II SA/Gl 462/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie wydania prawa jazdy oddala skargę. W wyniku wniesienia przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Bielsku- Białej sprzeciwu, postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 149 i art. 150 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, Starosta [...] wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej wydaniem skarżącej D. R. przez ten organ decyzji administracyjnej dotyczącej wydania prawa jazdy kategorii "A". W uzasadnieniu podał, że w zgłoszonym sprzeciwie Prokurator zarzucił wydanie przedmiotowej decyzji w oparciu o poświadczające nieprawdę zaświadczenie o ukończeniu szkolenia. Należy z tego wnioskować, że przy wydaniu wymienionej decyzji zostały naruszone przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. art. 115 ust. 1 pkt 3 i art. 90 ust. 1 pkt 3), odpowiadające obecnie przepisom ustawy o kierujących pojazdami - art. 23 ust. 2. Zatem w chwili składania wniosku o uzyskanie prawa jazdy, skarżąca nie spełniała wszystkich wymaganych przepisami warunków do otrzymania prawa jazdy. Następnie Starosta [...] decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, uchylił własną decyzję z dnia [...] r. w sprawie wydania prawa jazdy kategorii "A" i odmówił wydania uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. "A". Wskazał także, że uzyskana wcześniej kategoria "B" zachowuje ważność pod warunkiem złożenia wniosku wraz z opłatą za wydanie prawa jazdy wyłącznie z tą kategorią oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z załączonego do sprzeciwu Prokuratora protokołu przesłuchania D. R. i z wyciągu aktu oskarżenia przeciwko S. T. i M. S. oraz ze złożonych przez nich zeznań wynika, że strona nie uczestniczyła w żadnych zajęciach teoretycznych. Zatem zaświadczenie potwierdzające ukończenie szkolenia podstawowego, wystawione w dniu [...] r., potwierdza nieprawdę i nie może stanowić podstawę do ubiegania się o wydanie prawa jazdy. Dlatego też w wyniku wznowienia postępowania, dokonano weryfikacji pod względem zgodności z art. 90 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym i stwierdzono, że strona nie uczestniczyła w szkoleniu teoretycznym osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, o którym mowa w art. 115 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. W tych okolicznościach strona nie miała formalnych podstaw przystąpienia do egzaminu, a tym bardziej do uzyskania prawa jazdy. Pomimo to strona najpierw przystąpiła do egzaminu, a następnie odebrała prawo jazdy. Jednak fakt nieuczestniczenia strony w szkoleniu teoretycznym uchybia art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie. Wyczerpuje także znamiona art. 145 § 1 pkt 1 kpa, który nakazuje wznowić postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 kpa, organ administracji uzasadnił koniecznością uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia ludzkiego lub zagrożenia powstania poważnej szkody interesu społecznego. W odwołaniu od decyzji D. R. podała, że uprawnienia do kierowania pojazdami kat. "A", otrzymała słusznie, przygotowując się teoretycznie i praktycznie z materiałów dostarczonych przez instruktora oraz zdając odpowiednie egzaminy państwowe. Nie została też poinformowana, że warunkiem przystąpienia do egzaminu państwowego jest odbycie kursu teoretycznego. Podniosła też, że posiadała już wówczas od 11 lat prawo jazdy kat. "B" i zgodnie z aktualnymi przepisami, spełnia warunki do uzyskania prawa jazdy kat. "A", gdyż obecnie w celu przystąpienia do egzaminu teoretycznego na prawo jazdy, nie jest wymagane odbycie kursu teoretycznego. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło bowiem, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, bowiem wydany dokument - zaświadczenie nr [...] z dnia [...] r. poświadcza nieprawdę co do odbycia wymaganego szkolenia, co potwierdza prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w C. w sprawie [...]. Odwołująca się nie wypełnia też poprzednich i obecnie obowiązujących wymogów uzyskania prawa jazdy kat. A, określonych w art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155). Zdaniem Kolegium, nietrafny jest zarzut odwołującej się, że obowiązujące obecnie przepisy pozwalają przystąpić do egzaminu teoretycznego na kat. A bez odbycia kursu teoretycznego, jeżeli posiada się już uprawnienie kat. B. Cytując w całości treść art. 50 ust. 1-4 ustawy o kierujących pojazdami, Kolegium uznało, że jedynie w przypadku zbliżonej kat. AM prawa jazdy można przystąpić do wszystkich egzaminów, jeżeli ma się już uprawnienia kat. A lub B. Co więcej, obowiązujące obecnie rozp. MTBiGM z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, instruktorów i wykładowców (Dz. U. z dnia 14 września 2012 r.), przewiduje odbycie szkolenia w zakresie części teoretycznej nie mniej niż 30 godzin w przypadku kat A, a wymagania te nie dotyczą osób, które posiadają prawo jazdy kat. A1 lub A2 (§ 8 ust. 1 pkt 1 i 4). Kolegium wskazało więc na brak podstaw do zastosowania art. 146 § 2 kpa, gdyż nie można w nowej sytuacji faktycznej i prawnej orzec tak samo, jak w poprzedniej, skoro odwołująca się nie dysponuje ważnym świadectwem ukończenia szkolenia wymaganego dla uzyskania kat. A, co musi być utożsamiane z nieobyciem szkolenia w wymaganym zakresie. Nadto, Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie zostały też spełnione przesłanki do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego D. R. domagała się uchylenia decyzji obu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 23a ustawy o kierujących pojazdami, który to przepis wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2015 r., co doprowadziło do nieuwzględnienia aktualnego stanu prawnego i naruszenia art. 151 oraz art. 146 § 2 kpa. Skarżąca podniosła, że skoro decyzja o wydaniu prawa jazdy ma charakter konstytutywny, to ponowne rozpatrzenia sprawy na podstawie art. 151 kpa, wymaga jej rozstrzygnięcia na gruncie nowego stanu prawnego. Tymczasem w świetle obecnie obowiązującego przepisu art. 23a ustawy o kierujących pojazdami, skarżąca spełnia wymogi do uzyskania prawa jazdy kat. "A". Zatem wadliwość decyzji ostatecznej ma charakter usuwalny. Skarżąca podniosła również, że mimo wskazania na zmianę stanu prawnego w odwołaniu od decyzji organu I instancji, zaskarżona decyzja zapadła bez znajomości prawa. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wyjaśniono, że w odwołaniu skarżąca nie przywołała art. 23a ustawy o kierujących pojazdami, jednak przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż warunki do uzyskania uprawnień wymienia art. 11 tej ustawy, stanowiący odrębnie o odbyciu wymaganego szkolenia (ust. 1 pkt 3) oraz zdaniu wymaganego egzaminu (ust. 1 pkt 4). Odbycie szkolenia zgodnie z art. 20 ustawy, jest dokumentowane zaświadczeniem, będącym sformalizowanym drukiem, wydawanym w szczegółowo regulowanym trybie i formie. Skoro zaś zaświadczenie to jest fałszywe w świetle wyroku sądu karnego, aby obecnie wypełnić wymogi formalne, skarżąca winna przedstawić nowe, niewadliwe zaświadczenie o ukończeniu wymaganego szkolenia na kat. A. Nadto, zdaniem Kolegium, przepis art. 23a ustawy, przewiduje jedynie możliwość zwolnienia niekiedy z części szkoleń, lecz nie automatycznie, a w sposób regulowany innymi przepisami o szkoleniu kierowców. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że decyzja ostateczna z dnia [...] r. o wydaniu skarżącej prawa jazdy kat. A, zapadła w oparciu o zaświadczenie o ukończeniu szkolenia podstawowego, zaś prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w B. uznał, że dokument ten poświadcza nieprawdę, iż skarżąca uczestniczyła w stanowiących integralną część kursu i dających podstawę do wystawienia przedmiotowego zaświadczenia zajęciach teoretycznych, których odbycie jest niezbędne przed przystąpieniem do egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. A, podczas gdy skarżąca nie wzięła udziału w tej części zajęć (vide: wyrok karny k. 19-20 akt adm.). Oznacza to, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, bowiem dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, co stwierdzono prawomocnym orzeczeniem sądu. Wystąpienie przesłanki wznowieniowej obligowało zatem organ administracji do przeprowadzenia postępowania, o którym mowa w art. 149 § 2 kpa, a więc ponownego rozpoznania sprawy o wydanie prawa jazdy kat. A, tak jakby w sprawie tej nie zapadła decyzja. Z mocy art. 146 § 2 kpa, nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W niniejszej sprawie wniosek o wydanie prawa jazdy złożono pod rządami ustawy - Prawo o ruchu drogowym (obecnie Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), zaś postępowanie wznowieniowe toczyło się już po wejściu w życie ustawy o kierujących pojazdami, wyżej powołanej, stąd też w pierwszym rzędzie rozważenia wymagała kwestia, na gruncie jakich przepisów należało ponownie rozpoznać sprawę o wydanie prawa jazdy. Charakter prawny decyzji w tym przedmiocie jako aktu o charakterze konstytutywnym, nie przesądza bowiem automatycznie reżimu prawnego. Jednakże przepisy przejściowe i końcowe, zawarte w rozdziale 20 ustawy o kierujących pojazdami, zawierają jedynie regulację co do osób odbywających szkolenie w dniu jej wejścia w życie i legitymujących się zaświadczeniem o ukończeniu szkolenia oraz złożonym z wynikiem pozytywnym egzaminem państwowym (art. 134 ustawy o kierujących pojazdami). Wymogów tych nie spełnia skarżąca, która uczestniczyła w kursie na prawo jazdy kat. A i przystąpiła do egzaminu państwowego przed wejściem w życie ustawy. Skoro zaś wówczas obowiązująca ustawa - Prawo o ruchu drogowym, określała tryb i kolejność ubiegania się o wydanie prawa jazdy, przewidując że wydawane jest osobie, która uczestniczyła w wymaganym szkoleniu oraz zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy (art. 90 ust. 1 pkt 3 i 4), to stwierdzenie na mocy prawomocnego wyroku sądu karnego fałszu zaświadczenia o odbyciu wymaganego szkolenia, musi prowadzić do wniosku, że skarżąca nie może być zaliczona do kategorii osób, wypełniających dyspozycję art. 134 ustawy o kierujących pojazdami. Na mocy wyroku sądu karnego podważono bowiem w całości walor dowodowy zaświadczenia z dnia [...] r., a nie tylko w części dotyczącej zajęć teoretycznych, w których skarżąca nie uczestniczyła. Oznacza to, że skarżąca nie legitymuje się żadnym zaświadczeniem o ukończeniu kursu na prawo jazdy kat. A. W konsekwencji, nieistotny jest też fakt, że zdała wówczas egzamin państwowy, gdyż bez wymaganego zaświadczenia nie mogła do niego przystąpić. Zatem w niniejszej sprawie brak podstaw do przyjęcia, że skarżąca jest osobą, wymienioną w art. 134 ustawy o kierujących pojazdami. Z braku odpowiednich przepisów przejściowych ponowne rozpoznanie sprawy o wydanie prawa jazdy w postępowaniu wznowieniowym winno zatem nastąpić na gruncie ustawy o kierujących pojazdami. Oznacza to, że skarżąca zobowiązana jest do przedłożenia ważnego zaświadczenia w trybie art. 50 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, a więc odbycia nowego szkolenia, o którym mowa w tej ustawie, a następnie złożenia egzaminu państwowego na nowych, aktualnie obowiązujących zasadach. Trafnie wskazało Kolegium, że ustawa o kierujących pojazdami w treści art. 11 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz art. 50 ust. 4, przesądza że w przypadku skarżącej legitymowanie się uprawnieniami kat. B, nie zwalniało jej od odbycia wymaganego szkolenia przed przystąpieniem do egzaminu państwowego na kategorię A. Kolejności ubiegania się o wydanie prawa jazdy nie można odwrócić, bowiem do egzaminu państwowego można przystąpić dopiero po wylegitymowaniu się zaświadczeniem o odbyciu wymaganego szkolenia - z wyjątkami określonymi w art. 50 ust. 4, co nie dotyczy skarżącej. Skarżąca nie odbyła też szkolenia w trybie art. 23 tej ustawy, a zatem w żadnym wypadku nie ma do niej zastosowania przepis art. 23a, dodany z dniem 1 stycznia 2015 r. na mocy ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 970). Zgodnie z art. 4 ustawy nowelizującej, przepis ten dotyczy bowiem osób, które w dniu 1 stycznia 2015 r. są uczestnikami szkolenia, o którym mowa w art. 21 ust. 1, prowadzonego w formie kursu, pod warunkiem uzyskania przez te osoby pozytywnego wyniku części teoretycznej egzaminu państwowego. W przeciwnym wypadku osoby te kontynuują szkolenie na dotychczasowych zasadach. Oznacza to co do zasady, że art. 23a ustawy, ma zastosowanie w przypadku szkolenia prowadzonego po dniu 1 stycznia 2015 r. - z wyjątkiem określonym w art. 4 ustawy zmieniającej. Jest zatem oczywiste, że przypadek ten nie dotyczy skarżącej z tej racji, że nie uczestniczyła nigdy w szkoleniu w formie kursu, przeprowadzonego na zasadach, określonych w ustawie o kierujących pojazdami. Nie ma też prawnego znaczenia fakt, że Kolegium w motywach zaskarżonej decyzji nie odniosło się do treści art. 23a ustawy, jedynie rozważyło wpływ posiadanych przez skarżącą ważnych uprawnień kat. B na wynik niniejszej sprawy i zasadnie stwierdziło, że aktualnie obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości przystąpienia do egzaminu państwowego bez odbycia kursu teoretycznego (art. 50 ust. 1 ustawy). Wyłącznym dowodem odbycia wymaganego szkolenia jest też zaświadczenie jednostki uprawnionej do jego przeprowadzenia. Skarżąca nie legitymuje się jednak takim dokumentem, skoro uprzednio jej wydane zaświadczenie potwierdza nieprawdę co do odbycia wymaganego szkolenia teoretycznego. Okoliczność ta musiała zatem dyskwalifikować decyzję dotychczasową, wydaną na podstawie ustawy - Prawo o ruchu drogowym i uzasadniała odmowę wydania prawa jazdy kat. A na gruncie art. 11 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz art. 50 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami. Stąd prawidłowo organy administracji w wyniku wznowienia postępowania orzekły w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, bowiem w niniejszej sprawie nie wystąpiły negatywne przesłanki z art. 151 § 2 kpa, wymienione w art. 146 kpa. Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani też uchybienia regułom procedury administracyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). sw