II SA/Gl 441/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. O. i A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżących z wpisu od skargi 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie W rozpoznawanej sprawie, kierując się dyspozycją § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) ustalono, że wpis od skargi wyniesie 507 zł. Skarżący, w następstwie wezwania do jego uiszczenia, na druku urzędowego formularza, wystąpili o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Uzasadniając swój wniosek podnieśli, że ich syn – M.O. jest ciężko chory ([...]), co powoduje, iż znaczącą część ich dochodu pochłaniają wydatki związane z leczeniem tej osoby. Wnioskodawcy zamieszkują wraz z synem, synową, dwójką wnucząt oraz córką. Wedle oświadczeń zawartych w druku wniosku nie posiadają żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro jak również oszczędności pieniężnych lub papierów wartościowych. Łączny, miesięczny dochód wynosi około 5000 zł. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący przedłożyli szereg dokumentów obrazujących ich wydatki. W szczególności wynika z nich, że G. S. (córka wnioskodawców) i oraz H.O. spłacają raty bliżej niezidentyfikowanych kredytów. Rozpoznając wniosek o zmianę postanowienia zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Oznacza to, że kryteria oceny takiego wniosku są dużo surowsze aniżeli w przypadku wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Tylko więc ten, kto nawet przy najdalej idących wysiłkach nie jest w stanie zdobyć jakichkolwiek środków pieniężnych może liczyć na ewentualne uwzględnienie takiego wniosku. Analiza sytuacji materialnej wnioskodawców nie pozwoliła stwierdzić, że jest ona wyjątkowo trudna, co uzasadniałoby uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Z drugiej strony nie można jednak stwierdzić, że skarżący są w stanie w całości ponieść koszty postępowania sądowego. Z tego też względu zdecydowano o zwolnieniu ich z wpisu od skargi. Przedstawione na wezwanie referendarza sądowego dokumenty zawierają niepełne informacje dotyczące struktury wydatków w rodzinie wnioskodawców. Wynika z nich bowiem, że wnioskodawcy oraz ich córka spłacają szereg pożyczek, natomiast brak jest jakichkolwiek informacji na temat tego na jakie cele zostały one zaciągnięte. Okoliczność ta ma zaś istotne znaczenie dla ustalenia, czy wydatki osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy są rzeczywiście niezbędne do jej egzystencji, a w konsekwencji, czy zachodzi podstawa do zwolnienia z należności publicznoprawnej i wyłożenia z budżetu Skarbu Państwa kwot niezbędnych na pokrycie kosztów udziału profesjonalnego pełnomocnika. Czym innym jest bowiem spłata pożyczek zaciągniętych na pokrycie rzeczywiście niezbędnych potrzeb, czym innym natomiast zakup towarów lub usług, które nie są konieczne do codziennej egzystencji. W tym ostatnim przypadku przyznanie prawa pomocy nie byłoby uzasadnione. Trzeba również zauważyć, że brak jest dowodów potwierdzających tezę o ponoszeniu stałych wydatków na lekarstwa przez samych wnioskodawców, oraz ich córkę. Okoliczność ta ma niewątpliwie istotne znaczenie, gdyż skarżący wskazali, że na ten cel przeznaczają około [...] zł miesięcznie z dochodu swojej rodziny. Wątpliwości nie budzi natomiast konieczność ponoszenia kosztów zakupu lekarstw przez M. O., gdyż okoliczności dotyczące stanu zdrowia tej osoby zostały udokumentowane. Schorzenie, na które cierpi ta osoba uzasadnia twierdzenie o znaczących kosztach związanych z jego leczeniem. Nie znaleziono natomiast podstaw do zakwestionowania prawdziwości twierdzeń o kosztach dojazdu do chorego syna. Również udokumentowane wydatki (gaz, wywóz śmieci, opłaty za telefon) nie budzą wątpliwości w zakresie ich niezbędności i celowości. Wskazane wyżej okoliczności świadczą o tym, że wnioskodawcy zasługują na uwzględnienie złożonego wniosku w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi. Trzeba zarazem podkreślić, że na tym etapie postępowania sądowego jest to zasadniczy wydatek, do poniesienia którego jest zobowiązana strona. Uiszczenie wpisu w wysokości 507 zł rzeczywiście mogłoby w znaczący sposób negatywnie wpłynąć na sytuację materialną stron. Oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części nie wyklucza możliwości jego ponownego złożenia o ile sytuacja materialna skarżących uległaby pogorszeniu bądź też zaistniałaby konieczność zainicjowania kolejnego stadium postępowania sądowego, w którym udział profesjonalnego pełnomocnika jest ustawowo wymagany. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.