II SA/Gl 458/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Protokolant referent Katarzyna Wajs po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2008 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Pismem z dnia [...] r. B. S. zwróciła się do Prezydenta Miasta C. z wnioskiem o wymeldowanie jej męża, K. S., z lokalu przy ul. [...] w C. W uzasadnieniu podała, iż mąż nie przebywa w przedmiotowym lokalu od [...]r. albowiem wyprowadził się do cyt. "innej kobiety". W trakcie wszczętego przez organ I instancji postępowania administracyjnego strony złożyły wyjaśnienia, przesłuchano też wezwanych świadków. B. S. potwierdziła, iż mąż wyprowadził się w roku [...] zabierając większość ubrań i kosmetyki i od tego czasu ani razu nie nocował w mieszkaniu. Z kolei K. S. w składanych do organu pismach podniósł, iż jego nieobecność w mieszkaniu jest spowodowana wykonywaniem pracy w charakterze kierowcy [...], która wiąże się z ciągłym przebywaniem w delegacji. Podkreślił też, iż pożycie małżeńskie jest w trakcie rozpadu i z tej przyczyny, jego zdaniem, żona stara się go wymeldować. W mieszkaniu bywa w weekendy jednak żony wówczas nie zastaje. Przesłuchana w charakterze świadka A. M. oświadczyła, iż K. S. nie zamieszkuje i nie przebywa w przedmiotowym lokalu. Jedynie w czasie nieobecności B. S. związanej z pobytami u rodziców przychodzi wraz ze swoją konkubiną i wówczas zobaczyć można jak cyt. "suszy pranie". Także A. M. widuje K. S. jedynie wówczas gdy z nieznaną jej kobietą wchodzi czasem do budynku. W [...]r. był także 15 minut na urodzinach córki. B. G. oświadczyła z kolei, iż w przedmiotowym lokalu bywa u B. S. bardzo często i wie, że K. S. w lokalu tym nie mieszka i od roku [...] nie nocuje. Porzucił bowiem żonę B. S. i zamieszkał z inną kobietą (świadek wskazała adres). Z kolei sąsiadki M. P. i E. C. nie były w stanie stwierdzić czy K. S. w lokalu zamieszkuje. W trakcie przeprowadzonych w dniu [...]r. oględzin lokalu stwierdzono, że w mieszkaniu jest tylko parę ubrań należących do K. S., nie ma natomiast żadnych kosmetyków, przyborów do golenia, bielizny. Pozostała należąca do niego meblościanka i stół, nie ma jednakowoż żadnego miejsca do spania (na jednym z łóżek śpi B. S. z [...], na drugim [...]). Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta C. orzekł o wymeldowaniu K. S. z pobytu stałego w lokalu położonym w C. przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał treść stanowiącego podstawę prawną decyzji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006, nr 139, poz. 933 z późn. zm.), a następnie obszernie przytoczył złożone w sprawie wypowiedzi B. i K. S. oraz przesłuchanych świadków. W konkluzji wskazał, iż spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu, w szczególności oględziny lokalu potwierdziły fakt nieprzebywania w nim K. S. Również ze szczegółowych zeznań świadków wynika, że K. S. nie przebywa w przedmiotowym lokalu i tym samym nie prowadzi w nim gospodarstwa domowego. Świadkowie, poza bardzo nielicznym przypadkami, w ogóle nie widują go w przedmiotowym lokalu, mimo, że w lokalu tym sami przebywają bardzo często z wizytami i znają sytuację rodzinną B. S., natomiast wyjaśnienia K. S. są lakoniczne i ograniczając się do stwierdzenia, że nie jest prawdą, że nie zamieszkuje on w tym lokalu, a jego nieobecność związana jest z wykonywaniem pracy, co jednak nie zostało potwierdzone dowodami. Zdaniem organu gdyby bowiem jego nieobecność istotnie związana była wyłącznie z wykonywaniem pracy jako kierowcy to w lokalu znajdowały by się jego rzeczy osobiste i prowadziłby w nim gospodarstwo domowe. Nie można uznać samego przychodzenia do lokalu za tożsame z zamieszkiwaniem w nim. Nadto z zeznań świadków wynika, że jest widywany ze swoją konkubiną w okolicy budynku przy ulicy [...] w C., a zdaniem organu I instancji gdyby jego nieobecność była związana wyłącznie z pracą to nie byłby on widywany. W konsekwencji organ stwierdził, iż K. S. opuścił lokal przy ulicy [...] w C., a opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Od otrzymanej decyzji K. S. wniósł jednozdaniowe odwołanie, nie wskazując przyczyn, dla których kwestionuje otrzymaną decyzję. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania K. S. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył obowiązujące przepisy jak również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz opisał przebieg przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania administracyjnego. Organ podzielił zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej tezy,. Podkreślił nadto, iż wprawdzie K. S. stwierdził, że nieprawdą jest, iż nie zamieszkuje w spornym lokalu jednakże twierdzeniu temu przeczą zarówno zeznania świadków jak i ustalenia z oględzin lokalu. Sam odwołujący także nie przedstawił, w ocenie organu odwoławczego, żadnych dowodów świadczących, iż nie utracił więzi z rzeczonym lokalem i że opuszczenie to nie miało cech dobrowolności i trwałości. Widywanie osoby w pobliżu lokalu czy sporadyczne odwiedziny w lokalu nie mogą być traktowane jako stałe zamieszkiwanie. Nadto pismem z dnia [...]r., organ I instancji poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się i zgłoszenia żądań, jednak K. S. z prawa tego nie skorzystał i nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych. Decyzja została bezpośrednio po jej wydaniu wysłana do K. S. na adres, z którego został on wymeldowany, nie wskazał on bowiem innego miejsca pobytu. Przesyłka, jak wynika z adnotacji na kopercie, była dwukrotnie awizowana. Nie została odebrana przez adresata. Doręczyciel nie wypełnił jednak poprawnie zwrotnego dowodu doręczenia przesyłki. Nie wskazał bowiem gdzie umieścił awizo i nie podpisał dowodu doręczenia. O wydanie mu zaskarżonej decyzji K. S. zwrócił się do Urzędu Wojewódzkiego w K. dopiero pismem z dnia [...]r., wskazując jednocześnie w nagłówku, że jest osobą bezdomną. Na piśmie, o którym mowa, widnieje opatrzona podpisem K. S. adnotacja potwierdzająca odbiór decyzji w dniu [...] r. Pismem z dnia [...]r., K. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, wskazując dzień [...]r. jako datę rzeczywistego doręczenia mu rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedzone jednak musi być badaniem jej formalnej dopuszczalności, w tym terminowości jej wniesienia. Wskazać w tym miejscu należy, iż w myśl art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie data doręczenia K. S. zaskarżonej decyzji Wojewody [...] wymagała wnikliwego zanalizowania albowiem skarga została wniesiona dwa lata po wydaniu rozstrzygnięcia. Sąd zważył w tej mierze, że dzień po wydaniu zaskarżonej decyzji, tj. w dniu [...]r., została ona wysłana do K. S. na adres, z którego został on wymeldowany. Działanie to uznać należy za poprawne albowiem skarżący nie wskazał swojego rzeczywistego ówczesnego miejsca pobytu pomimo, iż w powiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego był o takiej konieczności uprzedzony. Przesyłka, jak wynika z adnotacji na kopercie, była dwukrotnie awizowana, a adresat jej nie odebrał. Doręczyciel nie wypełnił jednak poprawnie zwrotnego dowodu doręczenia przesyłki. Nie wskazał bowiem gdzie umieścił awizo i nie podpisał dowodu doręczenia. Z tego powodu działanie organu II instancji nie spełniło wymogów skutecznego doręczenia zastępczego (art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). W konsekwencji za datę prawidłowego doręczenia decyzji uznać należy dopiero dzień [...]r. kiedy to wskutek pisma K. S. decyzja została przez niego osobiście odebrana. W konsekwencji dopiero od następnego dnia rozpoczął swój bieg termin do wniesienia skargi do sadu administracyjnego, a tym samym wniesiona przez K. S. skarga zdaniem Sądu została wniesiona w terminie. Wskazać zatem należy, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej już wyżej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na:. 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zameldowaniu o urodzeniu dziecka; 4) zameldowaniu o zmianie stanu cywilnego; 5) zameldowaniu o zgonie osoby. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r,, V S.A. 2323/02, LEX nr 159183. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nadto wskazać należy, iż opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. por. np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z 18 grudnia 2002 r., V SA 935/02, LEX nr 149535 wraz z przytoczonym tam wcześniejszym orzecznictwem, a w tym wyrokiem NSA z 16 września 1986 r., III SA 437/86; wyrokiem NSA z 3 lipca1985 r., SA/Gd 573/85; wyrokiem NSA z dnia 18 marca 1987 r., SA/Gd 1073/86; wyrokiem NSA z 16 kwietnia 1987 r., SA/Wr 110/87. Podkreślić nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r,, V SA 1398/02, LEX nr 159189. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu zbadać zatem należy, czy skarżący istotnie w sposób określony powyżej opuścił miejsce pobytu, z którego został wymeldowany. W razie bowiem ustalenia, iż w wyniku zachowań skarżącego jego pobyt w lokalu istotnie ustał spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak też II instancji uznały, iż skarżący K. S. opuścił miejsce pobytu w sposób uzasadniający jego wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy zdaniem tut. Sądu ocenę tę należy podzielić. Zarówno z wyjaśnień B.S., jak też z zeznań świadków (poza dwiema osobami, które nie potrafiły w tej mierze wiążąco się wypowiedzieć) wynika bowiem, że już w okresie postępowania przed organem I instancji K. S. nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu albowiem wcześniej lokal ten dobrowolnie opuścił. Wskazują na to także oględziny lokalu świadczące o tym, iż w dacie ich przeprowadzenia w mieszkaniu brak było należących do skarżącego rzeczy codziennego, osobistego użytku, nie posiadał on nadto w mieszkaniu miejsca do spania. Wprawdzie jak wynikało z zeznań świadków zdarzało się w czasie nieobecności B. S., iż sporadycznie przychodził do mieszkania jednak poprawnie orzekające w sprawie organy uznały, że pojawianie się pod jakimś adresem nie jest tożsame z zamieszkiwaniem o ile sprowadza się jedynie do okazjonalnych wizyt, a lokal nie stanowi miejsca prowadzenia gospodarstwa i centrum życiowego. Wyjaśnienia z kolei K. S., iż jego nieobecność w lokalu nie dowodzi opuszczenia go lecz związana jest z wykonywaniem pracy, nie zostały przezeń poparte jakimikolwiek dowodami. Stały one nadto w sprzeczności z brakiem w mieszkaniu rzeczy osobistego użytku, które w okresie pomiędzy wyjazdami służbowymi służyłyby skarżącemu, a także z zeznaniami, potwierdzającymi, iż K. S. widywany był w okolicy z inną kobietą, nie był zatem w mieście nieobecny. Skarżący w żadnej mierze nie uprawdopodobnił zatem, iż nie utracił więzi z przedmiotowym lokalem i że opuszczenie to nie miało cech dobrowolności i trwałości. Widywanie osoby w pobliżu lokalu czy sporadyczne odwiedziny w lokalu nie mogą być bowiem traktowane jako stałe zamieszkiwanie uzasadniające zameldowanie w nim osoby na pobyt stały. Niezależnie jednak od rzeczywistego stanu faktycznego w trakcie postępowania przed organem I instancji, w dacie wydania zaskarżonej decyzji przez organ drugoinstancyjny fakt dobrowolnego opuszczenia przez K. S. przedmiotowego lokalu miał już charakter bezsporny. Jak bowiem w trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 16 października 2008 r. stwierdził sam K. S., po otrzymaniu w [...]r. decyzji pierwszoinstancyjnej nie powrócił już do przedmiotowego mieszkania. Była żona, jak oświadczył skarżący, zagroziła mu bowiem wezwaniem policji i w konsekwencji cyt. "nie usiłował powrócić do mieszkania wbrew jej woli". Stan taki trwa wedle słów skarżącego do chwili obecnej, w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje i uważa się za osobę bezdomną. W międzyczasie po rozwodzie zawarł on kolejny związek małżeński, jednak jak wyjaśnił mieszka w kabinie samochodu lub w hotelu. W konsekwencji niewątpliwym jest, iż co do meritum zaskarżona decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję o wymeldowaniu K. S. jest merytorycznie poprawna i pozostaje w zgodzie z prawem albowiem spełnione były w dacie jej wydania przewidziane w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy przesłanki obligujące organ do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu. W świetle art. 15 ust. 1 i 2 ustawy prawnie niedopuszczalnym byłoby bowiem utrzymywanie dalszego zameldowania w lokalu osoby, która lokal ten trwale opuściła i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.