II SA/Gl 455/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2020 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 4, art. 5, art. 26, art. 32 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. po. 2220) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił I. M. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy od 1 listopada 2019 r. do 30 października 2020 r. na rzecz P. S. oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przywołał treść przepisów normujących zasady przyznawania zasiłku rodzinnego, a następnie zamieszono stwierdzenie, że strona nie spełnia warunków do przyznania zasiłku rodzinnego, ponieważ dochód na osobę w rodzinie przekracza kwotę 764,00 zł, ponieważ dochód ten wynosi 949,64 zł. Następnie organ ten przywołał dochody, które uwzględniał przy ustalaniu wysokości dochodów rodziny, a także wskazał, które świadczenia brał pod uwagę przy ustalaniu różnicy między wysokością dochodów rodziny, a wysokością ewentualnych świadczeń. Z decyzją tą nie zgodziła się strona która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej. W motywach odwołania podniosła, że organ pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy ustalił wysokość dochodów przez nią osiąganych i tym samym zawyżył wysokość dochodu na osobę w rodzinie. Podniosła, że zasądzone ma 800 zł alimentów, jednakże otrzymuje jedynie połowę tej kwoty. Nadto wskazała, że do dochodu zaliczono jej staż odbywany ze środków Unii Europejskiej, który w jej ocenie nie powinien być brany pod uwagę. W końcowej części odwołania wystąpiła o przyznanie wnioskowanych świadczeń i podkreśliła trudną sytuację materialną wynikającą ze złego stanu zdrowia syna i jej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej decyzją z [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych mających zastosowanie do rozpoznawanej sprawy. W dalszej części uzasadnienia przedstawiono dochody osiągane przez skarżącą w roku bazowym 2018 i podzielono ustalenia organu pierwszej instancji. Organ odniósł się do kluczowego w sprawie problemu zaliczenia środków uzyskanych ze stażu do dochodów strony. W następstwie przeprowadzonej analizy uznał, że organ pierwszej instancji zasadnie zaliczył te środki do dochodów strony. Równocześnie organ odwoławczy nie znalazł podstaw dla uznania tego dochodu za utracony. Odniesiono się również do twierdzenia strony, że otrzymuje jedynie 400 zł zasądzonych alimentów. W ocenie organu strona pod odpowiedzialnością karną złożyła oświadczenie, że otrzymuje pełną wysokość zasądzonych alimentów i nie dał wiary jej oświadczeniu zamieszczonemu w odwołaniu. W konkluzji swoich rozważań organ ten stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji mając na uwadze stan faktyczny oraz stan normatywny jest poprawna merytorycznie i brak jest podstaw dla uwzględnienia wniesionego odwołania. Z decyzja tą nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podniosła, że organy administracji doliczyły do jej dochodu kwotę środków uzyskanych ze stażu odbytego w ramach środków pochodzących z Unii Europejskiej, które w jej ocenie nie powinny być brane pod uwagę przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Ponownie podniosła, że nie dostaje 800 zł alimentów lecz połowę tej kwoty. W końcowej części skargi skarżąca wskazała na trudną sytuację finansową rodziny jak również wskazała na zły stan zdrowia syna chorującego na nowotwór kości, a ona jest po wypadku i otrzymuje tylko rentę z tego tytułu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej wniosło o oddalenie wniesionej skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zawarło w uzasadnieniu swojej decyzji. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącej wniósł o uwzględnienie wniesionej skargi i wskazał, że organy administracji publicznej dopuściły się naruszeń prawa procesowego i materialnego. Wadliwa interpretacja art. 3 pkt 23 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych skutkowała wadliwością ustaleń w zakresie dochodów rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W rozpoznawanej sprawie istota sporu między organami administracji, a skarżącą sprowadza się do ustalenia wysokości dochodu rodziny skarżącej. Podzielić należy stanowisko organów administracji, że dochód skarżącej z alimentów wynosi 800 zł. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia fakt, że skarżąca składając wniosek o przyznanie wnioskowanego świadczenia oświadczyła pod rygorem odpowiedzialności karnej, że jej dochód z tego tytułu wynosi 800 zł i alimenty te są płacone zgodnie z wyrokiem. Dopiero na etapie postępowania odwoławczego i w skardze do tutejszego Sądu skarżąca utrzymuje, że alimenty te są płacone w niższej wysokości, a mianowicie 400 zł miesięcznie i w ocenie skarżącej stan taki wynika z gorszej sytuacji finansowej ojca dziecka. Za stanowiskiem uznającym otrzymywanie alimentów w pełnej wysokości przemawiają dwie okoliczności, a mianowicie pierwsze oświadczenie skarżącej złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, a po drugie skarżąca, jak utrzymuje od dłuższego okresu czasu otrzymuje jedynie połowę zasądzonych alimentów, jednakże nie uruchomiła postępowania zmierzającego do otrzymania zaliczki alimentacyjnej. W świetle przedstawionej argumentacji stanowisko skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Punktem spornym między skarżącą, a organami administracji jest stypendium uzyskane przez nią, a wypłacane w ramach programu realizowanego ze środków Unii Europejskiej. Organy administracji obu instancji doliczyły do dochodu skarżącej te środki, natomiast skarżąca utrzymuje, że środki te nie powinny być uwzględniane w jej dochodzie. Analiza obowiązujących unormowań prawnych pozwala stwierdzić, że żadna ze stron tego postępowania nie prezentuje prawidłowego stanowiska, jednakże finalnie skarżąca jest bliższa prawdy niż organy administracji publicznej. Jak wynika z umowy podpisanej [...] r. przez skarżącą o organizację stażu w ramach projektu "Od wykluczenia do zatrudnienia", podmiot organizujący zobowiązuje się wypłacać stażystce w okresie trwania stażu stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych. Dodatkowo podmiot organizujący zobowiązał się do odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz zapewnić ogólne ubezpieczenie zdrowotne. Powyższe ustalenie nakazuje zwrócić uwagę na to, czy wskazane świadczenie będzie zaliczane do dochodu rodziny skarżącej. Zgodnie z treścią art. 3 pkt. 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu zalicza się stypendia dla bezrobotnych finansowane ze środków Unii Europejskiej. W świetle przywołanej regulacji stypendium otrzymywane przez skarżącą nie jest tego typu dochodem. Wyczerpuje ono natomiast znamiona innej pracy zarobkowej, a tym samym winno być doliczane do dochodu rodziny. Równocześnie w przywołanym powyżej przepisie zamieszczono w pkt 23 regulacje dotyczące utraty dochodu i pod tym pojęciem w art. 3 pkt 23 lit. b wymienia się utratę zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych. W świetle powyższego rodzi się pytanie czy stypendium otrzymywane przez skarżącą może być uznane za stypendium dla bezrobotnych. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji przywołał w całości unormowanie dotyczące dochodu utraconego, a następnie przeprowadził analizę, w następstwie której stwierdził, że regulacja przewidziana treścią art. 3 pkt 23 nie może być interpretowana w sposób rozszerzający i dochód ten nie jest wymieniony w przywołanym przepisie, a tym samym nie może być uznany za utracony. W ocenie organu tylko stypendium dla bezrobotnego będzie dochodem utraconym. Konsekwencją tego jest niezbędność zaliczenia do dochodu rodziny. W ocenie składu orzekającego organ administracji we wskazanym zakresie przyjął wadliwą interpretację, ale doszedł do właściwego rozstrzygnięcia. Faktycznie stypendium otrzymywane przez skarżąca nie wyczerpuje znamion utraty dochodu wskazanego w art. 3 pkt 23 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ skarżąca z uwagi na pobieranie renty z tytułu wypadku nie może być zaliczona do bezrobotnych, możne natomiast jako osoba częściowo niezdolna do pracy poszukiwać zatrudnienia. Zatem w jej przypadku nie można mówić o byciu osobą bezrobotna lecz co najwyżej osobą poszukującą zatrudnienia. W tym miejscu Sąd obowiązany jest do wskazania, że w aktach sprawy brak jest jednoznacznych dokumentów wskazujących na status skarżącej, ponieważ organy administracji obu instancji tych informacji w zgromadzonych aktach nie zamieściły. Do wskazanych ustaleń Sąd doszedł po analizie unormowań prawnych możliwych do zastosowania w tego typu sytuacji faktycznie. W świetle powyższych ustaleń niezbędne jest zwrócenie uwagi na jeszcze jeden przepis, a mianowicie na treść art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie z którym dochodem utraconym jest utrata spowodowana utratą zatrudnienia lub innej pracy. Zdaniem składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie przywołana przesłanka utraty dochodu występuje. Analiza umowy stażowej, którą podpisała skarżąca w sposób jednoznaczny wskazuje na to, że wykonywała ona inną pracę zarobkową, ponieważ za wykonywaną pracę otrzymywała wynagrodzenie w wysokości wskazanej w umowie, a wynikającej z treści unormowania prawnego, a po drugie od tej umowy odprowadzane były stosowne składki na ubezpieczenie. Wszystkie te elementy pozwalają w ocenie składu orzekającego opowiedzieć się za stanowiskiem, że w tym przypadku skarżąca wykonywała inną pracę zarobkową. Warto w tym miejscu podkreślić, że ustawa nie zawiera definicji innej pracy zarobkowej, zatem zakres tego pojęcia musi być ustalony przez organy administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej rozważały jedynie kwestię stypendium dla bezrobotnego, natomiast całkowicie pominęły przesłankę wskazaną w przywołanym przepisie. Działania organów administracji publicznej we wskazanym zakresie wyczerpują znamiona naruszenia postanowień art. 7 w związku z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ organy administracji publicznej nie wyjaśniły tej okoliczności i nie rozważyły sytuacji skarżącej w kontekście przywołanego przepisu art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji uznać należy że wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi wynikająca z postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w sprawie mając na uwadze wskazania zamieszczone w niniejszym uzasadnieniu, a następnie podejmie rozstrzygnięcie mając w polu widzenia poczynione ustalenia w zakresie wysokości dochodu rodziny skarżącej. Powyższe ustalenia pozwalaj stwierdzić, że wyczerpana została przesłanka naruszenia przepisów prawa materialnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.