II SA/Gl 450/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2007r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie podziału nieruchomości oddala skargę. Jak wynika z akt sprawy, A. R. jest jednym ze współwłaścicieli działki nr (...), położonej w C. przy ul. (...). Zgodnie z rysunkiem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta C. dla zmiany przebiegu zachodniej obwodnicy miasta na odcinku od ulicy (...) w kierunku ulicy (...) i zmiany zagospodarowania terenów przyległych (uchwała Rady Miasta C. z dnia (...)r., nr (...)), działka ta leży w dwóch jednostkach planistycznych. Zasadnicza jej część znajduje się w jednostce oznaczonej symbolem MN (tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej), zaś część przyległa do ulicy (...) leży w jednostce KD-L2 (teren dróg publicznych, drogi lokalne). Zgodnie z § 18 planu tereny oznaczone jako KD-L2 to teren istniejących dróg lokalnych ul. (...) i ul. (...) o szerokości w liniach rozgraniczających 12 m. Linie rozgraniczające dróg publicznych są liniami rozgraniczającymi terenów służących do realizacji celów publicznych (§ 12 planu). Pismem z dnia (...) r. zawiadomiono o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie podziału nieruchomości, mającego na celu wydzielenie terenu pod poszerzenie ulicy (...) zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Znajdujące się w aktach zawiadomienie odnosi się do działki nr (...). Działka ta sąsiaduje z działką nr (...) i obie stanowią własność tych samych osób. Także odnośnie działki nr (...) prowadzone było postępowanie w przedmiocie podziału. W sprawie został sporządzony wstępny projekt podziału działki (...), przewidujący powstanie działki (...) oraz działki (...) (przewidzianej pod poszerzenie drogi). Postanowieniem z dnia (...)r. nr (...) Prezydent Miasta C. orzekł o zgodności projektowanego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla zmiany przebiegu zachodniej obwodnicy miasta na odcinku od ulicy (...) w kierunku ulicy (...) i zmiany zagospodarowania terenów przyległych, zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta C. z dnia (...) r., nr (...), ogłoszoną w Dz. Urzędowym Województwa nr (...), poz. (...) z dnia (...) r. oraz o zgodności z przepisami odrębnymi. W podstawie prawnej powołano art. 93 ust. 3 i 4 oraz art. 94 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603). W uzasadnieniu natomiast stwierdzono, że podział polega na wydzieleniu działki przewidzianej w planie zagospodarowania pod drogę. Przedłożony projekt podziału pozwala na prawidłowe wykorzystanie i urządzenie nowo wydzielonych terenów. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia (...) r. ze względu na uchybienia procesowe. Wskazano, że o postępowaniu nie zostali powiadomieni wszyscy właściciele działki. Sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Pismem z dnia (...) r. poinformowano wszystkie strony o prowadzonym postępowaniu dotyczącym podziału działki nr (...) i pouczono o prawie zapoznania się z materiałem oraz zgłoszenia uwag. Z prawa tego skorzystał A. R., który w piśmie z dnia (...) r. zawnioskował o dokonanie w ramach prowadzonego postępowania podziału działki na 7 parcel, zgodnie z przedstawionym przez niego załącznikiem mapowym. Nadto wniósł o połączenie przedmiotowego postępowania z postępowaniem dotyczącym podziału działki nr (...) i podział tej działki na 5 parcel. Zaproponowany przez stronę podział działki nr (...) miał na celu powiększenie działek powstałych z działki nr (...) oraz wyodrębnienie działki wydzielonej pod poszerzenie ulicy (...) oraz urządzenie drogi dojazdowej do działek budowlanych powstałych z podziału działki nr (...) i (...) . Skarżący wniósł o "podjęcie alternatywnego postępowania w celu wydzielenia gruntów pod niezbędne poszerzenie ulicy (...) i wytrasowanie drogi wewnętrznej polegające na scaleniu działek (...) i (...) i podział tak połączonego obszaru na grunt niezbędny pod drogę i pod zabudowę mieszkaniową." W odpowiedzi na stanowisko strony, organ pierwszej instancji w piśmie z dnia (...) r. wyjaśnił, że dokonanie zaproponowanego podziału nie może się odbyć w ramach prowadzonego z urzędu postępowania, które dotyczy podziału niezbędnego dla realizacji celów publicznych. Wskazano, że wniosek o dokonanie wnioskowanego podziału winien być złożony przez wszystkich współwłaścicieli. Natomiast postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) Prezydent Miasta C. orzekł o zgodności projektowanego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i przepisami odrębnymi. W podstawie prawnej powołano art. 93 ust. 1,2,4,5 i art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu uznano, że projektowany podział jest zgodny z planem i pozwala na prawidłowe zagospodarowanie i urządzenie nowo wydzielonych terenów i ich wykorzystanie zgodnie z planem. W zażaleniu na to postanowienie A. R. podał, że zgodnie z informacją organu zajął stanowisko w prowadzonym postępowaniu i złożył swój projekt dotyczący podziału nieruchomości nr (...) i (...) . Zaskarżone postanowienie nie uwzględnia stanowiska strony. Wbrew twierdzeniom uzasadnienia podział zaopiniowany przez organ nie pozwala na prawidłowe zagospodarowanie nowo wydzielonych terenów i wykorzystanie ich zgodnie z planem. Wydzielenie gruntu tylko pod poszerzenie ulicy spowoduje blokadę prawidłowego zagospodarowania działek w części przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe. Uniemożliwi on współwłaścicielom wyjście ze współwłasności i użytkowanie działek zgodnie z indywidualnymi potrzebami. Skarżący podniósł przy tym, że postępowanie w sprawie podziału zostało zainicjowane pismem współwłaścicieli z dnia (...) r. W aktach sprawy znajduje się pismo opatrzone tą datą. Wynika z niego, że w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, współwłaściciele działki (...) zwrócili się do organu o przejecie na rzecz gminy gruntów będących drogami. Podnieśli, że w planie część działki (...) została przewidziana pod poszerzenie drogi, wobec czego winna ona zostać przejęta za odszkodowaniem lub w zamian za nieruchomość zamienną. Zawnioskowali o wszczęcie czynności w celu przejęcia wyznaczonych w planie gruntów będących drogami z terenu działki (...) i wyliczenie odszkodowania lub zaproponowanie nieruchomości zamiennej. Znajdujące się w aktach pismo strony dotyczy wyłącznie działki nr (...) . Zaskarżonym postanowieniem z dnia (...) r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z miejscowym planem zagospodarowania. O zgodności takiej orzeka w drodze postanowienia Prezydent Miasta. Natomiast zgodnie z art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy, podział nieruchomości może być dokonany z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. Wydzielanie gruntów pod drogi publiczne oraz budowa tych dróg są celami publicznymi w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy. Podział działki nr (...) jest prowadzony z urzędu, nie ma on na celu zniesienia współwłasności, leczy wydzielenie działki pod budowę drogi, przewidziane w planie poszerzenie ulicy (...) . Podział ten jest zgodny z planem, wobec czego orzeczenie organu I instancji oceniono jako prawidłowe. Podział nie utrudnia zgodnego z planem wykorzystania pozostałych nieruchomości. Wnioskowany przez stronę podział może być dokonany na zgodny wniosek właścicieli i na ich koszt. W skardze do sądu administracyjnego A. R. podniósł, że (...) r. współwłaściciele działki nr (...) wystąpili do Prezydenta Miasta o określenie ilości gruntu zajętego pod planowane poszerzenie drogi w obszarze działki. Do tej daty organ nie wszczął z urzędu postępowania w przedmiocie podziału. Dnia (...) r w trakcie spotkania w siedzibie urzędu miasta doszło do zaproponowania właścicielom wymiany całej działki nr (...) (oraz nr (...) ) na grunty stanowiące własność gminy. Wszczęte z urzędu postępowanie w przedmiocie wydzielenia działki pod drogę zmierza do wykupienia tylko części nieruchomości i niweczy plan uzyskania nieruchomości zamiennej. W skardze zarzucono, że podział działki nie jest zgodny z planem, albowiem w planie tym działka ma dwojakie przeznaczenie. Skarżący podał również, że nie uchyla się od poniesienia kosztów podziału działki zgodnie z jego wnioskiem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i podał, że podział mający na celu wyodrębnienie terenu pod poszerzenie drogi nie stanowi przeszkody dla ewentualnego nabycia przez gminę w trybie sprzedaży lub zamiany całych działek. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Postępowanie w przedmiocie podziału nieruchomości może być prowadzone zarówno z urzędu, jak i na wniosek. Zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.), podział nieruchomości może być dokonany na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny. Natomiast wszczęcie postępowania z urzędu może nastąpić w sytuacjach wskazanych w art. 97 ust. 3 ustawy. Przepis ten ogranicza możliwość prowadzenia z urzędu postępowania podziałowego do dwóch przypadków: gdy podział jest niezbędny do realizacji celów publicznych lub nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte z urzędu, ze wskazaniem, iż dotyczy realizacji celu publicznego. Do katalogu celów publicznych wymienionych w art. 6 ustawy należy m. in. wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, budowa i utrzymanie tych dróg. Należy zatem uznać, że dopuszczalne było wszczęcie w niniejszej sprawie postępowania z urzędu, dotyczy ono bowiem wydzielanie gruntu pod planowaną rozbudowę drogi publicznej. W skardze strona podnosiła, że przed datą wszczęcia postępowania z urzędu właściciele działek wystąpili z wnioskiem o dokonanie podziału. W tym zakresie wskazano na pismo z dnia (...) r., które zostało dołączone do zażalenia od postanowienia organu I instancji. Zgodnie z treścią tego pisma, stanowi ono "wniosek o przejęcie gruntów będących drogami na rzecz gminy Miasto C. z obszaru działki nr (...) " i zawiera żądanie "wszczęcia czynności prawnych w celu przejęcie wyznaczonych w planie miejscowym gruntów będących drogami z terenu działki nr (...) ". Jeżeli skarżący uważają, że pismo to stanowiło wniosek o dokonanie podziału działek w sposób proponowany przez skarżącego, który nie został rozpoznany, to przysługuje im środek prawny służący zwalczaniu bezczynności organu wskazany w art. 37 k.p.a. W przypadku postępowania podziałowego prowadzonego z urzędu jego zakres wyznacza przepis prawa uprawniający do przeprowadzenia takiego podziału. Może ono zatem być prowadzone jedynie w zakresie, w jakim podział jest niezbędny dla realizacji celów publicznych. Poza tak wyznaczonymi granicami pozostaje podział nie związany z takim celem, a zatem w niniejszej sprawie podział działki na cele budowlane. Jakkolwiek podział taki pozostaje w zgodzie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, to nie może zostać dokonany w ramach prowadzonego postępowania z urzędu, które dotyczy tylko wydzielenia gruntu pod poszerzenie drogi. Zasadne zatem jest stanowisko organów, że w prowadzonym postępowaniu nie mógł zostać dokonany podział całej działki na kilka mniejszych, zgodny z projektem skarżącego. Niewątpliwe również sposób przeprowadzenia podziału dokonanego z urzędu nie uniemożliwia zrealizowania zamiarów skarżącego. Działka objęta postępowaniem jest położona w terenie, dla którego istnieje obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W takiej sytuacji podziału można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Zgodność ta ma dotyczyć zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek (art. 93 ust. 1 i 2 ustawy). Podział nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki nie mają dostępu do drogi publicznej (art. 93 ust. 3 ustawy). Zgodność proponowanego podziału z ustaleniami planu opiniuje prezydent miasta (art. 93 ust. 4 ustawy), wydając w tym zakresie postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie dotyczy właśnie tego etapu postępowania. W ocenie sądu, opinia organów o zgodności proponowanego podziału z zapisami planu jest uzasadniona. Bezsporne w sprawie jest, że działka nr (...) leży w dwóch jednostkach planistycznych i że pas gruntu przyległy do ulicy (...) został w planie przeznaczony pod jej poszerzenie zaś pozostała część przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową. Proponowany podział przewiduje, że z działki nr (...) zostaną utworzone dwie działki: nr (...) z przeznaczeniem pod drogę i nr (...), położna w jednostce planistycznej dopuszczającej zabudowę mieszkaniową. Wydzielenie działki (...) nie jest w istocie przez skarżącego kwestionowane, również jego propozycja przewiduje wydzielenie takiej działki z analogicznym przeznaczeniem. Przeznaczenie to jest z planem zgodne i wydzielona działka umożliwia jej zagospodarowanie zgodnie z przeznaczeniem. Druga z proponowanych do wydzielenia działek oznaczona nr (...) znajduje się w terenie przeznaczonym pod zabudowę i może być zagospodarowana zgodnie z przeznaczeniem. Podział nie pozbawia proponowanych do wydzielenia działek dostępu do drogi publicznej. Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie ma także znaczenia kwestia ewentualnego ubiegania się przez właścicieli nieruchomości o przyznanie działki zamiennej, stanowi ona bowiem już wyraz rozliczeń między właścicielami a gminą, które będą konsekwencją nabycia przez gminę tytułu prawnego do działki. Zaskarżone postanowienie ani nie orzeka o podziale (orzeczeniem takim jest bowiem dopiero decyzja zatwierdzająca podział), ani nie dotyczy kwestii własnościowych i nie stanowi tytułu do wzajemnych rozliczeń. Mając na uwadze podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.