II SA/Gl 439/11
WyrokWSA w Gliwicach2011-12-08
Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Łucja Franiczek, Elżbieta Kaznowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie legalności wykonania urządzenia melioracji wodnej szczegółowej (rurociągu podziemnego), uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na częściową likwidację tego urządzenia i jego nieczynność?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego. Stwierdzono naruszenie przepisów art. 7, 77 i 80 KPA, ponieważ organy nie ustaliły jednoznacznie, czy pozostałe fragmenty rurociągu są nadal czynne i czy służą celom określonym w Prawie wodnym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i zasadność umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie wykonanego rurociągu podziemnego, który miał służyć do odprowadzania wody z rekultywowanego zbiornika. Po przeprowadzeniu postępowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał inwestorowi wykonanie obowiązków legalizacyjnych, a następnie rozbiórkę rurociągu z uwagi na brak ich wykonania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ponownym postępowaniu Powiatowy Inspektor umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu częściowej likwidacji rurociągu i jego nieczynności. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu. Skarżąca J. P. wniosła skargę do WSA, kwestionując zasadność umorzenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia [...] r.; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta [...], działając na podstawie art. 65 §1, art. 67 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przekazał według właściwości do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. sprawę dotyczącą wybudowania przez I. N., bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, urządzenia wodnego w postaci rury podziemnej o długości ok. 14 mb, do odprowadzania nadmiaru wody z czaszy zbiornika powstałego w związku z rekultywacją działki nr 1, Obręb [...] gmina P., do rowu zlokalizowanego na działce nr 2.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zawiadomił o wszczęciu postępowania oraz, po uprzednim powiadomieniu, przeprowadził w dniu [...] r. oględziny wymienionego we wniosku terenu. W trakcie oględzin ustalono, że na działkach 1 i 2 należących do I. N. wykonany został z tworzywa PCV rurociąg podziemny o długości ok. 150 m, posadowiony na głębokości ok 4m, a w części (ok.0,5 m ) rurociąg ten został zlokalizowany na działce nr 3 będącej własnością J. P. Z ustaleń wynika, że od czaszy zbiornika do granicy działki nr 1, czyli w obrębie działki 1 rurociąg został wykonany zgodnie z projektem zagospodarowania wchodzącym w skład projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia [...] r., natomiast część rurociągu w obrębie działek 3 i 2 – zrealizowana została bez odpowiedniego zgłoszenia. Stwierdzono przy tym, iż inwestor tego rurociągu – I. N. wystąpił z wnioskiem o zalegalizowanie odcinka rurociągu o długości ok. 14m (przy czym pisma tego brak w aktach).
Z kolei z pisma Starosty [...] z dnia [...] r. wynika, że budowa urządzenia o nazwie "rurociąg odwadniający" nie była przedmiotem wniosku o pozwolenie na budowę, nie była też przedmiotem zgłoszenia.
