II SA/Gl 447/11

WyrokWSA w Gliwicach2011-12-21

Skład orzekający: Rafał Wolnik, Iwona Bogucka, Elżbieta Kaznowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podmiot, który nie posiada zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, ale faktycznie wykonuje czynności odpowiadające tym definicjom, może być uznany za przedsiębiorcę wodociągowo-kanalizacyjnego w rozumieniu ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nowelizacja ustawy poprzez wprowadzenie art. 6 ust. 1a modyfikuje definicje zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, dopuszczając możliwość, że przedsiębiorca nie musi ujmować, uzdatniać wody ani oczyszczać wszystkich ścieków samodzielnie. Wystarczające jest faktyczne wykonywanie czynności odpowiadających tym definicjom, nawet jeśli zakres usług jest ograniczony, co nie pozbawia ich charakteru zbiorowego. W związku z tym, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności faktyczne dotyczące legitymacji procesowej wnioskodawcy.
Stan faktyczny
Huta "A" S.A. złożyła wniosek o zezwolenie na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków na terenie huty. Organ I instancji trzykrotnie odmawiał wydania zezwolenia, a następnie umorzył postępowanie, uznając, że huta nie jest przedsiębiorcą wodociągowo-kanalizacyjnym. Organ II instancji uchylił decyzję o umorzeniu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że kwestia legitymacji wnioskodawcy wymaga ponownej analizy. Prokurator Rejonowy wniósł skargę do WSA, zarzucając wadliwe przyjęcie braku podstaw do umorzenia postępowania. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. oddala skargę. Huta "A" S.A. w R. wnioskiem z dnia 14 lutego 2007 r. zwróciła się do Prezydenta R o udzielenie zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie huty i spółek mających siedzibę na jej historycznym terenie. We wniosku podano, że huta posiada umowy na dostawę wody pitnej zawarte z [...] Przedsiębiorstwem Wodociągów z K. oraz z Miejskim Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji z R. Na terenie huty woda jest rozprowadzana poprzez własną pompownię i własną sieć. Dysponuje także pozwoleniem wodnoprawnym na wprowadzanie ścieków przemysłowych do kanalizacji będącej w eksploatacji [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w C. oraz umową z tym przedsiębiorstwem na odprowadzanie ścieków. Z zakładu "B" ścieki kierowane są do kontenerowej oczyszczalni ścieków typu Bioblok, przeznaczonej do pełnego biologicznego oczyszczania ścieków bytowo-socjalnych. W trakcie przekształceń własnościowych na terenie huty powstało kilkanaście podmiotów gospodarczych, które były i są zasilane z sieci huty i odprowadzają ścieki także do jej sieci. Woda pitna jest używana przez wszystkich odbiorców zarówno do celów technologicznych, socjalno-sanitarnych oraz do spożycia przez ludzi. Wskazano, że zamierzona działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i i odprowadzania ścieków ma dotyczyć wyłącznie historycznego terenu huty, ograniczonego ogrodzeniem, w oparciu o własną przepompownię i sieci przesyłowe, na rzecz wszystkich odbiorców na terenie huty, z którymi będzie miała umowy. Ze złożonego odpisu z KRS [...] wynika, że przedmiot działalności spółki stanowi m. in. działalność usługowa w zakresie rozprowadzania wody oraz usługi sanitarne i pokrewne. Organ I instancji trzykrotnie orzekał o odmowie wydania żądanego zezwolenia (decyzjami z [...] r., [...] r., [...] r.). Rozstrzygnięcia te były każdorazowo uchylane do ponownego rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzjami z [...] r., [...] r. i [...] r. Następnie Prezydent Miasta R. umorzył postępowanie w sprawie, wydając decyzję z [...] r., w której przyjął, że wnioskodawca nie jest przedsiębiorcą wodociągowo-kanalizacyjnym. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez organ II instancji decyzją z [...] r. Kolegium stanęło na stanowisku, że kwestia legitymacji wnioskodawcy do uzyskania pozwolenia wymaga ponownej analizy pojęcia przedsiębiorcy wodociągowo-kanalizacyjnego. Jak to dokumentują akta sprawy, w toku postępowania pismem z dnia 18 stycznia 2008 r. Spółka wyjaśniła, że z dniem 31 października 2007 r. rozwiązała umowę z [...] Przedsiębiorstwem Wodociągów w K. na dostawy wody, aktualnie przez te same ujęcia pobiera wodę od Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w R. Prokurator Rejonowy w R. przystąpił do prowadzonego postępowania, co oświadczył w piśmie z 20 września 2010 r. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezydent Miasta R. decyzją z [...] r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków dla Huty "A" S.A. w R. W podstawie prawnej powołał przepis art. 105 § 1 k.p.a., art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r., nr 123, poz. 858 ze zm.) oraz art. 39 ust. 1 i 5 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.).W uzasadnieniu wyjaśnił, że Spółka nie jest podmiotem mogącym ubiegać się o takie zezwolenia, albowiem nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków w rozumieniu ustawy, zatem nie jest przedsiębiorcą wodociągowo-kanalizacyjnym. Ponieważ ustawa ogranicza wolność działalności gospodarczej i ją w określonym zakresie limituje, jej postanowienia wymagają ścisłej interpretacji. Pojęcie przedsiębiorcy wodociągowo-kanalizacyjnego definiuje art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym (...), natomiast pojęcie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków art. 2 pkt 20 i 21. Ponieważ definicje te cechuje pewna cyrkulacyjność i nie dają one dostatecznie precyzyjnej odpowiedzi na cechy istotne definiowanych terminów, konieczne jest posłużenie się przy kwalifikacji prawnej prowadzonej przez hutę działalności regulacją art. 1 ustawy, określającego przedmiot regulacji. W pierwszej kolejności należy bowiem rozstrzygnąć, na czym polega zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Mając na względzie art. 1 ustawy organ przyjął, że zakresem ustawy jest objęte jedynie dostarczanie wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Przez taką wodę rozumie się, zgodnie z art. 2 pkt 18 ustawy, wodę w stanie pierwotnym lub po uzdatnieniu, przeznaczoną do picia, przygotowywania żywności lub innych celów domowych, niezależnie od jej pochodzenia i sposobu dostarczania oraz wodę wykorzystywaną przez przedsiębiorstwo produkcji żywności do wytworzenia, przetworzenia, konserwowania lub wprowadzenia do obrotu produktów lub substancji przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Dołączony do wniosku wykaz podmiotów, którym huta dostarcza wodę i od których odbiera ścieki, nie wymienia osób fizycznych, ani przedsiębiorstw, o jakich mowa w art. 2 pkt 18 ustawy. Woda jest zatem dostarczana dla innych celów, sam wnioskodawca określa je jako technologiczne. Co prawda podaje, że są to także cele bytowe, ale nie potwierdza tego materiał sprawy. Mapa ilustruje, że odbiorcami są podmioty prowadzące działalność przemysłową położone na ogrodzonym terenie huty. Korzystanie z wody przez pracowników nie mieści się w pojęciu "innych celów domowych", dotyczy wszak prowadzenia gospodarstwa domowego, nie korzystania z wody w miejscu pracy. Wnioskodawca nie zaopatruje podmiotów, z którymi zawarł umowy, w wodę przeznaczoną do spożywania przez ludzi, zatem działalność ta nie mieści się w zakresie regulacji ustawy. Dodatkowo art. 1 ustawy wprowadza przesłankę zbiorowego charakteru zaopatrzenia. Definiując tę cechę należy odnieść się do art. 3 ust. 1 ustawy oraz przepisów ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. nr 9, poz. 43 ze zm.). Zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy, co uzasadnia odniesienie się do przepisów regulujących gospodarkę komunalną. Ustawa jej dotycząca wyraźnie łączy pojęcie zbiorowości z zaspokajaniem potrzeb wspólnoty samorządowej, a nie kilku zaledwie podmiotów, jak w niniejszej sprawie. Pojęcie wspólnoty samorządowej należy łączyć z pojęciem ogółu, nieoznaczonego imiennie kręgu osób, co stoi w opozycji do podmiotów indywidualnie oznaczonych. Zatem zaopatrywanie w wodę i odprowadzanie ścieków prowadzone dla ogółu członków wspólnoty samorządowej w granicach obszaru tej wspólnoty będzie wyczerpywać cechę "zbiorowości". Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał się na motywy towarzyszące uchwaleniu ustawy. W uzasadnieniu do rządowego projektu ustawy wskazano, że projekt reguluje działalność gminnych przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych w warunkach monopolu naturalnego. Ustawa ma na celu rozdzielenie funkcji właścicielskiej i zarządczej gminy (upodmiotowienie przedsiębiorstw) i przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym a także uniemożliwienie dostępu do świadczenia przedmiotowych usług przez podmioty nie mające do tego odpowiednich środków. Podkreślono, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę to działalność polegająca na ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, a zbiorowe odprowadzanie ścieków polega na ich odprowadzaniu i oczyszczaniu. Wnioskodawca nie ujmuje i nie uzdatnia wody oraz nie oczyszcza wszystkich ścieków. Wobec koniunkcji zawartej w art. 2 pkt 20 i 21 ustawy, samo dostarczanie wody czy tylko odbieranie ścieków nie stanowią działalności objętej ustawą. W istocie wnioskodawca wyłącznie pośredniczy w dostarczaniu wody. Do wewnętrznej sieci huty nie ma także możliwości podłączenia innych podmiotów, zarówno zlokalizowanych poza jej terenem jak i położonych na nim. Zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków są zadaniami własnymi gminy. Ich wykonywanie może być powierzone innym podmiotom w drodze umowy, ale gmina takiej umowy z hutą nie zawarła. Wnioskodawca nie jest zatem przedsiębiorcą wodociągowo-kanalizacyjnym, albowiem nie prowadzi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, nie posiada przymiotu strony w postępowaniu, wobec czego należało je umorzyć. Dodatkowo organ stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia warunku udzielenia pozwolenia, albowiem nie dysponuje wystarczającymi środkami technicznymi, gwarantującymi wykonywanie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Jak to potwierdza opinia z zakresu inżynierii sanitarnej, środki techniczne pozostające w dyspozycji huty są zamortyzowane, kwalifikują się do przebudowy i nie gwarantują prowadzenia działalności w sposób ciągły i na odpowiednim poziomie. W odwołaniu od decyzji Spółka zawioskowała o jej uchylenie i wydanie przez organ II instancji orzeczenia co do istoty poprzez udzielenie pozwolenia. Podkreśliła, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny, spór sprowadza się do kwestii prawnej. Decyzja organu I instancji powinna podlegać uchyleniu, albowiem posługuje się argumentacją uznaną już przez Kolegium za wadliwą. Zaskarżoną decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania i przedstawiono regulacje art. 16 ust. 1, art. 17, 17a i 17b ustawy. Zwrócono uwagę na różnice między podstawami do udzielenia odmowy w zakresie zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków oraz do umorzenia postępowania administracyjnego w takiej sprawie. Warunkiem umorzenia postępowania wszczętego na wniosek jest uprzednie wykazanie jego bezprzedmiotowości ze względów podmiotowych lub przedmiotowych. Następnie Kolegium obszernie omówiło formułowane w doktrynie i orzecznictwie przypadki kwalifikowane jako skutkujące bezprzedmiotowością postępowania, wskazując że jednym z nich jest brak legitymacji po stronie wnioskodawcy. Zwrócono uwagę, że cechy istotne przedsiębiorcy wodociągowo-kanalizacyjnego formalizuje art. 2 pkt 4 ustawy. Jego brzmienie wskazuje na okoliczność faktycznego prowadzenia działalności w przedmiotowym zakresie, przy czym nie musi to być działalność wyłączna. Zgodnie z ustawą zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków nie musi nadto polegać na wykonywaniu przez przedsiębiorstwo wszystkich czynności, związanych z takim zaopatrzeniem, nie muszą one także być wykonywane samodzielnie przez przedsiębiorstwo. Kolegium wskazało, że istnieje sprzeczność między stanowiskiem organu, że huta nie dostarcza wody przydatnej do spożycia przez ludzi, a twierdzeniami wnioskodawcy, że woda jest dostarczana zarówno dla celów technologicznych jak i do spożycia przez ludzi. Okoliczność ta wymaga wyjaśnienia. Kolegium wyraziło także pogląd, że art. 3 ustawy, określający zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jako zadanie własne gminy, nie oznacza, że gmina ma wyłączność w tym zakresie, ale że ma obowiązek zapewnienia mieszkańcom takiego zaopatrzenia. Ustawa zmierza w istocie do ograniczenia kompetencji gminy w tym zakresie do dokonywania czynności o charakterze formalno-prawnym (organy gminy ustalają regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zatwierdzają taryfy, udzielają zezwolenia). Jakkolwiek jednostki organizacyjne gminy mogą być przedsiębiorcami wodociągowo-kanalizacyjnymi, to nie wyklucza to działalności w tym zakresie innych podmiotów. W końcu zauważono, że kwestia stanu środków technicznych mających służyć limitowanej działalność nie jest okolicznością istotną z punktu widzenia umorzenia postępowania, stanowi ewentualnie okoliczność uzasadniająca decyzję odmowną. W konkluzji Kolegium stwierdziło, że nie zostało wykazane, że przedsiębiorcy nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga ustalenia, czy huta