II SA/Gl 445/12
WyrokWSA w Gliwicach2012-10-26
Skład orzekający: Ewa Krawczyk, Bonifacy Bronkowski, Włodzimierz Kubik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o zwolnieniu z zakazu wykonywania robót budowlanych przy wałach przeciwpowodziowych została wydana z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) wadliwie zastosowało przepis o stwierdzeniu nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ponieważ nie wykazało rażącego naruszenia prawa przez Marszałka Województwa. SKO błędnie interpretowało cel przepisów Prawa wodnego dotyczących wałów przeciwpowodziowych, skupiając się na zagrożeniu dla ludzi i mienia zamiast na stabilności i szczelności wałów. Ponadto, SKO nieprawidłowo oceniło charakter opinii Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (RZGW) oraz zastosowanie przepisu o odstąpieniu od uzasadnienia decyzji. W konsekwencji, zaskarżona decyzja SKO została uchylona jako wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) stwierdzającej nieważność decyzji Marszałka Województwa, która zwalniała G.W. z zakazu wykonywania robót budowlanych w pobliżu wałów przeciwpowodziowych. SKO uznało, że Marszałek rażąco naruszył prawo, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania dowodowego i pomijając warunki zawarte w opinii Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (RZGW). Skarżący G.W. i R.R. kwestionowali tę decyzję, argumentując, że Marszałek działał prawidłowo, a SKO błędnie oceniło stan faktyczny i prawny. WSA w Gliwicach uchyliło zaskarżoną decyzję SKO.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu. Orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i zasądził od SKO na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2012 r. sprawy ze skarg G. W. i R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwolnienia z zakazu wykonania robót i obiektów budowlanych przy wałach przeciwpowodziowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. numer [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego G. W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem )zł oraz na rzecz skarżącego R. R. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sprawa zawisła przed WSA w G. w wyniku dwóch odrębnych skarg wniesionych na decyzję SKO w K. z dnia [...] , nr [...] . Jedna z tych skarg została wniesiona przez G.W. (skarga z dnia [...] ), a druga przez R.R. (skarga z dnia [...] ) przy czym obaj skarżący byli zastępowani przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego M.M. . Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w G. z dnia 26 kwietnia 2012 r. obie sprawy połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Zaskarżoną decyzją, wydaną na wniosek R.R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, SKO w K. utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r., nr [...]. Utrzymaną w mocy decyzją Kolegium stwierdziło nieważność decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r., nr [...], znak: [...], która została wydana z upoważnienia tego organu przez p.o. Dyrektora [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. . Przedmiotową decyzją Marszałek Województwa [...], działając w oparciu o przepisy art. 85 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm. ), zwolnił G.W. z zakazu wykonywania robót i obiektów budowlanych w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wałów przeciwpowodziowych rzeki P., w związku z budową domów jednorodzinnych zlokalizowanych na działkach o nr. ew. [...] Wszystkie działki wskazane w sentencji tego orzeczenia były położone w D. – R., a w dacie wydawania tej decyzji ich właścicielem był wnioskodawca - G.W.. Dodać należy, że decyzja Marszałka Województwa [...] z [...] r. została poprzedzona wcześniejszą decyzją tego organu z dnia [...] r., nr [...], którą zwolniono G.W., Z.W. , B.O. i M.W. z zakazu wykonywania robót i obiektów budowlanych w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wałów przeciwpowodziowych, w związku z budową domów jednorodzinnych na działkach nr [...]. Decyzją Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r. dwie z tych działek ( nr [...]) oraz działka nr [...] (niewymieniona w decyzji z [...] r. ) zostały podzielone na działki oznaczone numerami od [...], z których większość została objęta unieważnioną następnie decyzją Marszałka Województwa [...].
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] zostało wszczęte z urzędu przez SKO w K. w związku z podtopieniem w dniu [...] r. części terenów miasta D. - R. znajdujących się w widłach rzeki [...]. i potoku [...], w tym terenu działki nr [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. W toku czynności wyjaśniających związanych z tym zdarzeniem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. ( dalej PINB) ustalił, że część podtopionych nieruchomości, na których wybudowano bądź znajdują się w budowie budynki mieszkalne jednorodzinne (w liczbie ok. 10) zostało objętych wskazaną wyżej decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. W związku z tym PINB pismem z dnia [...] r. wystąpił do SKO w K. o zbadanie legalności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r., nr [...], którą ustalono warunki zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] km. 2, obręb R. . W ocenie organu nadzoru budowlanego decyzja ta mogła naruszać przepisy ustawy Prawo wodne regulujące możliwość realizacji robót budowlanych na terenach zalewowych. Powyższe dotyczyło także innych bliżej nie określonych decyzji. W piśmie z dnia [...] r. organ ten sprecyzował, że jego żądanie należy potraktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy dla działki nr [...].
Po zapoznaniu się z aktami sprawy Kolegium uznało za zasadne wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] r., która poprzedziła decyzję ustalającą warunki zabudowy dla działki nr [...]. Organ ten ustalił, że Marszałek Województwa [...] powołał się w uzasadnieniu swojej decyzji na pismo Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. (dalej zwanego RZGW) z dnia [...] . ( winno być [...] r – przyp. Sąd), który był administratorem wałów przeciwpowodziowych rzeki [...].. W piśmie tym zaopiniowano pozytywnie wniosek G.W. dotyczący zwolnienia z zakazu sytuowania budynków w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału przeciwpowodziowego. Wskazano w nim jednakowoż na konieczność zachowania niezabudowanego pasa terenu o szerokości 20 m wzdłuż wału po jego stronie odpowietrznej. W decyzji Marszałka Województwa warunek został jednak pominięty. W konsekwencji tego powstała i jest nadal realizowana zabudowa w odległości nawet kilku metrów od wału przeciwpowodziowego, a część wydzielonych działek budowlanych przylega wręcz ogrodzeniami do stopy wału. W decyzji Marszałka wskazano ponadto, że odstępuje się od jej uzasadnienia, gdyż uwzględnia ona w całości żądania strony.