Uwzględniając powyższe Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 7 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] r. nałożył na inwestora I. N. w terminie do dnia [...] r. wykonanie wymienionych obowiązków, w tym m.in. przedłożenia inwentaryzacji budowlanej powykonawczej uwzględniającej wszelkie zmiany i przeróbki, oceny technicznej dotyczącej prawidłowości i zgodności ze sztuką budowlaną, decyzji w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzenie wody ze stawu czy zaświadczenia Wójta Gminy P. o zgodności wykonania urządzenia z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Wobec niewykonania przez inwestora nałożonych obowiązków, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., decyzją Nr [...] nakazał I. N. rozbiórkę samowolnie zrealizowanego urządzenia melioracji szczegółowej, w postaci rurociągu podziemnego o długości 150 m, zlokalizowanego na działkach 1, 3 i 2 w miejscowości [...]. W podstawie prawnej przywołał art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego a w uzasadnieniu wyjaśnił, że biorąc po uwagę rodzaj i przeznaczenie wykonanego urządzenia oraz brzmienie art. 73 ustawy Prawo wodne, przedmiotowy rurociąg należało zakwalifikować do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Z mocy art. 29 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego – wykonywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych wymaga uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi, czyli w tym przypadku Staroście [...]. Przystąpienie do robót budowlanych bez zgłoszenia tego faktu organowi architektoniczno- budowlanemu kwalifikuje inwestycję jako samowolę budowlaną. Z uwagi na występowanie innego przypadku niż określony w art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego, sprawę należało rozpoznać w oparciu o tryb przewidziany w art. 50- 51 wymienionej ustawy. Mając powyższe na względzie organ nałożył na inwestora obowiązki, których ten pomimo upływu terminu nie wykonał, co zgodnie z art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego obligowało organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył inwestor I. N. Wyjaśnił, że urządzenie miało służyć do odprowadzania nadmiaru wody do rowu melioracyjnego i wykonane zostało w związku z prowadzoną rekultywacją działki. W wyniku sporów z J. P., rura na spornym odcinku działki została usunięta, a w związku z tym urządzenie nie funkcjonuje i nie ma żadnego wpływu na stosunki wodne.
Decyzją z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, w uzasadnieniu podkreślając, że organ pierwszej instancji przez wydaniem decyzji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, na podstawie którego mógłby w sposób prawidłowy ustalić stan faktyczny sprawy. Zarzucił, że nie wyjaśniono, czy przedmiotowy rurociąg stanowił część zamierzenia budowlanego, na co wskazywać może kopia projektu zagospodarowania działki, jak również dlaczego część tego rurociągu umiejscowiono na działkach o nr 2 i 3. Skarżący podniósł, że część usytuowaną na działce 3 rozebrano, a zatem spowodowało to sytuację, w której nie można mówić, iż stanowi on obecnie urządzenie melioracji wodnej szczegółowej. Dodatkowo organ podniósł, iż oględziny na działce miały miejsce [...] r., podczas gdy decyzja wydana została w dniu [...] r., i nie można bezkrytycznie stwierdzić, że stan faktyczny w dacie orzekania był tożsamy ze stanem faktycznym z daty oględzin.
W ocenie organu wobec naruszenia art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzja organu pierwszej instancji wydaje się być przynajmniej przedwczesną. W nowym postępowaniu organ pierwszej instancji powinien przede wszystkim ustalić, co jest przedmiotem prowadzonego postępowania, czy przedmiotowy rurociąg powstał samowolnie czy w ramach pozwolenia na budowę, a nadto należy rozważyć, czy nie jest to urządzenie melioracji wodnej szczegółowej.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, po przesłuchaniu stron postępowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, umorzył postępowanie administracyjne dot. legalności realizacji urządzenia melioracji wodnej szczegółowej w postaci rurociągu podziemnego o długości ok. 150 m zlokalizowanego na działkach o nr ewidencyjnych 1, 2 i 3 w miejscowości [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na terenie wymienionych działek, w latach [...]-[...] bez dopełnienia formalności wynikających z przepisów ustawy Prawo budowlane, zrealizowany został rurociąg podziemny służący do upustu wody z czaszy zbiornika do rowu melioracyjnego. Na podstawie art. 73 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne– rurociąg ten należało zakwalifikować jako urządzenie melioracji wodnych szczegółowych, którego budowa, zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 30 ust. 1 pkt.2 Prawa budowlanego – podlegała obowiązkowi zgłoszenia.
Przeprowadzone postępowanie – zgodne oświadczenia stron – ustaliło, że nastąpiła likwidacja fragmentu tego rurociągu. Spowodowało to stan, w którym rurociąg ten jako urządzenie melioracji wodnej szczegółowej nie spełnia swojej funkcji zgodnie z przeznaczeniem , czyli nie odprowadza nadmiaru wody ze zbiornika wodnego do rowu melioracyjnego. Na tej podstawie organ stwierdził, że rurociąg ten nie jest w obecnym stanie urządzeniem melioracji szczegółowej w świetle art. 70 ust. 1 Prawa wodnego, a nie pełniąc tej roli nie podlega tym samy regulacjom Prawa budowlanego.
