II SA/Gl 458/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kubik po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia[...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na skutek sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2010 r. o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy M. P. wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z treści tego wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonkiem zamieszkując u swojej córki na podstawie umowy dożywocia mając do swojej dyspozycji dwa pokoje oraz kuchnię. Źródłem utrzymania się skarżącej i jej męża są świadczenia emerytalne w łącznej wysokości [...]zł brutto miesięcznie. Wobec tego, iż informacje zawarte we wniosku były niewystarczające do wszechstronnej i obiektywnej oceny sytuacji materialnej skarżącej, referendarz sądowy wezwał ją do udokumentowania zamieszkiwania wraz z małżonkiem w oparciu o umowę dożywocia, nadesłania odcinków emerytury lub innych dokumentów wykazujących wysokość świadczenia, nadto do nadesłania kserokopii rachunków za wodę, energię elektryczną, zakup opału, odprowadzanie ścieków, usługi telekomunikacyjne oraz do udokumentowania dochodów córki i innych osób zamieszkujących wspólnie z rodziną wnioskodawczyni. Wezwanie to pozostało jednakże bez odpowiedzi. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] r. oddalono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W siedmiodniowym terminie do wniesienia sprzeciwu od powyższego postanowienia skarżąca wniosła do Sądu pismo z dnia [...] r., które z uwagi na treść oraz dochowanie siedmiodniowego terminu zostało uznane przez Sąd za sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] r. W jego uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż zamieszkuje wraz z małżonkiem w domu jednorodzinnym na podstawie służebności mieszkania ustanowionej na podstawie umowy darowizny, zaś służebność mieszkania ustanowiona między stronami nie przewiduje dostarczania przez obdarowanego środków utrzymania, opału lub też ponoszenia jakichkolwiek innych obciążeń związanych z ustanowieniem służebności. Nadto oświadczyła, że w gospodarstwie domowym pozostaje wspólnie z małżonkiem. Córka wnioskodawcy M. P. zamieszkuje w W. i nie ponosi kosztów utrzymania wnioskodawcy. Skarżąca przedłożyła zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych przez nią i jej małżonka świadczeń emerytalnych, z których wynika, iż razem z mężem uzyskuje dochód w łącznej wysokości [...]zł netto miesięcznie. Skarżąca złożyła również rachunki m.in. za energię elektryczną, wodę, za usługi telekomunikacyjne. Jednocześnie oświadczyła, że miesięcznie ponosi koszt zakupu butli gazowej, który obecnie wynosi [...] zł oraz roczny koszt zakupu opału w wysokości [...]zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy w tym miejscu, iż w myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podnieść należy, iż zasadą wynikającą z art. 199 ustawy p.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów niniejszej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Ocena jej stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego przez skarżącą formularza, pozwala bowiem na ustalenie, iż wbrew stanowisku skarżącej jest ona w stanie ponieść pełne koszty postępowania. Należy bowiem zauważyć, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem. Źródłem utrzymania się skarżącej i jej męża jest dochód uzyskiwany z tytułu świadczeń emerytalnych w wysokości [...]zł netto miesięcznie. Jest to dochód na tyle wysoki, że przy uwzględnieniu kosztów utrzymania skarżącej i jej męża, jest ona zdaniem Sądu w stanie odłożyć wystarczające środki na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, iż skarżąca nie spełnia określonych w art. 245 i art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. przesłanek przyznania jej prawa pomocy. Z osiąganych dochodów jest bowiem w stanie ponieść koszty sądowe, w tym wynagrodzenie radcy prawnego. Wskazać również należy, iż skarżąca uiściła wymagany wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł, jak również opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1, art. 254 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.