II SA/Gl 458/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Majowska, , , po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S., B. S. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 2 marca 2026 r. nr SKO.4116.4.2026 w przedmiocie oddalenia wniosku w przedmiocie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 200 (dwieście) zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Orzeczeniem z dnia 2 marca 2026 r. nr SKO.4116.4.2026 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie oddaliło wniosek B. S. i M. S. (dalej: skarżący) o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miasto C., położonej w C. przy ul. [...], oznaczonej w obrębie [...] jako dz. [...] o pow. 0,2446 ha, dokonana wypowiedzeniem z dnia 8 grudnia 2025 r. nr [...] jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości. Organ pouczył skarżących, że od powyższego orzeczenia mona wnieść do SKO w Częstochowie sprzeciw w terminie 14 dni, co jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. W dniu 20 marca 2026 r. skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na orzeczenie Kolegium. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o odrzucenie skargi, wskazując, że sprawy z zakresu sporów co do stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl § 2 tego przepisu, kontrola sądowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji i postanowień oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Stosownie do treści art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają także spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu stało się orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 2 marca 2026 r. w przedmiocie oddalenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości dokonana wypowiedzeniem z dnia 8 grudnia 2025 r. przez Prezydenta Miasta C. jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 399, dalej: u.g.n.) aktualizacji opłaty rocznej dokonuje właściwy organ, wypowiadając w formie pisemnej wysokość dotychczasowej opłaty w terminie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego oraz przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia nowej wysokości opłaty rocznej. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty rocznej i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Do wypowiedzenia dołącza się informację o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 77 ust. 3, oraz o miejscu, w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym. Do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 78 ust. 2 u.g.n. użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wniosek składa się za pośrednictwem właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 79 ust. 3 u.g.n. kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody. Jeżeli do ugody nie doszło, kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od orzeczenia kolegium odwołanie nie przysługuje. Stosownie natomiast do brzmienia przepisu art. 80 ust. 1 u.g.n. od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2, zastępuje pozew (art. 80 ust. 2 u.g.n.). W razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia (srt. 80ust. 3 u.g.n.). W niniejszej sprawie w treści zaskarżonego orzeczenia SKO zawarło pouczenie, że od orzeczenia przysługuje stronie sprzeciw w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia, a jego wniesienie jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości (str. 9 orzeczenia z dnia 2 marca 2026 r.). Zaskarżone w niniejszej sprawie orzeczenie nie mieści się w katalogu aktów i czynności z art. 3 § 2 i § 2a p.p.s.a. Nie istnieją również przepisy szczególne, które przewidywałyby kontrolę sądowoadministracyjną tego typu orzeczeń jak zapadłe w niniejszej sprawie (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Przywołane regulacje ustawy o gospodarce nieruchomościami jednoznacznie wskazują, że orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n. można kwestionować jedynie w drodze sprzeciwu kierowanego następnie przez kolegium do sądu powszechnego. Należy zatem uznać, że poddana kontroli sądowej sprawa ma charakter cywilnoprawny i jako taka nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W związku z tym wniesiona skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. Stosownie do art. 58 § 3 zd. 2 p.p.s.a. postanowienie zapadło na posiedzeniu niejawnym.