W ocenie Kolegium powyższe ustalenia dowodzą, że wydając przedmiotową decyzję Marszałek Województwa naruszył przepisy postępowania administracyjnego wskazane w art. 7, art. 75 § i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem nie przeprowadził wymaganego postępowania dowodowego. Okoliczność, że decyzja oparta na przepisie art. 85 ust. 3 Prawa wodnego ma charakter uznania administracyjnego nie zwalniała zaś tego organu od zastosowania się w wyborze swojego rozstrzygnięcia do zasad postępowania administracyjnego. W szczególności organ ten był zobowiązany do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, aby uzyskać podstawę do prawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego. Czyniąc zadość zasadzie prawdy obiektywnej i zasadzie praworządności organ przed wydaniem decyzji powinien zatem przeprowadzić postępowanie dowodowe, a następnie wyczerpująco uzasadnić swoje rozstrzygnięcie. SKO w swojej decyzji powołało się także na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 listopada 2009 r , II SA/Po 281/09, w który wskazano, że rozstrzygając sprawę w trybie art. 85 ust. 3 Prawa wodnego organ winien zasięgnąć opinii biegłego oraz ustosunkować się do opinii geotechnicznej, a także opinii właściwego regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Rozstrzygnięcie takiej sprawy wymagało bowiem wiedzy fachowej i nie mogło być oparte na własnej wiedzy organu.
Tym samym zdaniem Kolegium skoro Marszałek Województwa [...] wydając swoją decyzję z dnia [...], nr [...], nie tylko nie zasięgnął opinii biegłego, ale nie uwzględnił także warunków nałożonych w opinii RZGW w G., ani też nie ustosunkował się do warunków zawartych w tej opinii to tym samym naruszył rażąco art. 107 § 1 k.p.a. Jednocześnie w opinii SKO Marszałek Województwa naruszył wspomniany przepis poprzez niezamieszczenie w swojej decyzji właściwego uzasadnienia i błędne powołanie się w tej mierze na przepis art. 107 § 4 k.p.a. zezwalający na odstąpienie od uzasadnienia decyzji w sytuacji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony. W ocenie Kolegium kontrolowana decyzja nie uwzględniła bowiem w całości wniosku strony, gdyż organ ustalił w niej warunki jakie muszą spełniać wykonywane prace budowlane. Tym samym miało miejsce odstąpienie od sporządzenia uzasadnienia decyzji mimo, że nie uwzględniała ona w całości żądania strony, co stanowi rażące naruszenie prawa.
Kolegium ustaliło ponadto, że egzemplarze decyzji skierowane do RZGW w G. oraz do Zarządu Zlewni [...]. w P. nie zostały bezpośrednio doręczone tym adresatom lecz odebrał je inwestor. Tym samym w sprawie naruszone zostały również przepisy postępowania regulujące sposób doręczania pism, a to art. 39, art. 45 i art. 46 § 1 k.p.a. Wreszcie organ ten stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż kilka działek wymienionych w badanej decyzji nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie wału przeciwpowodziowego, w związku z tym organ powinien, w przypadku ponownego rozpatrywania jego wniosku, wezwać inwestora do jego zmiany poprzez wymienienie w nim tylko działek faktycznie wymagających zgody na odstępstwo.
Mając na uwadze te ustalenia SKO w K. stwierdziło, że w decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r, nr [...], została dotknięta kwalifikowaną wadą prawną wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem sposób rażący narusza przepis art. 107 § 1 k.p.a.
Od decyzji tej wniesione zostały dwa wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pierwszy z nich złożył w piśmie z dnia [...] r. G.W.. Wniosek ten został następnie uzupełniony przez pełnomocnika G.W. radcę prawnego M.M. pismem z dnia [...] r., które wpłynęło jednak do organu dopiero w dacie wydania zaskarżonej decyzji tj. w dniu [...] r. Drugi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją SKO z dnia [...] r. złożyli w dniu [...] r. R. i J. R., zastępowani przez radcę prawnego M.M. . W oparciu o pierwszy z tych wniosków SKO w K. wydało zaskarżoną decyzję z dnia [...] r., którą doręczono także m.in. R. i J. R.. Natomiast wniosek R. i J. R. nie został rozpatrzony merytorycznie, a postępowanie z tego wniosku Kolegium umorzyło decyzją z dnia [...] r.
We wniosku z dnia [...] r. G.W. poinformował Kolegium, że Prezydent Miasta D. ustalił warunki zabudowy dla wszystkich działek wskazanych w decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...]. Wskazał, że w okresie między [...] a [...] rokiem wydanych zostało także 10 pozwoleń na budowę domów jednorodzinnych na części tych działek. Doprowadzono do nich także energię elektryczną oraz wodę, a ich aktualni właściciele rozpoczęli budowy domów. Na przedsięwzięcia te wydatkowano setki tysięcy złotych oraz zaciągnięto hipoteczne kredyty bankowe. G.W. dodał, że wszystkie roboty budowlane prowadzone były z zachowaniem warunków określonych w decyzji Marszałka Województwa. Autor wniosku wyjaśnił wreszcie, że do podtopienia części R. w dniu [...] r. doszło w wyniku braku drożności cieku wodnego [...], a rzeka [...] w tej dacie miała poziom 3 m poniżej korony wałów.
