II SA/Gl 455/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. z dnia 7 lutego 2025 r. nr C.RUT.4700.1.2025 w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej za zaległości spółki z tytułu opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 7 lutego 2025 r., nr C.RUT.4700.1.2025 Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. (dalej "Dyrektor Regionalny" lub "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję z 6 grudnia 2024 r., nr [...] wydaną przez Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. (dalej "Dyrektor Zarządu" lub "Organ I instancji") w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej za zaległości spółki z tytułu opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Dyrektor Zarządu orzekł o odpowiedzialności solidarnej W. O. (dalej "Skarżący") jako członka zarządu P. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w G. (dalej "Spółka") za zaległość Spółki z tytułu opłaty stałej za okres IV kwartału 2018 r. za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w kwocie: 1) 3 815,75 zł – należność główna ustalona w informacji rocznej z 26 lutego 2018 r., nr [...], 2) 2 534,00 zł – odsetki na dzień wydania decyzji od zaległości podatkowej wskazanej powyżej w pkt 1. Podstawę prawną decyzji z 6 grudnia 2024 r. stanowiły w szczególności przepisy art. 107, art. 108 i art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.; dalej "o.p.") w związku z art. 14 ust. 2 i art. 300 ust. 1-1a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm.; dalej "p.w.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a."). W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Zarządu wyjaśnił, że informacją z 26 lutego 2018 r. - na podstawie art. 271 ust. 1 p.w. - ustalono Spółce opłatę stałą za usługi wodne w wysokości 15 263,00 zł w związku z pozwoleniem wodnoprawnym Prezydenta Miasta G. z [...] r., nr [...]. W związku z brakiem zapłaty ww. opłaty, decyzją z 9 czerwca 2020 r., nr [...] określono Spółce opłatę stałą w wysokości 15 263 zł za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi. Egzekucja należnej opłaty okazała się bezskuteczna, co potwierdza pismo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z [...] r., nr [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego w G. [...] z [...] r. o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki w okresie od 16 stycznia 2018 r. do dnia otwarcia likwidacji Spółki i ustanowienia likwidatora, tj. [...] r. Termin płatności raty opłaty stałej za okres IV kwartału 2018 r. w kwocie 3 815,75 zł ustalonej w informacji rocznej z 26 lutego 2018 r. przypadał na dzień 31 stycznia 2019 r. Termin płatności ww. raty upłynął zatem w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu Spółki. Bez znaczenia dla sprawy pozostają wyjaśnienia Skarżącego w kwestii emerytury i nieprowadzenia aktualnie działalności gospodarczej. Dla postępowania bez znaczenia pozostaje także informacja o sprzedaży budynków i konieczności obciążenia opłatą za usługi wodne nowych właścicieli. Jednocześnie Skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek z art. 116 § 1 o.p. wyłączających odpowiedzialność członka zarządu za zaległości spółki. W odwołaniu od decyzji Skarżący podniósł, że Spółka w czasie którego dotyczy zobowiązanie nie była już właścicielem nieruchomości oraz udziału w drodze, w której znajdowała się kanalizacja. Umowa sprzedaży została zawarta [...] r., na dowód czego Skarżący przedłożył kserokopię aktu notarialnego, Rep. [...]. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Organu I instancji uznając zarzuty odwołania za bezzasadne. Organ odwoławczy zauważył, że Spółka po doręczeniu jej informacji rocznej z 26 lutego 2018 r. nie podjęła żadnych działań, w tym nie złożyła reklamacji, stąd na podstawie art. 271 ust. 7 p.w. doszło do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej. Decyzja ta nie została zaskarżona przez Spółkę i uzyskała walor decyzji ostatecznej. W czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania Spółki z tytułu opłaty stałej za IV kwartał 2018 r., tj. 31 stycznia 2019 r. Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki. Egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Likwidator Spółki 3 sierpnia 2021 r. złożył oświadczenie, w którym nie wskazał żadnych składników majątku Spółki. Z wprowadzenia do sprawozdania finansowego Spółki za 2020 i 2023 rok wynika, że Spółka nie posiada środków trwałych, zakończyła rok obrotowy sumą bilansową 0,00 zł, nie zatrudnia pracowników i nie prowadziła przedsięwzięć z innymi podmiotami. Wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został oddalony z uwagi na fakt, że jej majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Ze sprawozdania Spółki za 2019 r. wynika, że jej zobowiązania przekroczyły wartość jej majątku. Spółka nie prowadziła działalności od co najmniej 2019 roku. W latach 2013 - 2016 Spółka wchodziła w skład konsorcjum budowlanego. Po przeprowadzonych postępowaniach upadłościowych w związku z niewypłacalnością dwóch wiodących spółek należących do konsorcjum, doszło do rozpadu konsorcjum. Spółka z niepowodzeniem kontynuowała samodzielnie działalność gospodarczą, jednakże wskutek licznych roszczeń wierzycieli została pozbawiona płynnych środków finansowych. Uchwałą nr [...] Zgromadzenia Wspólników z [...] r. zdecydowano o rozwiązaniu Spółki i postawieniu jej w stan likwidacji. Najwcześniejsza wymagalność zobowiązań Spółki pochodzi ze stycznia 2018 roku. Wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony przez likwidatora dopiero 4 lutego 2020 r. Skarżący nie uprawdopodobnił, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nastąpiło bez jego winy. Skarżący nie wskazał także mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości Spółki w znacznej części. Zarzuty dotyczące istnienia i zasadności powstania należności pozostają bez wpływu na wynik postępowania w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej. Skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, zaskarżył decyzję Dyrektora Regionalnego w całości, wniósł o jej uchylenie w całości, a także o uchylenie decyzji Organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący decyzji Organu odwoławczego zarzucił naruszenie przepisów: 1) prawa materialnego, tj. a) art. 298 p.w. poprzez błędne ustalenie, że Spółka, a następnie solidarnie Skarżący są podmiotami zobowiązanymi do uiszczenia opłaty – organ nie wziął pod uwagę, że nieruchomości, których dotyczy zobowiązanie, zostały sprzedane przez Spółkę w 2012 r.; b) art. 116 § 1 o.p. poprzez przyjęcie, że przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy Skarżący miał jeszcze wpływ na podjęcie takiej decyzji – w momencie opuszczania Spółki przez Skarżącego jej sytuacja nie uzasadniała jeszcze występowania z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, a zatem niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez winy Skarżącego; 2) prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organy obu instancji podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, a poprzestanie na przyjęciu lakonicznego uzasadnienia Skarżącego, w którym wskazał jedynie, że jest emerytem od 8 lat i aktualnie nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, co doprowadziło do wydania decyzji opartej na materiale niepełnym. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w trakcie sprawowania przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu, Spółka osiągała zysk, co znajduje potwierdzenie w sprawozdaniu finansowym za 2018 rok. Załączone do skargi sprawozdanie finansowe za 2019 rok również wskazuje na fakt, że Spółka aktywnie prowadziła działalność gospodarczą. Przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości pojawiły się dopiero po rozpoczęciu postępowania likwidacyjnego. Postępowanie likwidacyjne zostało otwarte [...] r. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej "p.p.s.a."). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu administracyjnego oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, wynikające z treści art. 145 § 1 p.p.s.a, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie. Istotą sporu w sprawie jest ocena zasadności orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu Spółki solidarnie z tą Spółką za jej zaległość z tytułu opłaty stałej za okres IV kwartału 2018 r. za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi. Zgodnie z art. 300 ust. 1 p.w. do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Uprawnienia organu podatkowego, o których mowa w ust. 1, przysługujące Wodom Polskim wykonują dyrektorzy zarządów zlewni Wód Polskich (art. 300 ust.1a p.w.). Powyższe oznacza, że do ponoszenia opłat za usługi wodne stosuje się odpowiednio przepisy działu III rozdziału 15 o.p. o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. W myśl art. 107 § 1 o.p., w przypadkach i w zakresie przewidzianym w tym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Zakresem tej odpowiedzialności objęte zostały również odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, a także koszty postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy odnoszące się do odpowiedzialności osób trzecich stanowią inaczej (art. 107 § 2 pkt 2 i 4 o.p.). Stosownie do art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) o.p., postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W niniejszej sprawie ww. przeszkoda nie wystąpiła. Organ I instancji 9 czerwca 2020 r. wydał decyzję, w której określił Spółce wysokość opłaty stałej w związku z brakiem wniesienia czterech rat opłaty stałej za 2018 r. Decyzja ta została skutecznie doręczona Spółce i nie została zaskarżona, a zatem jest decyzją ostateczną i prawomocną w myśl art. 16 § 1 i 3 k.p.a. Postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej zostało zaś wszczęte 28 października 2024 r. Zgodnie z art. 116 § 1 o.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1428) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przepis art. 116 § 2 o.p. stanowi natomiast, że odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Stosownie do brzmienia § 4 ww. przepisy stosuje się również do byłego członka zarządu. Wskazać trzeba, że w postępowaniu o orzeczenie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu ze spółką badane są jedynie przesłanki wynikające z art. 107 § 1, art. 108 § 1 oraz art. 116 § 1 i § 2 o.p. W postępowaniu tym nie jest badana zasadność, wymagalność i wykonalność zobowiązania samej spółki. Istotne jest jedynie to, aby zgodnie z art. 107 § 1, art. 108 § 1 oraz art. 116 § 1 o.p. na dzień wydania decyzji w oparciu o te przepisy istniała zaległość podatkowa w rozumieniu art. 51 § 1 o.p. Jak wynika z ugruntowanej linii orzecznictwa ustawodawca nie przyznał osobie trzeciej legitymacji do ingerowania w stosunek prawny czy to pomiędzy podatnikiem a organem podatkowym, czy pomiędzy zobowiązanym podatnikiem a wierzycielem podatkowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2016 r., II FSK 1888/14, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Wobec tego zarzuty Skarżącego dotyczące błędnego ustalenia podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne są bezprzedmiotowe. Postępowanie o odpowiedzialności osób trzecich ma charakter następczy, tzn. w postępowaniu tym nie rozstrzyga się już kwestii związanych z ustaleniem istnienia obowiązku podatkowego ani wysokości zobowiązania podatkowego. W rozpoznawanej spawie organy poczyniły ustalenia, które pozwalały na stwierdzenie, iż wobec Skarżącego zachodzą przesłanki pozytywne do obciążenia go odpowiedzialnością za zaległości podatkowe Spółki, zaś przesłanki egzoneracyjne nie występują. Zaległość podatkowa, którą obciążono Skarżącego wynika z zobowiązań powstałych w czasie pełnienia przez niego obowiązków jedynego członka zarządu. Organy wykazały także, że egzekucja do majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucji skierowanej do majątku dłużnika nie doszło do przymusowego zaspokojenia roszczeń wierzyciela. Bezskuteczność egzekucji ustala się zaś na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08, opubl. w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie dowodami takimi są m.in. pismo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z [...] r. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w G. [...] z [...] r., sygn. akt. [...]. W trakcie postępowania w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności, Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Skarżący nie wykazał także, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości. Skarżący nie wykazał ponadto, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że ciężar wykazania istnienia przesłanek uwalniających od odpowiedzialności członka zarządu spółki spoczywa na członku zarządu, który zmierza do uwolnienia się od odpowiedzialności. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, iż pojęcie "właściwego czasu", które nie zostało zdefiniowane w przepisach o.p., winno być oceniane z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie upadłościowe oraz układowe (m.in. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09, opubl. w CBOSA). Zgodnie art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Jak stanowi zaś art. 11 ust. 1 i ust. 1a tej ustawy, dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące; Zgodnie zaś z art. 21 ust. 1 powołanej ustawy, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie 30. dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. W orzecznictwie wskazuje się, że nie ma znaczenia, z jakiego powodu dłużnik nie wypełnia swoich wymagalnych zobowiązań. Nie ma również znaczenia, czy są to zobowiązania publicznoprawne czy cywilnoprawne oraz to, czy są one stwierdzone tytułem egzekucyjnym czy wykonawczym. Niewypłacalność istnieje zarówno wtedy, gdy dłużnik nie ma środków finansowych, jak i wtedy, gdy nie wykonuje zobowiązań z innych powodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2022 r., III FSK 533/21, opubl. w CBOSA). Jak wynika z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w G. z [...] r., [...] opóźnienie Spółki w wykonywaniu jej zobowiązań sięga co najmniej okresu od stycznia 2017 r., kiedy to stały się wymagalne pierwsze zobowiązania Spółki. Zatem już wówczas w stosunku do Spółki zachodziły przesłanki niewypłacalności w rozumieniu art. 11 ust. 1 i 1a prawa upadłościowego. Nadto skoro 9 czerwca 2020 r. wydana została decyzja określająca opłatę stałą, to Spółka od maja 2018 r. nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych z tytułu tylko opłaty za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi, opóźnienie zaś w regulowaniu zobowiązań przekraczało 3 miesiące. Podkreślić należy, że przesłanki ogłoszenia upadłości nie są uzależnione od tego czy Spółka osiągała zysk bądź odnosiła stratę z prowadzonej działalności oraz czy aktywnie prowadziła działalność gospodarczą. Dla określenia, czy istniały podstawy ogłoszenia upadłości istotne znaczenie ma jedynie, czy Spółka nie wykonywała wymagalnych zobowiązań. Wobec tego załączone do skargi wydruki sprawozdań finansowych, które jak twierdzi Skarżący zostały pominięte przez organy, w żaden sposób nie dowodzą tego, że w okresie kiedy Skarżący pełnił funkcję członka zarządu, brak było podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.