Mając zatem powyższe na względzie, organ orzekł, iż ustalone okoliczności stanowią o bezprzedmiotowości kontynuowania postępowania .administracyjnego w sprawie legalności i zgodności z przepisami prawa realizacji urządzenia melioracji wodnej szczegółowej – wymienionego powyżej rurociągu podziemnego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. P. Wyjaśniła, że sprawa rurociągu zaczęła się na przełomie [...] i [...] roku i do chwili obecnej nie została zakończona. W jej ocenie, wycięcie i "odklejenie części rurociągu" nie powoduje zakończenia sprawy, bo "doklejenie brakującej części" jest bardzo łatwe.
Podniosła, że sprawa dotyczy rurociągu zlokalizowanego na trzech działkach, a nie jego drożności. Chwilowa jego "nieczynność", to nie zakończenie sprawy, gdyż nie oznacza to niemożliwości z jego korzystania w przyszłości. Dodała, że cała inwestycja jest samowolą budowlaną, a na korzystanie z rurociągu niezbędne jest pozwolenie wodnoprawne i dlatego domaga się usunięcia całego rurociągu w swojej obecności.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że zaskarżona decyzja zgodna jest z prawem, a powiatowy inspektor umorzył postępowanie w sprawie legalności robót budowlanych polegających na wykonaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, które wykonane zostały bez wymaganego zgłoszenia (art. 29 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Postępowanie w przedmiocie wykonania takich robót prowadzi się w trybie art. 50 i art. 51 prawa budowlanego. Dalej wyjaśnił, że według 73 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza się m.in. rurociągi o średnicy poniżej 0,6 m, a melioracje wodne w myśl 70 ust. 1 tej ustawy polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz ochronie użytków przed powodziami. Zalicza się do nich także rurociągi o średnicy poniżej 0,6 m. Tak więc w ocenie organu, pierwszą kwestią do ustalenia jest to, czy przedmiotowy rurociąg zaliczyć można do urządzeń melioracji szczegółowych. Dodał przy tym, że z zeznań stron wynika, że obecnie rurociąg ten nie służy celom wskazanym w art. 70 ust. 1 Prawa wodnego wobec jego częściowej likwidacji. W takim stanie faktycznym nie można mu przypisać żadnej funkcji.
Zatem rurociąg, który pierwotnie realizowany był jako inwestycja z zamiarem wykorzystania go do odprowadzania wody ze zbiornika na działce nr 1 do rowu znajdującego się na działce nr 2 , częściowo przez działkę 3 (ob. 4), obecnie nie istnieje, wobec usunięcia go w [...] r. według inwestora lub w [...] r. według J. P.- w części przebiegającej przez działkę 4.
Tak więc bez względu na dokładną datę jego likwidacji, obecnie rurociąg ten nie istnieje i stąd organ pierwszej instancji nie miał podstaw do wydania decyzji merytorycznej w sprawie robót przy budowie tego rurociągu – urządzenia melioracji wodnej szczegółowej. W chwili orzekania przez organ rurociąg został pozbawiony swojej funkcji i w części zlikwidowany, a tym samym przestał istnieć przedmiot postępowania oraz stan faktyczny podlegający regulacji w drodze decyzji.
Organ dodał przy tym, że nie udowodniono na żadnym etapie postępowania, że rurociąg ten stanowił urządzenie melioracji wodnej szczegółowej. Aby za takie urządzenie mógł być uznany, musi służyć celom wymienionym w art. 70 ust. 1. W przypadku zaś gdy im nie służy, nie spełnia żadnej funkcji i stąd umorzenie postępowania w sprawie legalności tego urządzenia przez organ pierwszej instancji należy uznać za prawidłowe. W ocenie organu odwoławczego w tym stanie faktycznym nie można stwierdzić by powstał jakikolwiek obiekt budowlany, bądź urządzenie, ani że zostały wykonane roboty budowlane, czyli tym samym by istniał przedmiot postępowania określony jako urządzenie melioracji wodnej szczegółowej.
Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w początkowym stadium postępowania jego przedmiot określono, jako "urządzenie wodne w postaci rury podziemnej służącej do odprowadzania namiaru wody z czaszy zbiornika wodnego powstałego w związku z rekultywacją działki o nr 1 do rowu zlokalizowanego na działce nr 2". Art. 9 ust. 1 pkt 19 Prawa wodnego wskazuje, że urządzenia wodne to urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich zawierając jednocześnie ich katalog, a wśród nich w pkt 19f wymieniając wyloty urządzeń służące do wprowadzania wody do wód lub urządzeń wodnych, zaś w pkt. 19a – kanały i rowy.
Ale w obecnym stanie faktycznym nie istnieje jednak rurociąg, którego wlot wyprowadzałby wodę do rowu, ani też żadna z pozostałych części nie może pełnić funkcji takiego urządzenia, a zatem w takim przypadku trzeba zauważyć bezprzedmiotowość postępowania w tym przedmiocie.
Wskazuje także organ, iż w myśl art. 9 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego przepisy tej właśnie ustawy stosuje się odpowiednio do urządzeń melioracji wodnych niezaliczonych do urządzeń wodnych, a przepisy dotyczące wykonania urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, przebudowy , rozbiórki lub likwidacji tych urządzeń (art. 9.ust.2 pkt 2). Z kolei art. 64a cytowanej ustawy określa organ właściwy do orzekania w sprawie ich legalności. Zarówno w świetle przytoczonego przepisu jak i przytoczonego orzecznictwa – organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego właściwy jest do ewentualnej legalizacji urządzenia wykonanego bez takiego pozwolenia. Tak więc postępowanie prowadzone przez organy nadzoru budowlanego podlegać powinno umorzeniu, jako że rozstrzygniecie przekraczałoby zakres kompetencji organu.
Organ podkreśla przy tym, że fragmenty pozostającego pod powierzchnią gruntu rurociągu nie służą kształtowaniu zasobów wodnych ani korzystaniu z nich i nie mogą być uznane za urządzenia wodne, a stąd brak też przesłanek by uznać elementy nieistniejącego już rurociągu za budowlę lub urządzenie melioracji wodnej szczegółowej wobec nie wypełniania wskazanych w ustawie celów.
Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, iż w obecnym stanie nie istnieje przedmiot postępowania w sprawie "legalności realizacji urządzenia melioracji wodnej szczegółowej w postaci rurociągu podziemnego o długości 150 m zlokalizowanego na działce o nr ewidencyjnym 2, 1 i 4 położonej w miejscowości [...], służącego do upustu nadmiaru wody ze zbiornika wodnego do rowu melioracyjnego" podobnie jak nie istniałby w ocenie organu przedmiot postępowania prowadzonego w sprawie "urządzenia wodnego w postaci rury podziemnej służącej do odprowadzania nadmiaru wody z czaszy zbiornika wodnego powstałego w związku z rekultywacja działki o nr ewid. 1 do rowu zlokalizowanego na nieruchomości o nr ew. 2" . W świetle poczynionych ustaleń postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
Skargę do sądu administracyjnego wniosła J. P. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i nakazanie inwestorowi rozbiórki rurociągu na całej długości. W uzasadnieniu skargi, wskazując na wcześniej wydane decyzje o rozbiórce samowolnie wykonanego urządzenia w postaci rurociągu podniosła, że obecna decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie przeczy poprzedniemu stanowisku. W poprzednich decyzjach sprawa dotyczyła rozbiórki a nie "spowodowania by rurociąg nie spełniał roli". Podniosła, że częściowe tylko wycięcie rury może w każdym czasie prowadzić do ponownego bezprawnego uruchomienia tego rurociągu, a powstał on przecież samowolnie. Dodała, że zaskarżoną decyzję uważa za krzywdzącą i nieuzasadnioną.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Organ przyznał, że w obecnym stanie faktycznym na działkach nr 1 i nr 2 znajdują się fragmenty rur, kiedyś stanowiące rurociąg. Jednak brak jest możliwości wskazania przepisu, który został naruszony i na podstawie którego można byłoby nakazać jego usunięcie. W odpowiedzi na zarzut skarżącej, że inwestor w każdej chwili może ponownie połączyć fragmenty pierwotnego rurociągu, organ podniósł, że potencjalna, przewidywana przez skarżącą sytuacja nie może przesądzać o bezprawności działania inwestora. Samo przewidywanie nie stanowi bowiem podstawy do wydania nakazu rozbiórki. Nadto organ zauważył, że powoływana przez skarżącą decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazująca rozbiórkę została uchylona w postępowaniu odwoławczym a nadto zapadła w innych okolicznościach faktycznych.
Na marginesie dodał, że na bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wskazywać może nadto treść art. 2 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym ustawy tej nie stosuje się do wyrobisk górniczych, a takim miejscem (przestrzenią w nieruchomości gruntowej lub górotworze powstałą w wyniku robót górniczych) jest działka oznaczona nr 1 (art. 6 pkt 10 Prawa geologicznego i górniczego). .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje:
Wniesiona skarga musiała odnieść skutek. Sąd administracyjny, zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzygając w granicach sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji, oceniając, czy decyzja ta nie narusza przepisów prawa. Bada, zatem czy nie doszło do naruszenia prawa i to zarówno prawa materialnego jak i formalnego w zakresie, w jakim stosował je organ administracyjny. Zgodnie z treścią art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględnia skargę na decyzję administracyjną w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (§ 1 pkt. 1), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (§ 1 pkt. 2), innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( § 1 pkt. 3), czy też naruszenia prawa, z którym ustawa wiąże skutek stwierdzenia nieważności (§ 2) lub konieczności stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa.
Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo. Przeprowadzone w określonych powyżej ramach badanie zgodności z prawem wymienionych decyzji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego – zasadą prawdy obiektywnej - organy administracji publicznej stojąc na straży praworządności podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 77 Kodeksu organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a w myśl art. 80 – dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Za dowolne należy więc potraktować ustalenia faktyczne mające wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie w pełni kompletnym czy dostatecznie i wnikliwie rozpatrzonym. W odniesieniu do postępowania odwoławczego należy podkreślić, że organ ten ma obowiązek, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą orzeczeniem organu pierwszej instancji, przy czym stan faktyczny powinien ustalić nie tylko w oparciu o zebrany już materiał dowodowy, ale także rozszerzając granice tego postępowania na istotne okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszej instancji. W konsekwencji organ odwoławczy, zgodnie z art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego może przeprowadzić nie tylko na żądnie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w pierwszej instancji wydał orzeczenie.
Wskazanych powyżej wymogów, w ocenie Sądu, decyzje będące przedmiotem skargi, nie spełniają. Organy nie przeprowadziły bowiem wyczerpującego i wystarczającego postępowania zezwalającego na wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia, stąd też wydane decyzje należy uznać za przynajmniej przedwczesne, bez należytego wyjaśnienia wszystkich faktycznych i prawnych aspektów sprawy. W rezultacie nie do końca wiadomo czy umorzenie postępowania spowodowane zostało bezprzedmiotowością postępowania czy też podniesioną niewłaściwością organu.