Decyzją z dnia [...] r. SKO w K. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. W podstawie prawnej tego orzeczenia powołało się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 4 k.p.a. Uzasadniając to rozstrzygniecie Kolegium wskazało na odrębność postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji od postępowania toczącego się w trybie zwyczajnym, podkreślając, że w postępowaniu tym nie prowadzi się na nowo postępowania dowodowego, w takim zakresie jak to ma miejsce w postępowaniu zwykłym. Organ stwierdził następnie, że w decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] nie umieszczono warunku wskazanego w opinii RZGW dotyczącego pozostawienia niezabudowanego pasa terenu wzdłuż wału, po jego stronie odpowietrznej, o szerokości 20 m. W konsekwencji tego uchybienia powstała i nadal jest realizowana zabudowa w odległości mniejszej niż 20 m od wału przeciwpowodziowego, a część wydzielonych działek przylega ogrodzeniami do stopy tego wału. W ocenie SKO Marszałek Województwa powinien się szerzej odnieść do opinii RZGW, aczkolwiek mógł jej nie uwzględnić jako niewiążącej. Odmawiając uwzględnienia warunku wskazanego w tej opinii winien jednakowoż wyjaśnić jakimi kierował się w tej kwestii przesłankami. W ocenie Kolegium uzasadnienie takie było niezbędne w związku z tym, że Marszałek Województwa posiada szczególne uprawnienia do podejmowania działań zapobiegających zagrożeniom życia i mienia, jakie może powodować powódź. SKO ponadto dodało, że w następstwie tej decyzji wydawane były decyzje ustalające warunki zabudowy oraz udzielające pozwolenia na budowę. Orzeczenia te były zaś wydawane przez organy nie zawsze orientujące się w zagrożeniach, jakie może powodować tego rodzaju lokalizacja budynków mieszkalnych. SKO podkreśliło następnie, że decyzja Marszałka Województwa z dnia [...] r. nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego przez co narusza art. 107 § 1 k.p.a. Podzieliło także pogląd poprzedniego składu tego organu, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 107 § 4 k.p.a., bowiem decyzją tą nałożone zostały na inwestora warunki realizacji przedsięwzięcia przez co nieuwzględnia ona w całości żądania strony. Mając na uwadze opisane naruszenia unormowania zawartego w art. 107 § 1 k.p.a. Kolegium podzieliło stanowisko zajęte w swojej poprzedniej decyzji, że miały one charakter rażący.
W skardze na tę decyzję G.W., zastępowany przez radcę prawnego M.M. , zarzucił jej wydanie z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 12, art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez: niewłaściwe i niewystarczające przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz nienależyte uwzględnienie słusznego interesu obywateli. Skarżący zarzucił także naruszenie zaskarżoną decyzją art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez stwierdzenie nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] w sytuacji, gdy okoliczności sprawy nie pozwalały na uznanie, że doszło do rażącego naruszenia prawa tą decyzją. W oparciu o te zarzuty wniósł on o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji SKO w K. . Ponadto skarżący domagał się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania.
W obszernym uzasadnieniu skargi szczegółowo zrelacjonowane zostały zarzuty sformułowane wobec decyzji SKO z dnia [...] r., jakie skarżący zawarł w piśmie z dnia [...] r. (do pisma tego Kolegium nie odniosło się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdyż wpłynęło do organu w dniu, w którym wydano zaskarżoną decyzję – przyp. Sąd). Podał m.in., że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane przez PINB w D., który analizując przyczyny podtopienia przez potok [...] r terenów w R. określił te tereny jako zalewowe. Zwrócił uwagę, że decyzja Marszałka Województwa [...] nie dotyczyła jednak oddziaływania potoku [...] na przewidziane pod zabudowę tereny położone w D. - R.. Oddziaływanie tego potoku nie było brane także pod uwagę ani w decyzjach o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ani też w decyzjach o pozwoleniu na budowę. Skarżący podkreślił jednocześnie, że czynności podejmowane przez organ w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Marszałka Województwa nie były podyktowane żadnymi działaniami prewencyjnymi, a jedynie rzekomymi wadami związanymi z doręczeniem tej decyzji czy jej lakonicznym uzasadnieniem.
Zdaniem skarżącego całkowicie błędne i nie znajdujące odzwierciedlenia w rzeczywistości było powoływanie się przez organ na zrealizowanie zabudowy w odległości kilku metrów od stopy wału, bowiem najbliżej położony budynek jest od tego wału oddalony o ok. 20 m, tym samym mimo, że warunek taki nie został zawarty w decyzji zezwalającej na wykonywanie robót budowlanych w sąsiedztwie wału przeciwpowodziowego to w istocie został on spełniony. Kwestionując stanowisko zajęte w decyzji podjętej w I instancji skarżący wskazał, że wbrew zawartym w niej zarzutom RZGW zamieścił w swojej opinii analizę techniczną uwarunkowań istniejących na terenie działek wskazanych we wniosku, a zatem organ wydając przedmiotową decyzje oparł się niewątpliwie na pozytywnej opinii RZGW w G. powołanej w uzasadnieniu decyzji. Przedmiotowa opinia zawierała jednakowoż jedynie ocenę faktów dokonaną przez RZGW i nie wiązała ona Marszałka Województwa, który mógł tym samym uznać za nieprzekonywujące argumenty w niej zawarte i wydać w sprawie decyzję niezgodną z oceną w niej zamieszczoną. Zdaniem skarżącego wydając decyzję z dnia [...] r. organ nie nadużył zatem swoich uprawnień i poruszał się w granicach przyznanej mu władzy dyskrecjonalnej.
W ocenie skarżącego nietrafna była także konkluzja Kolegium, że Marszałek Województwa w sposób nieuprawniony skorzystał w oparciu o art. 107 § 4 k.p.a. z prawa odstąpienia od obowiązków nałożonych na niego przepisem art. 107 § 1 k.p.a. Zakwestionowana decyzja w istocie zawierała bowiem uzasadnienie, w którym m.in. znalazło się odesłanie do opinii RZGW w G., zatem organ wskazał niewątpliwie w oparciu o jakie dowody, czy ustalenia wydał decyzję uwzględniającą w całości wniosek inwestora.
W omawianej skardze wskazano ponadto, że przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona RZGW w G.. Na poparcie tego twierdzenia G.W. przedłożył stosowne pisemne oświadczenie złożone w imieniu RZGW. W ocenie skarżącego Kolegium nie dokonało także oceny wartościującej odnoszącej ewentualnych naruszeń prawa przedmiotową decyzją Marszałka, a postulatem stabilności obrotu prawnego. Okoliczność, że organ ten nie odniósł się szerzej w uzasadnieniu swojej decyzji do opinii RZGW nie mogła zaś stanowić podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Skarżący dodał, że do opisanych zarzutów Kolegium nie odniosło się w jakikolwiek sposób w treści uzasadnienia swojej decyzji. Nie nawiązało też jakiejkolwiek polemiki z tymi argumentami i dowodami, a także nie podjęło nawet próby weryfikacji oceny materiału dowodowego dokonanej w decyzji SKO z dnia [...] r. W tej kwestii poprzestało jedynie na stwierdzeniu, że sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego w tej sprawie nie budzi zastrzeżeń. Skarżący wskazał także, że wszystkie omówione wyżej zarzuty zawarte zostały także we wniesionym w terminie wniosku J. i R. R., który nie został nawet wymieniony w zaskarżonej decyzji. Powyższe wskazuje na brak podjęcia przez Kolegium jakichkolwiek kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i potwierdza zasadność zarzutu naruszenia przez ten organ art. 7, art. 8, art. 75 , art. 77 i art. 80 k.p.a.
W podsumowaniu skargi G.W. wskazał, że brak było podstaw do uznania, że w toku wydawania decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] r. doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, a także, że mogło mieć ono charakter rażący. Gdyby nawet uznać, że w toku tego postępowania miały miejsca pewne uchybienia to nie można ich było interpretować jako mające szczególnie wysoki ciężar gatunkowy. SKO nie oceniło także czy rzekome naruszenie prawa wytknięte w zaskarżonej decyzji spowodowało skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.
W odpowiedzi na tę skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] r. i wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego braku odniesienia się w decyzji do zarzutów sformułowanych w piśmie skarżącego z dnia [...] r. organ wyjaśnił, że pismo to wpłynęło do Kolegium w [...] r. i "minęło się z decyzją przekazaną kancelarii Kolegium do wysyłki". SKO nie zgodziło się także ze stanowiskiem skarżącego wskazującym na usytuowanie nowowznoszonych budynków w odległości wskazanej w opinii RZGW wyjaśniając, że obiektami budowlanymi są nie tylko budynki, ale także m.in. ogrodzenia w zależności od ich parametrów. Podało, że w przedmiotowej sprawie istotnym był fakt odstąpienia od uzasadnienia decyzji z uwagi na zaistnienie w sprawie sytuacji przewidzianej w art. 107 § 4 k.p.a., co jak wykazano nie miało miejsca. W sprawie tymczasem należało wykazać, że odstąpienie od ustawowych wymogów sytuowania budynków nie spowoduje zagrożenia życia i mienia, zwłaszcza, że organ ten w punkcie 5 swojej decyzji wskazał, że ani on ani administrator wałów nie będą ponosić odpowiedzialności za straty związane z podwyższonym stanem wód rzeki.
Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem strony, że istotnie decyzja Marszałka Województwa dotyczyła usytuowania obiektów budowlanych w stosunku do wałów rzeki [...]., natomiast przyczyną powodzi było wylanie potoku [...]. Tym niemniej, jeżeli w czasie wizji w terenie stwierdzone zostały przez organ nadzoru budowlanego uchybienia w zakresie usytuowania obiektów, to jego obowiązkiem było wystąpienie do właściwych organów o zbadanie zgodności z przepisami wydanych decyzji. SKO dodało, że zarówno ono, jak i podmioty, które nabyły przedmiotowe działki, a także organ nadzoru budowlanego powinny mieć pewność, że usytuowanie obiektów budowlanych względem wałów przeciwpowodziowych nie narazi tych obiektów na zalanie. Wobec tego decyzja udzielająca zgody na odstępstwa od wymogów wynikających z art. 85 ust. 1 Prawa wodnego winna zawierać informację, dlaczego zgoda taka została udzielona i z jakich powodów nie została uwzględniona opinia RZGW w G. z dnia [...] r., a także, że wskazana w decyzji lokalizacja obiektów nie narazi ich na zalanie. W świetle powyższego odstąpienie od szczegółowego uzasadnienia decyzji oraz wskazanie, że jest ona zgodna z żądaniem strony w sposób rażący naruszyło prawo.
W skardze wniesionej przez R.R. , zastępowanego również przez radcę prawnego M.M. , postawione zostały identyczne zarzuty pod adresem zaskarżonej decyzji i zawarto w niej te same żądania jak w poprzednio omówionej skardze G.W.. Po zreferowaniu zarzutów postawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją SKO z dnia [...] r. skarżący stwierdził, że organ nie odniósł się w żaden sposób do jego argumentacji wykazującej brak przesłanek zezwalających na stwierdzenie nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. Mimo przytoczonej argumentacji SKO utrzymało jednak w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego wskazał, że decyzja z dnia [...] r. została doręczona mu dopiero po licznych telefonicznych interwencjach w dniu [...] r. Niezrozumiałym dla skarżącego było to, że skład orzekający Kolegium nie dysponował wnioskiem jego i jego żony o ponowne rozpatrzenie sprawy mimo, że wpłynął on organu na długo przed wydaniem decyzji, a także, iż nierozpoznanie tego wniosku wynikać miało "z opieszałego obiegu dokumentów w Kancelarii". W ocenie skarżącego nic nie stoi jednak na przeszkodzie rozpoznania jego skargi, mimo, że Kolegium umorzyło postępowanie z wniosku złożonego przez niego i jego żonę o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W dalszej części skargi zawarto obszerną argumentację wskazującą na brak podstaw prawnych do wydania przez SKO decyzji z dnia [...] r., którą umorzono postępowanie w sprawie z wniosku złożonego przez J. i R. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją SKO z dnia [...] r. Tą część uzasadnienia skargi należało jednak pominąć, bowiem decyzja ta nie została zaskarżona do WSA w G..
W odpowiedzi na skargę R.R. SKO powtórzyło swoją argumentację podniesioną w odpowiedzi na skargę G.W.. Odnosząc się do zarzutu nierozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez skarżącego i jego żonę Kolegium przyznało, że jest to uchybienie, które należy jednak usprawiedliwić dużą liczbą spraw wymagających rozpatrzenia. Wskazało także, że J. i R. R. doręczono decyzję wydaną w wyniku rozpatrzenia wniosku G.W..
W piśmie z dnia [...] r. wniesionym przez obu skarżących, zastępowanych przez radcę prawnego M.M. , odnieśli się oni do stanowiska Kolegium zajętego w odpowiedziach na ich skargi. Podtrzymali w nim swoje stanowisko, że zakwestionowane przez Kolegium działania Marszałka Województwa nie mogą być rozpatrywane w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Wskazali, że w świetle udzielonych odpowiedzi na skargi kwestią sporną pozostaje tylko to, czy organ miał prawo odstąpić od bardziej szczegółowego uzasadnienia swojej decyzji, a w szczególności, czy był zobowiązany wskazać inwestorom stan istniejącego zagrożenia dla mienia lub życia przy realizacji zamierzonych inwestycji. Zdaniem skarżących stanowisko SKO wynika z błędnego przyjęcia, że objęty decyzją Marszałka Województwa obszar stanowi teren zalewowy. Stanowisko takie, które SKO podzieliło za PINB w D., należy potraktować jako "rażące nadużycie" bowiem teren R. nie jest i nigdy nie stanowił terenu zalewowego. W odległości 200-300 m od spornych działek znajduje się bowiem ogromny zbiornik wodny "[...]" ([...]) zasilany wodami [...].. Ponadto funkcje retencyjne może pełnić jeszcze kilka dużych zbiorników. Zbiornik wodny [...] jest położony kilkadziesiąt metrów poniżej poziomu gruntów, na których wzniesione zostały domy skarżących, a połączenie rzeki z tym zbiornikiem odbywa się za pomocą śluz i rozbudowanej infrastruktury hydrotechnicznej. Tym samym większe zagrożenie dla mieszkańców tych terenów stanowić może deszcz niż wylanie rzeki czy jej wystąpienie z wałów Podkreślili, że Kolegium przyznało w odpowiedzi na skargę, iż w kontekście wydarzeń z [...] r. większe zagrożenie dla przedmiotowych terenów należy upatrywać w oddziaływaniu na nie strumienia [...]. Marszałek Województwa nie miał zaś podstaw do badania w toku postępowania prowadzonego w trybie art. 85 ust. 3 ( aktualnie art. 88n ) Prawa wodnego oddziaływania tego cieku wodnego na przedmiotowy teren. Decyzja ta nie musiała się wreszcie odnosić do zagrożenia powodzią, które w istocie nie występowało. Aktualnie teren R. stanowi obszar mocno rozbudowywujący się, a powstających tam nowych inwestycji ulokowanych w sąsiedztwie wałów rzeki [...]. nikt nie kwestionuje. Na przedmiotowym obszarze znajduje się także starsza zabudowa mieszkaniowa. Skarżący powołali się także na opinię RZGW z dnia [...] r. przekazaną [...] Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. , w której wyrażono zgodę na budowę domu jednorodzinnego na działce [...] w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału rzeki [...].. W posumowaniu tego pisma procesowego skarżący stwierdzili, że decyzja Marszałka Województwa [...] uwzględniała wiedzę tego organu na temat cech przedmiotowego terenu oraz treść innych opinii wydawanych różnym inwestorom przez RZGW w G..
Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 445/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wstrzymał na wniosek skarżących G.W. i R.R. wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Kontrolując zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, jak nakazuje dyspozycja art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd doszedł bowiem do przekonania, że wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie należy podkreślić, że Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej zwanej p.p.s.a.), wyrokował w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną i część dostrzeżonych przez siebie naruszeń prawa uwzględnił z urzędu.
Rozważania prawne rozpocząć należy od krótkiej charakterystyki instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, z którą mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Instytucja ta uregulowana została przepisami art. 156 – 159 k.p.a. i ma ona na celu usuwanie z obrotu prawnego ostatecznych decyzji administracyjnych i postanowień od których przysługiwało zażalenie, w przypadku zaistnienia ustawowych przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest zarazem samodzielnym postępowaniem administracyjnym stanowiącym jeden z wyjątków od wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznej. Z tych też względów stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy zostanie bezspornie ustalone wystąpienie jednej z ustawowych przyczyn nieważności. Organem właściwym do stwierdzenia nieważności jest zaś organ wyższego stopnia, poza przypadkami, gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze.
Ustawodawca w art. 157 § 2 k.p.a. przewidział możliwość wszczęcia postępowania nieważnościowego zarówno z urzędu jak i na wniosek strony. Bez względu jednak na to czy postępowanie nieważnościowe ma zostać wszczęte z urzędu czy na wniosek organ winien je poprzedzić wstępną kontrolą zmierzającą do ustalenia czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące dopuszczalność uruchomienia tego trybu nadzwyczajnego pozwalającego na weryfikację decyzji czy zaskarżalnych postanowień. W szczególności organ winien rozważyć czy postępowanie takie może być wszczęte z uwagi na możliwość wystąpienie którejś z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Tego rodzaju wstępna kontrola poprzedzać winna zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia, a w przypadku rozpatrywania wniosku strony o wszczęcie takiego postępowania także przed ewentualnym wydaniem postanowienia opartego na przepisie art. 61a k.p.a
Przystępując do badania nieważności decyzji czy zaskarżalnego postanowienia organ orzekający musi mieć na uwadze wreszcie treść przepisu art. 156 § 1 k.p.a. zawierającego zamknięty katalog przyczyn, których zaistnienie nakazuje organom wydanie orzeczenia stwierdzającego nieważność aktu administracyjnego, przy czym w większości przypadków rozstrzygnięcie takie winno zostać poprzedzone badaniem czy w sprawie nie wystąpiły negatywne przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a. , które uniemożliwiają stwierdzenie jego nieważności. Ta ostatnia okoliczność nie miała miejsca w kontrolowanym postępowaniu, bowiem SKO w obu swoich decyzjach powołało się na przesłankę rażącego naruszenia prawa, do której nie ma zastosowania ostatnio wymieniony przepis.
Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. została wydana z powołaniem się na przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. rozważyć trzeba co należy rozumieć pod pojęciem rażącego naruszenia prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zachodzą trzy przesłanki, a to: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki jakie wywołało takie wadliwe orzeczenie . Organ administracji publicznej orzekając o nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa winien wskazać na łączne wystąpienie wyżej wymienionych przesłanek, przy czym podkreślić należy, że ich wystąpienie nie może być dorozumiane, ale jasno wskazane (por. m.in. wydane w ostatnim czasie wyroki NSA: z dnia 18 maja 2011 r. , II OSK 878/10 [w:] LEX nr 992652; z dnia 7 października 2011 r., II OSK 1521[w:] LEX nr 965192; z dnia 29 września 2011 r., I GSK 943/10 [w:] LEX nr 1132057; z dnia 27 września 2011 r. , II OSK 1381/10 [w:] LEX nr 966249 i z dnia 14 marca 2012 r., II OSK 2525/10 [w:] LEX nr 1145613).
Podkreślić trzeba, że oczywistość naruszenia prawa, o której była mowa wyżej polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Innymi słowy o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one w jawnej sprzeczności. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, muszą być jednocześnie niemożliwymi do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.
Kierując się tymi wskazaniami stwierdzić w pierwszej kolejności trzeba, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie wykazało, że decyzja Marszałka Województwa [...] nr [...] decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, a w szczególności obowiązującego w dacie jej wydawania art. 85 ust. 3 Prawa wodnego. Organ nie wykazał zwłaszcza, że treść tej decyzji pozostawała w wyraźnej i oczywistej sprzeczności ze wskazanym przepisem powodując brak możliwości jej zaakceptowania jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Wspomniany przepis zezwalał marszałkowi województwa na zwolnienie z zakazów zamieszczonych w art. 85 ust. 1 Prawa wodnego, a aktualnie odpowiada mu przepis art. 88n ust. 1 ( w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw ). Przepis art. 85 ust. 1 Prawa wodnego dla zapewnienia szczelności i stabilności wałów przeciwpowodziowych zabraniał:
1) przejeżdżania przez wały oraz wzdłuż korony wałów pojazdami, konno lub przepędzania zwierząt, z wyjątkiem miejsc do tego przeznaczonych,
2) uprawy gruntu, sadzenia drzew lub krzewów na wałach oraz w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału po stronie odpowietrznej,
3) rozkopywania wałów, wbijania słupów, ustawiania znaków przez nieupoważnione osoby,
4) wykonywania obiektów budowlanych, kopania studni, sadzawek, dołów oraz rowów w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału po stronie odpowietrznej,
5) uszkadzania darniny lub innych umocnień skarp i korony wałów.
Analiza tego przepisów nie pozostawia żadnych wątpliwości, że regulacja ta ma na celu stworzenie warunków pozwalających na zapewnienie szczelności i stabilności wałów przeciwpowodziowych, a zatem z tego punktu widzenia rozpatrywać należy wskazane w nim zakazy. Tymczasem, jak wynika z zaskarżonej decyzji SKO oraz z udzielonych odpowiedzi na skargi, organ ten rozważał zastosowanie powołanego przepisu nie z punktu widzenia zachowania stabilności i szczelności wałów lecz z uwagi na zagrożenia dla ludzi i mienia w związku z prowadzeniem robót budowlanych bądź podejmowania innych czynności w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału przeciwpowodziowego. Mając na uwadze powyższe wskazać przyjdzie, że tereny położone w bezpośrednim sąsiedztwie wałów przeciwpowodziowych po jego stronie odpowietrznej, w dacie wydawania przez Marszałka decyzji nr [...] nie były zaliczane do obszarów bezpośredniego zagrożenia powodzią, na których obowiązywały zakazy wskazane w nieobowiązującym już art. 82 ust. 2 Prawa wodnego. Obszar taki stanowiły bowiem m.in. tereny między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym (art. 82 ust. 1 pkt 1 ustawy). Natomiast obszary po drugiej stronie wału, których dotyczyła stanowiąca przedmiot postępowania decyzja Marszałka Województwa [...], zaliczane były w ówczesnym stanie prawnym do obszarów potencjalnego zagrożenia powodzią z uwagi na możliwość ich zalania w przypadku przelania się wód przez koronę wału przeciwpowodziowego bądź zniszczenia lub uszkodzenia takiego wału. Wskazać należy, że na obszarach potencjalnego zagrożenia powodzią dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej mógł w drodze aktu prawa miejscowego wprowadzać zakazy lokalizowania inwestycji wskazanych w art. 40 ust. 1 pkt 3, o ile było to uzasadnione ochroną wód, a także zakazów wskazanych w art. 82 ust. 1, o ile było to uzasadnione względami bezpieczeństwa ludzi i mienia. Z akt sprawy nie wynika aby tego rodzaju akt prawa miejscowego został wydany przez Dyrektora RZGW w G.. W aktualnym stanie prawnym jest natomiast mowa o obszarach narażonych na niebezpieczeństwo powodzi, które winny zostać wskazane w oparciu o wstępną ocenę ryzyka powodziowego (art. 88d ust. 1 Prawa wodnego). Wśród tych terenów wyróżnia się obszary szczególnego zagrożenia powodzią, a także tereny narażone na zalanie. W grupie tych ostatnich znajdują sie tereny narażone m.in. na możliwość przelania się wód przez koronę wału przeciwpowodziowego czy też zniszczenia lub uszkodzenia wału przeciwpowodziowego ( art. 88d ust. 2 pkt 2 i pkt 3 Prawa wodnego). Mając na uwadze powołane regulacje wskazać należy, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania przez Marszałka Województwa [...] decyzji nr [...], jak i stanie prawnym aktualnie obowiązującym, tereny określane poprzednio jako obszary potencjalnego zagrożenia powodzią (aktualnie określane jako tereny narażone na zalanie) obejmują znacznie większe obszary niż tereny znajdujące się w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wałów od strony odpowietrznej. Skład Sądu zwraca uwagę na omówione kwestie w związku z nieuprawnioną argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. SKO wskazało w niej bowiem na zaniechanie podjęcia przez Marszałka Województwa działań zapobiegających zagrożeniom życia lub mienia, co zmierzało, jak się wydaje, do wykazania wywołania przez tę decyzję skutków niemożliwych do zaakceptowania nie tylko z punktu widzenia praworządności , ale także z punktu widzenia jej społeczno-gospodarczych skutków.
Wydając zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie dokonało również jednoznacznych ustaleń dotyczących roli procesowej, jaką w postępowaniu toczącym się w trybie art. 85 ust. 3 Prawa wodnego odgrywał Dyrektor RZGW w G.. Rozważając tę kwestię wskazać należy, że Prawo wodne w przypadku wydawania decyzji w trybie art. 85 ust. 3 tej ustawy nie przewiduje obowiązku współdziałania marszałka województwa z dyrektorem regionalnego zarządu gospodarki wodnej w trybie i na zasadach określonych w art. 106 k.p.a. Co zatem idzie przedmiotowe pismo określone w decyzji Marszałka Województwa jako uzgodnienie, a w kontrolowanych decyzjach SKO jako opinia, należy potraktować jako wydaną w sprawie niewiążącą opinię RZGW. Na okoliczność tę zasadnie zwróciło uwagę SKO w swojej decyzji z dnia [...] r. Ze spostrzeżenia tego organ ten nie wyprowadził jednak należytych wniosków, utrzymując w mocy decyzję dnia [...] r., w której podstaw nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] r. upatrywano przede wszystkim w pominięciu przez ten organ warunku zawartego w opinii RZGW wyłączającej możliwość realizacji zabudowy w odległości 20 m od stopy wału. Analizując treść pisma z dnia [...] r., nr [...] (oznaczonego w decyzji Marszałka błędnym numerem, a w decyzjach SKO błędna datą), wskazać jednocześnie należy, że nie można go potraktować nawet jako niewiążącej opinii organu rządowej administracji niezespolonej. Pismo to nie zostało bowiem podpisane przez podmiot pełniący funkcję takiego organu, którym z mocy art. 92 ust. 1 Prawa wodnego jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Przedmiotowe pismo nie zostało podpisane także przez osobę działająca z upoważnienia tego organu zostało bowiem opatrzone podpisem Zastępcy Dyrektora ds. Utrzymania Wód RZGW w G..
W przekonaniu Sądu Marszałek Województwa [...] wydając swoją decyzję nr [...] z dnia [...] r. nie naruszył także w sposób rażący przepisów prawa procesowego we wskazanym wyżej rozumieniu. W pierwszym rzędzie stwierdzić bowiem trzeba, że naruszenie przepisu art. 107 § 1 k.p.a. polegające na wadliwym sporządzeniu uzasadnienia decyzji nie pociąga za sobą automatycznie konieczności jej wyrugowania z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia jej nieważności. Tego rodzaju rozstrzygniecie winno bowiem zostać poprzedzone rozważeniem skutków takiego uchybienia na wynik sprawy. Wobec tego uznając, że w przedmiotowym postępowaniu doszło do rażącego naruszenia tego przepisu SKO winno było stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. wbrew stanowisku Kolegium posiadała uzasadnienie, aczkolwiek z pewnością nie odpowiadało ono w pełni wymogom wynikającym z przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Odmiennie niż Kolegium uznać także należy, że analizowana decyzja Marszałka Województwa [...] uwzględniała praktycznie w całości żądanie strony. Wskazane bowiem w niej warunki, na jakich inwestor winien przystąpić do budowy domów jednorodzinnych w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wałów przeciwpowodziowych rzeki P., zdaniem składu orzekającego, nie mogą zostać ocenione jako "nieuwzględniające w całości wniosku inwestora". Część z tych warunków ma bowiem jedynie charakter informacyjny. W szczególności dotyczy to zakazu naruszania szczelności i stabilności wałów, którego złamanie stanowi występek z art. 190 Prawa wodnego, czy informacji o ponoszeniu przez inwestora na własny rachunek odpowiedzialności za ewentualne szkody spowodowane wystapieniem podwyższonych stanów wód w rzece, co powiązać należy z unormowaniem zawartym w art. 417 k.c. Z kolei nałożony na inwestora obowiązek zawiadomienia zarządu zlewni o terminie rozpoczęcia i zakończenia prac związany był z kontrolą przestrzegania wskazanego wyżej zakazu wykonywania prac naruszających szczelność i stabilność wałów i zapewnieniem ewentualnej możliwości kontroli nakazów dotyczących prowadzenia prac przy niskich stanach wód czy uporządkowania terenu po zakończeniu inwestycji. Dodać trzeba, że zamieszczenie w orzeczeniu informacji o warunkach, na jakich można przystąpić do realizacji przedsięwzięcia nie powoduje, że orzeczenie takie należy potraktować jako nieuwzględniające w całości żądania strony w rozumieniu art. 107 § 4 k.p.a. Jako przykład można tutaj wskazać wzór decyzji o pozwoleniu na budowę określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę ( Dz. U. Nr 120, poz. 1127 ze zm.).
Przeszkodą do zastosowania regulacji zawartej w art. 107 § 4 k.p.a. zezwalającej organowi na odstąpienie od sporządzenia uzasadnienia decyzji stanowi natomiast sytuacja, w której organ rozstrzyga w sprawie spornych interesów stron. W związku z tym kwestionując możliwość zastosowania w sprawie tego przepisu Kolegium winno było rozważyć, czy w ówczesnym stanie prawnym Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. był stroną postępowania toczącego się trybie obowiązującego wówczas art. 85 ust. 3 Prawa wodnego. W przypadku pozytywnej zaś odpowiedzi na to pytanie organ ten powinien także zająć stanowisko czy kwestionowana decyzji rozstrzygała sporne interesy RZGW w G. i inwestora.
Odnosząc się do pierwszej z tych kwestii stwierdzić należy, że obowiązujące w dacie orzekania przepisy ustawy Prawo wodne nie rozstrzygały komu przysługiwał przymiot strony w postępowaniu w sprawie zwolnienia z zakazów określonych w art. 85 ust. 1 tej ustawy i dopiero w wyniku nowelizacji tych przepisów wspomniana wyżej ustawą z dnia 5 stycznia 2011r. kwestia ta została rozstrzygnięta poprzez wprowadzenie do tekstu tej ustawy art. 88n ust. 5, zgodnie z którym stroną postępowania o wydanie decyzji, o której mowa w ust. 3, jest wnioskodawca, właściciel wody i właściciel wału przeciwpowodziowego. Gdyby jednakowoż przyjąć, że RZGW w G., jako podmiotowi mającemu w trwałym zarządzie stanowiące własność Skarbu Państwa wody rzeki P. ( por. art. 10 ust. 1a w zw. z art. 217 ust. 1 Prawa wodnego) i prawdopodobnie zarządzającego w imieniu Skarbu Państwa urządzeniem wodnym, jakim jest wał przeciwpowodziowy tej rzeki, przysługiwał przymiot strony w postępowaniu toczącym się w trybie przepisu art. 85 ust. 3 Prawa wodnego, to należałoby rozstrzygnąć wówczas drugą kwestię, a to czy wydana w tym trybie decyzja rozstrzygała o spornych interesach inwestora i RZGW. W ramach tych ustaleń konieczne byłoby zaś w szczególności ustalenie czy pominięcie w decyzji Marszałka Województwa [...] postulowanego przez RZGW warunku pozostawienia niezabudowanego pasa wzdłuż wału przeciwpowodziowego o szerokości 20 m po jego stronie odpowietrznej dowodzi, że przedmiotową decyzją rozstrzygnięto o spornych interesach stron. Przypomnieć należy, że opinia RZGW z dnia [...] r. nie została podpisana przez Dyrektora RZGW w G., który był uprawniony do reprezentacji organu pomocniczego, jakim jest regionalny zarząd gospodarki wodnej ( por. art. 92 ust. 5 Prawa wodnego). Zwrócić w tym miejscu trzeba wreszcie uwagę na to, że ani RZGW ani też Dyrektor tego Zarządu nie zakwestionowali pominięcia w treści decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] r. postulowanego przez siebie warunku rezygnując chociażby z wniesienia odwołania od tej decyzji. Wbrew stanowisku Kolegium stwierdzić należy także, przedmiotowa decyzja została doręczona RZGW, aczkolwiek nastąpiło to z naruszeniem trybu wskazanego w przepisach rozdziału 8 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści pisma Z-cy Dyrektora RZGW w G. z dnia [...] r., w którym potwierdza on wpływ tej decyzji do RZGW w dniu jej wydania, a to [...] r.
Mając na uwadze przeprowadzone rozważania stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem wskazanego w skargach przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego wadliwe zastosowanie. Za zasadny należy uznać także podniesiony w skargach zarzut naruszenia art. 7, art. 8 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Nie może ulegać wreszcie wątpliwości, że w zaskarżoną decyzją SKO w K. naruszyło również przepis art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia do zarzutów zawartych we wniosku J. i R. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę SKO w K. umorzy wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...].
W tym stanie rzeczy Sąd w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania obejmujących zwrot uiszczonych wpisów od skarg, koszty zastępstwa procesowego oraz wysokość opłat skarbowych uiszczonych od pełnomocnictw orzeczono zaś po myśli art. 200, art. 202 § 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło