II SA/Gl 460/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.),, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant st. sekretarz sądowy Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi A. W. i P. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] roku Prezydent Miasta B. orzekł o odmowie wymeldowania A. W. oraz małoletniego P. W. z miejsca pobytu stałego w B. przy ul. [...]. W podstawie prawnej tej decyzji wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 roku, Nr 139, poz. 993 ze zm. - zwanej dalej ustawą), a w uzasadnieniu stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki wymeldowania określone w tym przepisie. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że A. W. wraz z małoletnim synem nie opuściła trwale miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w B., a jej czasowa nieobecność spowodowana jest wykonywaniem przez wyżej wymienioną pracy za granicą oraz uczęszczaniem jej syna do szkoły w Irlandii. Ponadto w miejscu pobytu stałego strona ma zgromadzone swoje rzeczy, co zostało wykazane w trakcie przeprowadzonych oględzin w rzeczonym lokalu. Dodatkowo stwierdzono, iż nie zerwała ona związków z dotychczasowym lokalem i nadal traktuje go jako ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów oraz chce w nim przebywać podczas pobytu w Polsce. Zgodnie z protokołem zeznania świadka A. W. partycypuje również w kosztach utrzymania lokalu. Jednocześnie podkreśla, iż jej pobyt za granicą jest tylko czasowy i jest związany z wykonywaną przez nią pracą co znaczy, że zamierza powrócić do obecnego miejsca pobytu stałego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. W., wnioskodawca postępowania, reprezentowany przez pełnomocnika. W odwołaniu podniesiono, że organ poczynił błędne ustalenia faktyczne poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanek, które pozwalają przyjąć, iż opuszczenie lokalu położonego przy ul. [...] przez A. W. i jej syna miało charakter dobrowolny i trwały. Ponadto podniósł, że zeznania świadka i wyjaśnienia strony dotyczące opuszczenia miejsca zameldowania są rozbieżne. Zarzucił, że organ I instancji wydał decyzję opierając się jedynie na zeznaniach K. B. – siostry A. W., które nie są miarodajne ani wiarygodne. Dodatkowo skarżący zakwestionował tezę, że sporny lokal pozostaje nadal ośrodkiem interesów życiowych Skarżącej, skoro nie opłaca ona regularnie czynszu i opłat. Pozostawienie kilku przedmiotów w lokalu (rzekomo należących do Skarżącej) nie stanowi wystarczającego dowodu dla przyjęcia, że traktuje go jako ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów. Poza tym skarżący odwołał się do podstawowego celu, jaki ma spełniać ewidencja ludności, tzn. winna odzwierciedlać stan faktyczny oraz dostarczać wiedzę m.in. o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela. Okoliczność, że A. W. zamierza w przyszłości powrócić do kraju nie uzasadnia utrzymania w dokumentach o ewidencji ludności zapisu o jej stałym zameldowaniu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] roku uchylił decyzję Prezydenta Miasta B. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania uznając, że w sprawie naruszono ogólne przepisy procedury administracyjnej. W przekonaniu organu odwoławczego organ I instancji naruszył zasadę prawdy materialnej poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, ponieważ jak wynika z akt, merytoryczne rozstrzygnięcie zostało oparte jedynie na wyjaśnieniach zainteresowanej oraz świadka będącego jej siostrą. Organ odwoławczy zakwestionował ustalenia organu I instancji i stwierdził, że nie są wystarczające do prawidłowego ustalenia przesłanek opuszczenia lokalu. Ponadto zarzucił, że nie sposób zgodzić się z faktem, iż ustalono ponad wszelką wątpliwość dokładną datę opuszczenia spornego lokalu przez uczestniczkę. Kolejną nieścisłością jest informacja o utrzymywaniu przez A. W. kontaktu z mieszkaniem od czasu jego opuszczenia i wyjazdu za granicę. Dodatkowo organ I instancji pominął kwestię ponoszenia kosztów utrzymania lokalu i oparł się w tym względzie wyłącznie na zeznaniach siostry uczestniczki. W ocenie organu odwoławczego informacje o wykonywaniu pracy za granicą oraz o pobieraniu tam nauki nie stanowią dostatecznego dowodu na okoliczność, że strony nie opuściły miejsca pobytu w sposób dobrowolny i trwały. Podkreślił również, że z zaświadczenia wystawionego przez irlandzkiego pracodawcę wynika, że strona zawarła z nim bezterminową umowę o pracę. Wojewoda [...] nadto zalecił organowi I instancji uzupełnienie postępowania dowodowego oraz udokumentowanie wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyła A. W. w imieniu własnym i małoletniego syna. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisu art. 15 ust. 2 i art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez błędną wykładnię i zastosowanie ze względu na poddanie w wątpliwość ewidentnych ustaleń co do charakteru wyjazdu strony za granicę, a zwłaszcza nie uwzględnienia faktu, iż wyjazd ten ma charakter przymusowy oraz faktu koncentracji życiowych, osobistych i majątkowych interesów skarżącej pod adresem jej stałego zameldowania. Podniesiono, że skutkiem decyzji jest przedłużanie postępowania ze względu na skupienie się przez organ na szczegółach nie mających znaczenia w sprawie. Wskazano na naruszenie przepisów art. 7,8,10,75,77 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez ich błędne zastosowanie, co doprowadziło do przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, który zarzucił organowi I instancji dokonanie niekompletnych ustaleń, a w konsekwencji nie ustalenie stanu faktycznego w zakresie dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu. Organ zwrócił uwagę na drobne i nieistotne różnice pomiędzy zeznaniami skarżącej i świadka, które nie mają najmniejszego znaczenia dla oceny zamiaru skarżącej. Skarżąca nie miała i nadal nie ma zamiaru opuszczenia spornego lokalu. Jej wyjazd za granicę wynika z faktu trudnej sytuacji finansowej oraz braku możliwości podjęcia zatrudnienia w kraju, a także możliwości leczenia schorzeń syna w Irlandii. Po raz kolejny oświadczyła, że chce wrócić do kraju z małoletnim do miejsca stałego pobytu. Dodatkowo zdaniem skarżącej fakt zawarcia przez nią umowy o pracę na czas nieokreślony również nie przesądza o opuszczeniu lokalu. Na poparcie swoich argumentów stwierdziła, że pozostawiła w spornym lokalu swoje rzeczy oraz oddała je pod opiekę siostry, której zezwoliła na przebywanie w lokalu. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto podkreślił, iż wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze, organ nie przyjął założenia, że podpisanie umowy o pracę na czas nieokreślony przesądza o trwałym charakterze emigracji, a stanął jedynie na stanowisku, iż wywołuje to wątpliwość co do zamiaru powrotu do dotychczasowego miejsca pobytu stałego, a wątpliwość ta musi zaś zostać rozstrzygnięta w dodatkowym postępowaniu wyjaśniającym. Oprócz tego organ wyjaśnił, że skarżąca błędnie interpretuje przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, czyniąc założenie, że wskazany przez ustawodawcę termin "ponad 3 miesiące" odnosi się do czasu, jaki musi upłynąć od dnia opuszczenia przez osobę lokalu, żeby można było wydać decyzję w sprawie jej wymeldowania. Użyty we wspomnianym przepisie termin odnosi się bowiem do rodzaju obowiązku meldunkowego, jaki został uprzednio spełniony przez osobę podlegającą wymeldowaniu, gdyż ww. ustawa wyróżnia pobyt czasowy, pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące oraz pobyt stały. Zgodnie z art. 15 ust. 1 wspomnianej ustawy obowiązkiem osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub miejsce pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące jest wymeldowanie się najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca, a art. 15 ust. 2 ustawy nie określa jaki musi upłynąć okres czasu, żeby można było osobę wymeldować. Na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. pełnomocnik Skarżącej podała, że doszło już do ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji, który ponownie odmówił wymeldowania, rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez organ odwoławczy, a Wojewoda orzekł o wymeldowaniu. Na tę decyzję ostateczną została złożona skarga do sądu administracyjnego. Skarżąca natomiast w dniu rozprawy przyjechała do Polski i ma zamiar przez jakiś czas w mieszkaniu przebywać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W przypadku sądowej kontroli tego rodzaju decyzji, określanej mianem kasacyjnej, przedmiotem badania sądu jest zasadność stanowiska organu odwoławczego, że dla rozpoznania sprawy konieczne jest wyjaśnienie okoliczności o istotnym dla sprawy znaczeniu. Tylko zatem w tym zakresie uwzględnieniu podlegają przesłanki związane z materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji. Decyzja wydana na podstawie art. 138 § 2 nie orzeka bowiem co do istoty sprawy, w szczególności w niniejszej sprawie nie odnosi się do tego, czy w sprawie została spełniona przesłanka z art. 15 § 2 ustawy uzasadniająca wymeldowanie, lecz do tego, czy zebrany materiał dowodowy uzasadnia przyjęty przez organ stan faktyczny, a jego ocena nie narusza zasad swobodnej oceny dowodów. Podstawę do orzeczenia w przedmiocie wymeldowania stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. W stosunku do osób wyjeżdżających za granicę na okres dłuższy niż 6 miesięcy ustawa w art. 15 ust. 3 przewiduje obowiązek zgłoszenia wyjazdu i powrotu organowi właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego, bezsporne jednak jest, że w niniejszej sprawie Skarżąca z tej możliwości nie skorzystała. W tej sytuacji badanie przesłanek ograniczało się do regulacji art. 15 ust. 2 ustawy. W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego, zawierające negatywną ocenę ustaleń przyjętych przez organ I instancji na podstawie zebranych dowodów, jest prawidłowe. Dla ustalenia rzeczywistego zamiaru osoby zameldowanej w zakresie dalszego zamieszkiwania w miejscu zameldowania nie mogą mieć decydującego znaczenie jej deklaracje, ale ważne są okoliczności im towarzyszące, które obiektywizują ten zamiar i na zasadach doświadczenia życiowego pozwalają przyjąć, że istotnie wyjazd ma charakter czasowy, a więzy z miejscem zameldowania nie zostały trwale zerwane, powrót do mieszkania jest prawdopodobny i możliwy. Zgodnie z zaświadczeniem o zatrudnieniu z [...]r. Skarżąca od [...]r. pracuje za granicą na podstawie umowy zawartej na czas nieokreślony. Jej małoletni syn uczęszcza od [...]r. do szkoły za granicą, a jej ukończenie planowo winno nastąpić w [...]r. Celnie dostrzegł organ odwoławczy, że ocena tych okoliczności przez organ I instancji nastąpiła z pominięciem rozbieżności w zeznaniach świadka i strony, która rzutuje na miarodajność deklaracji Skarżącej. Skarżąca twierdziła, że od momentu wyjazdu była już dwukrotnie w kraju i mieszkała wówczas w miejscu zameldowania, zaś jej sistra zajmująca mieszkanie stwierdziła, że od wyjazdu Skarżąca z wizytą w kraju nie była. Organ odwoławczy nie zakwestionował przy tym możliwości nawet długotrwałego wyjazdu poza miejsce stałego zamieszkania, wskazał natomiast na wieloaspektowość stanu polegającego na zamieszkiwaniu i konieczność rozważenia wszelkich związanych z nim okoliczności. O spełnieniu przesłanki opuszczenia z zamiarem zmiany miejsca stałego pobytu można mówić, gdy całokształt zachowań danej osoby będzie wskazywał, że miejsce zameldowania jest nadal miejscem koncentracji interesów życiowych. W tym kontekście trafnie zarzucono, że kwestia zamiaru została przez organ I instancji rozstrzygnięta jedynie na podstawie deklaracji Skarżącej, bez jej weryfikacji w oparciu o inne okoliczności, związane przykładowo z ponoszeniem kosztów utrzymania mieszkania. Skoro bezsporne jest , że Skarżąca i jej syn w mieszkaniu faktycznie nie mieszkają, to nie zostało wykazane, że ta nieobecność ma charakter przejściowy. Weryfikacja przesłanek związana z zamiarem osoby zainteresowanej jest niewątpliwie sprawą złożoną, stąd zasadne jest stanowisko organu odwoławczego, że warunkiem zgodności oceny materiału dowodowego z zasadami postępowania dowodowego jest podanie przez organ orzekający na jakiej podstawie uznał daną okoliczność za udowodnioną, zajęcie stanowiska w kwestiach spornych, rozstrzygnięcie skutków rozbieżności w twierdzeniach stron i świadków, ewentualne wykazanie inicjatywy dowodowej w celu zebrania materiału koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy. Braki w tym zakresie prawidłowo zostały zakwalifikowane przez organ odwoławczy jako uchybienia przepisom art. 77 § 1 i § 3 oraz art. 80 k.p.a., które wymagają ponowienia postępowania wyjaśniającego w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, bo dotyczącym przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.