym miejscu, niż to wynika z postanowienia o ustaleniu miejsca jego pobytu. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić zatem należało, że organ błędnie przyjął, iż istnienie orzeczenia sądu ustalającego miejsce zamieszkania małoletniego dziecka wyklucza prowadzenie przez organ ustaleń dotyczących tego, kto z rodziców zamieszkujących oddzielnie, sprawuje opiekę nad dzieckiem. Z treści cytowanych wyżej przepisów wynika, że organy są nie tylko uprawnione, ale wręcz zobowiązane do prowadzenia ustaleń w powyższym zakresie, w razie wystąpienia sytuacji określonej w § 30 ust. 3 rozporządzenia, czyli w przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia dobry start przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia dobry start w związku z opieką nad tym samym dzieckiem. Wbrew błędnemu rozumowaniu organu, zawartemu w zaskarżonej decyzji, nie wynika z tego, że organy są uprawnione do prowadzenia ustaleń "podważających treść orzeczenia Sądu". Rozstrzygnięcie Sądu nie zostanie bowiem "podważone", niezależnie od treści ustaleń organu. Jedynie może mieć miejsce sytuacja, w której organ stwierdzi, że miejsce zamieszkania dziecka w dacie dokonywania przez organ ustaleń jest inne niż to, które zostało określone w orzeczeniu Sądu. Taki stan rzeczy nie oznacza "podważania treści orzeczenia sądu" – jak wyraził się organ w zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że nie kwestionuje ustalenia, iż M. K. obecnie przebywa u ojca – G. K. W związku z tym, odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia była wynikiem nieprawidłowej interpretacji i zastosowania przepisów cytowanych w decyzji, w tym § 30 ust. 1 rozporządzenia, według którego, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia dobry start, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. W konsekwencji powyższego, skargę należało uwzględnić i zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., uchylić zaskarżoną decyzję. Nie ulega bowiem wątpliwości, że naruszenie wymienionych wyżej przepisów dotyczyło podstaw rozstrzygnięcia, a zatem miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazania co do dalszego postępowania, zostały zawarte w powyższych rozważaniach.