Przyjęcie, że umorzenie postępowania przez organ pierwszej instancji nastąpiło z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, nie może uzyskać pełnej akceptacji składu orzekającego, a to wobec nasuwających się wątpliwościach podniesionych przez skarżącą. Orzekające w sprawie organy przyjęły, iż będący przedmiotem postępowania rurociąg należy uznać za urządzenie melioracji wodnych szczegółowych, które powstało w warunkach samowoli budowlanej, jednak wskutek wycięcia części rury mieszczącej się na działce skarżącej, przestało spełniać swoją rolę. Wobec tego organ uznał, że wobec braku przedmiotu postępowania należy takie postępowanie uznać za bezprzedmiotowe. Ze stanowiskiem takim trudno się zgodzić. Nie można bowiem zaprzeczyć, że część rurociągu – a konkretnie części rury - nadal pozostają na działkach inwestora. Jak wydaje się z akt sprawy, działka skarżącej znajduje się pomiędzy działkami inwestora, a zatem wykopanie rury na jej działce, spowodowało przerwanie ciągłości i jednolitości wykonanego rurociągu. Jednak żaden z organów nie podjął próby wyjaśnienia, czy pozostające w gruncie fragmenty tej rury są nadal używane czy też nie. Wprawdzie w postępowaniu nie pojawił się zarzut zalewania żadnej z działek wodą, ale w aktach sprawy widoczne są zdjęcia, z których jednoznacznie wynika, że "z jakiejś rury wypływa woda". Wskazywałoby to na fakt, iż przynajmniej w części, nie do końca wiadomo jakiej, pozostawiona w ziemi rura jest czynna i spełnia swoją rolę, to znaczy odprowadza wodę. Nie ustalono jednak skąd i dokąd wodę tę odprowadza. Przy podniesionych wątpliwościach trudno uznać, by sprawa "rurociągu" stała się bezprzedmiotowa. W ocenie składu orzekającego organy powinny ustalić co to jest za rura, z której wypływa woda. Czy jest to część spornego rurociągu, wykonanego w ramach rekultywacji działki inwestora czy też inna rura. Nie ustalono też dlaczego właśnie z tej rury wypływa woda i co to jest za woda – skąd odprowadzana, czy ze zbiornika na działce nr 1, a jeśli tak to dokąd jest ona odprowadzana. W ocenie organów, wycięcie rury w środkowej jej części na działce skarżącej – tj. działce nr 4 (obecna numeracja) spowodowało likwidację rurociągu, co jednak w świetle całości zgromadzonych w sprawie akt nie daje tak jednoznacznego obrazu sprawy. Poza sporem pozostaje fakt, że na działkach inwestora (nr 1 i nr 2) nadal fragmenty rur pozostają w gruncie. Wprawdzie organy twierdzą, że pozostają one nieczynne i w związku z powyższym nie służą kształtowaniu zasobów wodnych ani korzystaniu z nich, stąd też nie mogą być uznane za urządzenia wodne, a w konsekwencji brak jest też przesłanek do uznania elementów nie istniejącego już rurociągu za budowlę lub urządzenie melioracji wodnej szczegółowej, ale są to twierdzenia gołosłowne, nie poparte konkretnymi ustaleniami poczynionymi na gruncie należącym do skarżącej i inwestora I. N. Na uwagę zasługuje fakt, że ponownie rozpatrując sprawę organy poprzestały tylko na oświadczeniach zainteresowanych, nie czyniąc samodzielnych ustaleń w terenie. Skoro zaś fragmenty pozostawionego w gruncie rurociągu, a przynajmniej część rur pozostaje czynna i jest używana (a na to wskazuje woda wypływająca z rury), to w dalszym ciągu spełnia funkcję o jakiej mowa w art. 70 ust. 1 ustawy Prawo wodne i w konsekwencji nie można ich nie zaliczyć do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych wymienionych w art. 73 cytowanej ustawy i art. 29 ust. 2 pkt. 9 ustawy Prawo budowlane. W takiej zaś sytuacji nie można podzielić stanowiska organów o bezprzedmiotowości postępowania w przedmiocie ich legalnego istnienia.
Z tych względów, stwierdzając naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego wobec braku w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wobec uwzględnienia skargi należało orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (art. 152 cyt. ustawy). O kosztach postępowania sądowego nie rozstrzygano, wobec braku stosownego wniosku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło