II SA/Gl 453/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2014 r. sprawy ze skargi R.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia [...] r., nr [...]; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt II K 400/13 orzeczono wobec R.B., legitymującego się uprawnieniami do kierowania pojazdami kat. [...], zakaz prowadzenia pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 (kat. B), na okres 3 lat, tj. od dnia [...] r. W tej sytuacji ostateczną decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] cofnął R. B. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, zaś kolejnymi decyzjami z dnia [...] r. skierował go na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz na badania psychologiczne. W dniu [...] r. R.B. złożył orzeczenie psychologiczne i orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych oraz wniosek o wydanie prawa jazdy kat. [...] Po rozpoznaniu wniosku Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], orzekł o odmowie wydania prawa jazdy kat. [...]. Zdaniem organu, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów kat. B, wnioskodawcy nie może być wydane prawo jazdy kat. [...]. Jako podstawę prawną decyzji odmownej organ I instancji powołał przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 ze zm.). W odwołaniu od decyzji R.B. zarzucił błędną wykładnię prawa materialnego, bowiem przywołany przepis dotyczy jedynie osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy po raz pierwszy, zaś Starosta zmodyfikował zakres orzeczonego przez Sąd Karny zakazu prowadzenia pojazdów, rozszerzając go na inne kategorie prawa jazdy. Odwołujący się podniósł, że nie może ponosić ujemnych konsekwencji faktu, że dokument prawa jazdy stwierdza zbiorowo uprawnienia do kierowania pojazdami różnych kategorii. Dla poparcia argumentacji powołał wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 37/13. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium podniosło, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wydanie dokumentu potwierdzającego aktualne uprawnienia do kierowania pojazdami, co wymaga spełnienia wszelkich warunków dodatkowych z art. 11 i 12 ustawy. Zatem ustawodawca wprowadził rozszerzenie zakresu wydania prawa jazdy na inne kategorie, w przypadku orzeczenia przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów kat. [...]. Zdaniem Kolegium, Sąd Karny nie musiał więc orzekać wobec odwołującego się zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. [...], gdyż zakaz ten wynika bezpośrednio z ustawy (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Po 834/13). W skardze do sądu administracyjnego R.B. wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenia prawa materialnego polegające na rozszerzeniu przez organy administracji orzeczonego wobec niego przez Sąd Karny zakazu prowadzenia pojazdów, podczas gdy z mocy art. 42 Kodeksu karnego, zakres sankcji należy do sądu i dopiero wyrok stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień w takim zakresie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując literalną wykładnię art. 12 ustawy, aczkolwiek zauważyło, że SN w postanowieniu w sprawie I KZP 28/13 zajął stanowisko, zbliżające się do odmiennej funkcjonalnej wykładni. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Decyzje organów obydwu instancji zapadły bowiem wskutek błędnej wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, wyżej powołanej, co miało wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie sporna jest kwestia, czy powyższe przepisy, zacytowane w motywach zaskarżonej decyzji, powodują ex lege rozszerzenie zakazu wydania prawa jazdy na inne kategorie w sytuacji, gdy kierowca posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami w szerszym zakresie, zaś sąd karny orzekł jedynie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B. Rozbieżność orzecznictwa dostrzegł organ odwoławczy, opowiadając się jednak za literalną wykładnią prawa. W istocie jednak zgodzić się należy z argumentacją skargi, że w takim wypadku dochodzi do naruszenia kompetencji sądu karnego, który jest wyłącznie władny do określania zakresu orzeczonego z mocy art. 42 Kodeksu karnego, zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Jak przyznał organ w odpowiedzi na skargę, kwestia ta był przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w postanowieniu z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt I KZP 29/13 (LEX nr 1430460, Gazeta Prawna 2014/45/1). Aczkolwiek SN odmówił podjęcia uchwały w sprawie zagadnienia prawnego, czy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pewnej ich kategorii stoi w sprzeczności z ustawą o kierującymi oraz czy ustawa ta wyklucza możliwość orzekania zakazu z wyłączeniem pewnej ich kategorii, a ponadto, czy organy administracji z uwagi na treść ustawy, uprawnione są do ingerencji w treść prawomocnego wyroku karnego w zakresie orzeczonego zakazu, to jednak w motywach postanowienia zawarto rozważania prawne, które skład orzekający w pełni podzielił. Mianowicie, Sąd Najwyższy co do zasady uznał za prawidłowy pogląd zaprezentowany w wyżej powołanym wyroku WSA w Olsztynie w sprawie II SA/Ol 337/13, wskazując jednoznacznie, że w świetle art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z ar. 42 k.k. i art. 182 § 2 k.k.w., organ administracji cofając uprawnienia w związku z orzeczonym prawomocnym wyrokiem sądu zakazem prowadzenia pojazdów, nie może rozszerzyć ani zawęzić zakresu tego zakazu. Dalej, analizując przepisy ustawy, Sąd Najwyższy stwierdził, że sytuacja osób posiadających uprawnienia do kierowania określonymi pojazdami, jest inna niż osób, które o określone uprawniania dopiero się ubiegają i jedynie tej drugiej kategorii osób dotyczy regulacja z art. 12 ust. 2 ustawy. Jak wskazał Sąd Najwyższy, odmienna wykładnia prowadziłaby do niedopuszczalnego wniosku, że środek karny może być modyfikowany przez art. 12 ust. 2 ustawy, gdyż faktyczną dolegliwość karną, wyznacza art. 42 k.k., zaś ustawa o kierujących pojazdami, stanowiąc akt, którego zasadniczym celem jest regulacja problematyki technicznej sfery ruchu drogowego w odniesieniu do kierujących pojazdami, dopiero wtórnie może być rozpatrywana jako akt powołany w celu realizacji funkcji prewencyjnej. Zdaniem sądu administracyjnego, brak podstaw do podważenia wykładni art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, dokonanej przez Sąd Najwyższy, a przy tym pogląd taki zaprezentowano już w wyroku tut. Sądu z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 1605/13. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że brak podstaw do odmowy wydania skarżącemu prawa jazdy kat. [...], w sytuacji gdy takimi uprawnieniami legitymował się w dacie wydania wobec niego zakazu prowadzenia pojazdów, dla których wymagane jest prawo jazdy kat. B. Inaczej przedstawiałby się sytuacja, gdyby skarżący dopiero po wydaniu wyroku sądu karnego ubiegał się o uprawniania kat. [...]. Wówczas miałby zastosowanie przepis art. 12 ust. 2 ustawy, wykluczający prawną możliwość wydania mu prawa jazdy tych kategorii, mimo obowiązywania zakazu tylko w zakresie akt. B. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), uchylił decyzje organów obydwu instancji. Wobec uwzględniania skargi należało nadto orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 cytowanej ustawy. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 200,00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w kwocie 240, 00 zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł, czyli łącznie 457,00 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego po myśli art. 200 i art. 205 § 1 ustawy. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ I instancji winien zatem uwzględnić wniosek skarżącego o wydanie prawa jazdy kat [...]. bu