nie prowadzi faktycznej działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, czyli ujmowania, uzdatniania i dostarczania wody oraz odprowadzania i oczyszczania ścieków. Podjęcie przez organ II instancji decyzji merytorycznej w tej sytuacji nie jest możliwe bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. Skargę na decyzję do sądu administracyjnego wniósł Prokurator Rejonowy w R., wnioskując o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie art. 1, 2 pkt 4 i pkt 20-21 w związku z art. 16 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków poprzez nie przyjęcie, że huta "A" nie jest przedsiębiorcą wodociągowo-kanalizacyjnym oraz naruszenie art. 105 § 1 w związku z art. 28 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że w sprawie brak podstaw do umorzenia postępowania, art. 8 w związku z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że zachodzi konieczność wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz art. 7 i 8 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie w sytuacji, gdy przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego pozwala na orzeczenie co do istoty. W uzasadnieniu podniósł, że nie można podzielić tezy, jakoby pojecie zbiorowości, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, nie wynikało z treści ustawy. Jest możliwe do wyprowadzenia w sposób pośredni, wynika z art. 1, art. 2 pkt 3, 9, 18, 20, 21 ustawy. Zbiorowość oznacza powszechną dostępność dla odbiorców, ograniczoną jedynie terytorium gminy, w tym także związaną z obowiązkiem przedsiębiorstwa do zawarcia umowy. W sprawie teren jest zamknięty i zbiorowość doznaje ograniczenia. Woda nie jest także dostarczana na cele domowe. Zarzucono, że Kolegium wadliwie zaleciło uwzględnienie przy ustalaniu przymiotu strony rozważenie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, podczas gdy regulacja ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę (...) ma charakter lex specialis, zatem analiza statusu wnioskodawcy winna odbyć się na ich podstawie. Prokurator Rejonowy podniósł, że Kolegium błędnie interpretuje art. 2 pkt 20 i 21 ustawy przyjmując, że przedsiębiorca może zajmować się tylko wybranymi rodzajami działalności z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Przeczy temu rozumienie literalne przepisu, w którym posłużono się koniunkcją. Nie może także przedsiębiorstwo na podstawie umowy cywilnej powierzyć wykonywania czynności innym podmiotom, sprzeciwia się temu przepis art. 26 ust. 1 oraz art. 2 pkt 4 ustawy. Użycie określenia "prowadzi działalność" wyklucza sprowadzenie przedsiębiorstwa do roli pośrednika. Nie można także rozpatrywać zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków w oderwaniu od zadań własnych gminy. O wyborze sposobu ich realizacji decyduje gmina, zadań tych nie można przy tym sprowadzić do czynności prawnoadministracyjnych. Zadania te należą do gospodarki komunalnej, albowiem mają charakter użyteczności publicznej, której celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych. Należy przyjąć wobec powyższego, że Spółka nie jest przedsiębiorcą wodociągowo-kanalizacyjnym. Jako wadliwe oceniono stanowisko Kolegium, że w sprawie wymaga ustalenia fakt dostarczania wody pitnej przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Sam wnioskodawca podał, że żaden z podmiotów zlokalizowanych na terenie huty, nie jest osobą fizyczną, są to przedsiębiorcy. Woda nie jest przeznaczana dla celów domowych, a dostarczanie wody pitnej pracownikom ma związek z obowiązkami pracodawcy. Nadto było możliwe przeprowadzenie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego, nie wykazano, że zakres koniecznych do poczynienia ustaleń uzasadnia przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. uzasadnia jedynie sytuacja, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego. Zaniechanie zastosowania art. 136, przy jednoczesnym zastosowaniu art. 138 § 2 k.p.a., narusza art. 8 tego kodeksu. Zwrócono uwagę, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji strona także wnioskowała o wydanie rozstrzygnięcia co do istoty. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 r. pełnomocnik uczestnika postępowania Huty "A" S.A. w R. wniósł o uchylenie decyzji. Podzielił zarzut wadliwego zastosowania ar. 138 § 2 k.p.a. i zaniechania rozpoznania sprawy do istoty przez organ II instancji. Uznał jednak, że zebrany materiał uzasadniał wydanie przez Kolegium decyzji uwzględniającej wniosek i udzielającej pozwolenia na prowadzenie działalności. Podał, że teren huty objęty wnioskiem stanowi około 1/3 powierzchni całej dzielnicy [...], na tym terenie gmina nie dysponuje żadną infrastrukturą służącą do zaopatrywania w wodę lub do odprowadzania ścieków. Dostawa wody i odprowadzenie ścieków z tego terenu następuje wyłącznie za pośrednictwem huty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Podstawę prawną prowadzonego postępowania stanowiły przepisy ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r., nr 123, poz. 858 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Natomiast ocenie Sądu podlega kwestia prawidłowości uznania przez organ odwoławczy, że nie zostało dostatecznie wyjaśnione, czy huta składająca wniosek o wydanie zezwolenia, ma legitymację do wszczęcia takiego postępowania, a poczynienie tych ustaleń nie jest możliwe na etapie postępowania odwoławczego. Stosowanie ustawy nastręcza znaczne trudności ze względu na dostrzeżoną także w postępowaniu administracyjnym, wadliwość podstawowych dla regulacji definicji legalnych. Prawidłowo organy przyjęły, że o legitymacji procesowej huty decyduje to, czy jest ona przedsiębiorcą wodociągowo-kanalizacyjnym, zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy, zezwolenie na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków może być wydane na wniosek takiego przedsiębiorstwa. Pojęcie takiego przedsiębiorstwa definiuje art. 2 pkt 4 ustawy, stanowiąc, że jest nim przedsiębiorca w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli prowadzi działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków. Bezsporne w sprawie jest, że wnioskodawca spełnia kryterium przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jest podmiotem wpisanym do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a zakres jego działalności obejmuje działalność usługową w zakresie rozprowadzania wody oraz usługi sanitarne i pokrewne. Dla rozstrzygnięcia jego statusu na gruncie ustawy istotne jest, czy prowadzi działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Stawiając warunek prowadzenia takiej działalności podmiotowi dopiero ubiegającemu się o stosowne zezwolenie, ustawodawca nie mógł utożsamić prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia z działalnością już reglamentowaną na podstawie zezwoleń, o jakich mowa w ustawie. Trzeba zatem przyjąć, że wnioskodawcą może być podmiot, który takiego zezwolenia nie ma, ale faktycznie wykonuje czynności, które odpowiadają kryterium zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków. Pojęcia te definiuje art. 2 pkt 20 i 21 ustawy. Mowa w nich o działalności polegającej na ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu wody oraz odprowadzaniu i oczyszczaniu ścieków. Użyty w definicjach spójnik koniunkcji sugeruje konieczność łącznego wykonywania wszystkich wymienionych w definicji czynności, takie też stanowisko zaprezentował organ I instancji oraz Prokurator w skardze. Należy jednak zauważyć, że doszło do nowelizacji ustawy poprzez wprowadzenie do niej przepisu art. 6 ust. 1a, który stanowi, że do zakupu wody lub wprowadzania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ścieków do urządzeń nie będących w jego posiadaniu, stosuje się przepisy Kodeksu Cywilnego. Przepis ten dopuszcza zatem, że woda nie musi być ujmowana przez przedsiębiorstwo wodociągowe czy nawet uzdatniana, ale może być zakupywana od innego podmiotu, podobnie ścieki mogą być wprowadzane do urządzeń nie będących w posiadaniu przedsiębiorstwa. Wprowadzenie regulacji art. 6 ust. 1a w ocenie Sądu modyfikuje definicje z art. 2 pkt 20 i 21 ustawy, wymuszając w ujęciu systemowym przyjęcie, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę nie musi polegać na świadczeniu przez przedsiębiorcę wszystkich etapów zawiązanych z zapewnieniem zaopatrzenia w wodę czy też wszystkich etapów usuwania ścieków. Późniejsza regulacja art. 6 ust. 1a modyfikuje rozumienie definicji z art. 2 ust. 20 i 21, w przeciwnym wypadku dochodzi do powstania sprzeczności między przepisami ustawy. W tej sytuacji argument organu I instancji, że wnioskodawca nie wykonuje wszystkich czynności związanych z zaopatrzeniem w wodę i odprowadzaniem ścieków nie odgrywa zasadniczego znaczenia, natomiast zasadne staje się zwrócenie uwagi przez Kolegium, że wymaga ustalenie, czy wnioskodawca faktycznie dostarcza wodę. Należy ustalić, czy huta, na podstawie umów, dostarcza wodę innym podmiotom oraz czy odbiera od nich ścieki, wprowadzane następnie do urządzeń innego podmiotu. Ograniczony przedmiotowo zakres świadczonych usług nie pozbawia je charakteru zbiorowego. W rozumieniu art. 2 pkt 21 zbiorowym zaopatrzeniem w wodę może być także wyłącznie dostarczanie wody, zakupionej od innego podmiotu. Trzeba też zauważyć, że definicje zbiorowego zaopatrzenia wodę czy zbiorowego odprowadzania ścieków z art. 2 pkt 20 i 21 ustawy nie wprowadzają kryterium "powszechności", w ogóle nie odwołują się do jakichkolwiek parametrów ilościowych. Definiowanie przez organ I instancji terminu "zbiorowe zaopatrzenie" przez odwołanie się do kryterium ilościowego po stronie odbiorców usług nie znajduje uzasadnienia. Organ I instancji, negując status Spółki jako strony postępowania, wskazywał także na art. 1 ustawy, w zakresie w jakim stanowi on, że przedmiotem regulacji są zasady zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Definicję takiej wody zawiera przepis art. 2 pkt 18. Interpretując ten przepis, organ I instancji stanął na stanowisku, że cechą istotną wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi jest cel, w jakim jest ona faktycznie wykorzystywana. Skoro nie jest dostarczana przez hutę do gospodarstw domowych ani nie służy produkcji żywności, to nie ma cechy "wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi". Takie funkcjonalne ujęcie definicji z art. 2 pkt 18 nie jest jednak wyłącznie możliwym. Równie dopuszczalne wydaje się przyjęcie, że o rodzaju wody nie decyduje faktyczny sposób jej wykorzystania, lecz parametry jakościowe wody, ze względu na które nadaje się ona, i może być w konsekwencji wykorzystana, dla celów o jakich mowa w art. 2 pkt 18 ustawy. W sprawie nie zostało wykluczone, że woda dostarczana przez hutę ma takie parametry, niezależnie od rzeczywistego jej wykorzystania na cele przemysłowe. Z podanych wyżej względów Sąd zgodził się ze stanowiskiem Kolegium, że w sprawie nie wyjaśniono istotnych okoliczności faktycznych, zatem sporne zagadnienia nie sprowadzają się wyłącznie do kwestii prawnych, które mogły zostać rozstrzygnięte przez organ odwoławczy. Sąd podzielił także pogląd Kolegium, że przepis art. 3 ust. 1 ustawy, kwalifikujący zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków jako zadanie własne gminy, nie oznacza monopolu w tym zakresie dla gminy, lecz nakłada na gminę obowiązek w zakresie zapewnienia dostaw wody i odprowadzania ścieków. O tym, że prowadzenie w tym zakresie działalności przez gminę nie eliminuje możliwości istnienia innych przedsiębiorców wodociągowo-kanalizacyjnych, świadczą przepisy art. 17b pkt 4 i 5 ustawy. Zgodnie z tymi przepisami, wójt odmawia udzielenie zezwolenia lub może ograniczyć jego zakres w stosunku do wniosku, gdy na obszarze gminy działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków prowadzi gmina lub jej jednostka organizacyjna, albo jeżeli w wyniku postępowania na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych została zawarta przez gminę umowa z innym przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Jakkolwiek przepisy te odnoszą się już do przesłanek odmowy lub ograniczenia zakresu zezwolenia w stosunku do wniosku, a nie do kwestii legitymacji do złożenia wniosku, to stanowią poparcie dla tezy, że wniosek taki nie musi być złożony tylko przez gminną jednostkę organizacyjną, możliwe jest także funkcjonowanie kilku przedsiębiorstw tego rodzaju na terenie gminy. Przepis art. 17b w pewnym zakresie, w jakim przewiduje dla wójta możliwość ograniczenia zakresu zezwolenia, ma charakter uprawniający i uznaniowy. Z tego też powodu nie istniała możliwość uwzględnienia przez organ odwoławczy wniosku Spółki o wydanie w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty poprzez udzielenie żądanego zezwolenia. Nawet uznanie przez organ odwoławczy, że Spółka ma legitymację do złożenia wniosku, nie rodzi po stronie organu administracji obowiązku udzielenia zezwolenia, w pewnym zakresie, wskazanym w art. 17b ustawy, może być ono limitowane. Sąd podziela przy tym zarzut Kolegium, że wobec umorzenia postępowania ze względu na odmowę zakwalifikowania Spółki do kategorii przedsiębiorców wodociągowo-kanalizacyjnych, organ I instancji niezasadnie poszerzył swą argumentację o przesłankę odmowy udzielenia zezwolenia, a kwestia stanu środków technicznych nie ma znaczenia dla uzasadnienia umorzenia postępowania. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło